ABD Başkanı Donald Trump’ın Venezuela’da “geniş çaplı bir askeri operasyon” düzenlendiğini ve Devlet Başkanı Nicolás Maduro ile eşi Cilia Flores’in “yakalandığını” açıklamasının ardından, müdahalenin uluslararası hukuka uygun olup olmadığı tartışma konusu oldu. Uzmanlar, ABD’nin Birleşmiş Milletler Şartı’nı ihlal ettiğinde hemfikir.
ABD Başkanı Donald Trump, ABD birliklerinin Venezuela’ya yönelik “geniş çaplı bir saldırı” gerçekleştirdiğini, Devlet Başkanı Nicolás Maduro ve eşi Cilia Flores’in “yakalanarak” New York’a götürüldüğünü duyurdu.
Trump, Maduro’yu bir “narko-terör örgütü” yönetmekle suçladı. Çift hakkında New York’ta terörizm ve uyuşturucu suçlamalarıyla iddianame hazırlandığı bildirildi.
Ancak operasyonun hukuki zemini, yalnızca muhalifler değil, Trump’a yakın bazı isimler tarafından da sorgulanıyor.
“BM Şartı açık biçimde ihlal edildi”
Guardian’a konuşan uluslararası hukuk uzmanları, ABD’nin 1945’te imzalanan Birleşmiş Milletler Şartı’nın 2(4). maddesini ihlal etmiş olabileceği görüşünde hemfikir. Söz konusu madde, devletlerin başka ülkelere karşı askeri güç kullanmasını ve egemenliği ihlal etmesini yasaklıyor.
Doughty Street Chambers’ın kurucu başkanlarından ve Sierra Leone BM Savaş Suçları Mahkemesi’nin eski başkanı Geoffrey Robertson KC, saldırıyı sert sözlerle eleştirenlerden. Robertson, “Gerçek şu ki Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler Şartı’nı ihlal ediyor” dedi ve ekledi: “Bu bir saldırganlık suçudur. Nürnberg Mahkemesi’nin ‘en üstün suç’ olarak tanımladığı, en ağır suçtur.”
Kingston Üniversitesi’nden Prof. Elvira Domínguez-Redondo da operasyonu “başka bir devlete karşı hukuka aykırı güç kullanımı” olarak nitelendirdi.
“Meşru müdafaa savunması inandırıcı değil”
ABD’nin olası savunma hattının “meşru müdafaa” olabileceği belirtiliyor. Ancak uzmanlara göre bu argüman da zayıf.
Susan Breau, saldırının ancak BM Güvenlik Konseyi yetkisi ya da açık bir silahlı saldırı tehdidi halinde hukuka uygun sayılabileceğini belirterek, “Bu iki koşula dair de hiçbir kanıt yok” dedi.
Robertson ise, “Venezuela ordusunun ABD’ye saldırmak üzere olduğuna dair tek bir iddia bile yok” diyerek, “rejim değişikliği amacıyla yapılan askeri müdahalenin” hukuka aykırı olduğunu vurguladı.
“ABD veto nedeniyle yaptırımdan kaçabilir”
Uzmanlara göre ABD’nin bu müdahale nedeniyle yaptırımla karşılaşması da düşük ihtimal. Çünkü BM Güvenlik Konseyi’nde ABD’nin veto hakkı bulunuyor.
Robertson, bu durumu “Güvenlik Konseyi’nin fiilen işlevsiz hale gelmesi” olarak tanımlarken, Domínguez-Redondo ise “Yaptırımların Konsey’den çıkması bu koşullarda imkânsız” değerlendirmesini yaptı.
Başka ülkeler için emsal olur mu?
Hukukçular, Venezuela’ya yönelik müdahalenin cezasız kalmasının küresel ölçekte ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.
Bu durum, Çin’in Tayvan’a yönelik olası bir askeri hamlesi için de tehlikeli bir emsal yaratabilir. Robertson, “Bu, Putin’in Ukrayna’yı işgaliyle aynı suçtur: saldırganlık suçu” dedi.
Uzmanlara göre, önümüzdeki dönemde ABD’nin müttefiklerinin tutumu, krizin seyrinde belirleyici olacak.
Kaynak: Guardian
