İran’ın başkenti Tahran’daki trafik kameralarının yıllar önce hacklenmesiyle başlayan süreç, uydu görüntüleri ve istihbaratın yapay zekâ destekli bir sistemde birleşmesiyle İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’i öldüren karmaşık bir operasyon planına dönüştü. Peki Amerikan istihbaratının da rol oynadığı Hamaney suikastı nasıl planlandı?
İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarında öldürülen dini lider Ayetullah Ali Hamaney suikastı hakkında yeni ayrıntılar ortaya çıkıyor.
CNN’in Tal Shalev ve Jeremy Diamond imzalı haberine göre operasyonun arkasında yıllar içinde kurulan ve yapay zekâ destekli bir veri ağıyla çalışan son derece karmaşık bir istihbarat sistemi var. Bu sistem, Tahran’daki trafik kameralarından uydu görüntülerine kadar çok sayıda kaynağı bir araya getirerek hedefleri belirleyen bir “hedef üretim makinesi” gibi çalıştı.
Habere göre operasyonun en dikkat çekici unsurlarından biri Tahran’daki trafik kameralarıydı. Financial Times’ın aktardığına göre bu kameralar yıllar önce hacklendi ve başkentteki hedeflerin gerçek zamanlı olarak izlenmesini mümkün kıldı.
Bu sayede İsrail, Tahran’ın ayrıntılı bir haritasını çıkardı, belirli kişilerin hareket düzenlerini analiz etti ve İran’ın başkentinde neler olup bittiğine dair kapsamlı bir tablo oluşturdu.
Ancak trafik kameraları yalnızca sistemin küçük bir parçasıydı. Operasyonun merkezinde çok daha karmaşık bir istihbarat altyapısı bulunuyordu.
Yapay zekâ destekli istihbarat ağı
CNN’e konuşan İsrailli bir kaynak, İsrail’in yıllar içinde kurduğu bu sistemi “yapay zekâ destekli bir hedef üretim makinesi” olarak tanımladı.
Bu sisteme çok farklı kaynaklardan veri akışı sağlandı: görsel istihbarat, insan kaynaklı istihbarat, sinyal istihbaratı, dinlenen iletişimler, uydu görüntüleri ve daha birçok veri türü aynı havuzda toplandı.
Tüm bu bilgiler güçlü bilgisayar sistemleri tarafından işlendi. Sistem, verileri analiz ederek belirli kişilerin konumunu son derece hassas bir koordinata indirgedi. Sonuç, 14 haneli bir koordinat şeklinde ortaya çıkan nokta atışı hedef bilgisi oldu.
İran’ın iç çevrelerine sızma
CNN’e göre bu sistem aynı zamanda İsrail’in İran’ın iç çevrelerine uzun süredir nüfuz ettiğini de gösteriyor.
İsrail geçmişte de İran’ın nükleer programında çalışan bilim insanlarına yönelik suikastlar düzenledi, ülkenin nükleer arşivini ele geçirdi ve Tahran’da Hamas’ın siyasi liderini öldüren operasyonlar gerçekleştirdi. Kaynaklara göre bu operasyonların çoğunda benzer istihbarat ağlarından yararlanıldı.
İsrail’in bu sistemi ilk kez kullanmadığı da belirtiliyor. Geçen yıl İsrail ile İran arasında yaşanan ve 12 gün süren savaşın ilk saldırılarında da benzer kapasitenin devreye sokulduğu ifade edildi.
Hamaney suikastı nasıl planlandı?
28 Şubat Cumartesi sabahı ABD ve İsrail İran’a yönelik büyük bir ortak saldırı başlattığında bu sistem bir kez daha devreye sokuldu.
Operasyonun ana hedefi İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’di. İsrailli yetkililer Hamaney’in gündüz saatlerinde kendisini daha az savunmasız hissettiğini düşünüyordu.
İsrail Savunma Bakanı Israel Katz daha önce yaptığı açıklamada, geçen yılki savaş sırasında Hamaney’i hedef alma fırsatı bulunamadığını söylemişti. Katz’a göre Hamaney o dönemde yeraltındaki sığınaklarda saklanmış ve iletişimini büyük ölçüde kesmişti.
Ancak bu kez İsrail’e göre yalnızca Hamaney değil, İran’ın üst düzey güvenlik ve askeri yetkililerinin bir kısmı da hedef alınabilecekti.
Netanyahu ve Trump’ın görüşmesi
Operasyonun siyasi arka planında da yoğun diplomasi trafiği vardı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu 11 Şubat’ta Washington’da ABD Başkanı Donald Trump ile yaklaşık üç saat süren bir görüşme yaptı. Görüşmeden kamuoyuna yalnızca tek bir fotoğraf servis edildi.
CNN’e göre bu görüşmede İran ile yürütülen nükleer müzakereler değil, müzakerelerin başarısız olması halinde ne yapılacağı konuşuldu.
Netanyahu, Trump’a İran’ın askeri kapasitesine ilişkin yeni istihbarat bilgileri sundu. Bu görüşmenin ardından ABD ve İsrail arasında üst düzey askeri ve istihbarat toplantıları hız kazandı.
“Operasyon onaylandı”
CNN’in aktardığına göre ABD Başkanı Donald Trump 3:38’te operasyonun başlaması için talimat verdi.
ABD’li üst düzey komutan General Dan Caine, Trump’ın mesajının şu ifadeleri içerdiğini söyledi: “Epic Fury Operasyonu onaylandı. İptal yok. İyi şanslar.”
Caine daha sonra yaptığı açıklamada saldırının İsrail ordusunun yürüttüğü bir operasyon olduğunu ancak ABD istihbaratının da süreci mümkün kıldığını söyledi.
Operasyonun ardından İsrail saldırının kapsamına dair açıklamalar yaptı ve üst düzey isimlerin öldürüldüğünü iddia etti. Ancak Hamaney’in öldüğüne dair kesin bilgi henüz yoktu.
Hamaney’in öldürüldüğü haberi 1 Mart sabahı doğrulandı ve televizyon sunucusu gözyaşları içerisinde 37 yıldır ülkeyi yöneten Hamaney’in öldürüldüğünü duyurdu. İran’da 40 günlük yas ilan edildi.
