ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşı nedeniyle fiilen kapanan Hürmüz Boğazı’nın açılması için müttefiklerine çağrı yaptı. Avrupa ülkeleri ve Çin’i daha fazla sorumluluk almaya çağıran Trump, aksi halde NATO’nun geleceğinin “çok kötü” olabileceğini söyledi.
Trump NATO’yu tehdit etti
ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşı nedeniyle küresel enerji ticaretinin en kritik noktalarından biri haline gelen Hürmüz Boğazı konusunda müttefiklerine açık bir uyarıda bulundu. Trump, Avrupa ülkelerinin ve Çin’in boğazın yeniden açılması için ABD’ye destek vermemesi halinde NATO’nun geleceğinin “çok kötü” olabileceğini söyledi.
Financial Times’a konuşan Trump, ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonları sürdürürken petrol ticaretinin güvenliği konusunda diğer ülkelerin de sorumluluk alması gerektiğini savundu. Trump’a göre özellikle Avrupa ve Çin, Körfez’den gelen enerjiye bağımlı olduğu için bu yükü Washington’la paylaşmalı.
Hürmüz Boğazı küresel enerji için neden kritik?
Basra Körfezi’nin çıkışında yer alan Hürmüz Boğazı, Ortadoğu’daki petrol üreticisi ülkelerin Asya, Avrupa, Kuzey Amerika ve ötesine ikmal yaptığı kritik bir güzergâh.
Boğaz, dünya enerji ticaretinin kalbinde yer alıyor ve Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlıyor.
Boğazın en dar noktası yalnızca 33 kilometre; gemi trafiği için ayrılan her iki yön ise sadece 3’er kilometre genişliğinde. Bu dar yapı, boğazı olası bir çatışmada son derece savunmasız ve stratejik kılıyor.
ABD Enerji Bilgi Dairesi’ne göre Hürmüz Boğazı, “dünyanın en önemli petrol geçiş noktası.” Küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’si, yani günde 20 milyon varile yakın petrol bu boğazdan geçiyor.
Savaşın başlamasından bu yana petrol fiyatları hızla yükseldi. Uluslararası petrol fiyatı hafta sonunda varil başına yaklaşık 106 dolara çıkarak savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 45 artış gösterdi.
Trump, boğazın güvenliğinin yalnızca ABD’nin sorumluluğu olmadığını söyledi. “Bu boğazdan faydalanan ülkelerin de kötü bir şey olmaması için sorumluluk alması gerekir” diyen Trump, Avrupa ülkelerinin ve Çin’in enerji güvenliği için daha aktif rol üstlenmesi gerektiğini savundu.
“NATO tek yönlü bir yol olmamalı”
Trump, NATO müttefiklerinin Washington’a yeterli destek vermediğini ima ederek ittifaka yönelik eleştirilerini de yineledi.
ABD Başkanı, Ukrayna savaşında ABD’nin Avrupa’ya büyük destek verdiğini hatırlatarak şunları söyledi:
“Bizim NATO diye bir şeyimiz var. Onlara yardım etmek zorunda değildik ama Ukrayna’da yardım ettik. Şimdi bakalım bize yardım edecekler mi? Uzun zamandır NATO’nun tek yönlü bir yol olduğunu söylüyorum.”
Trump, müttefiklerin özellikle mayın temizleme gemileri ve deniz güvenliği kapasitesi gönderebileceğini söyledi. Avrupa ülkelerinin bu alanda ABD’den daha fazla mayın temizleme gemisine sahip olduğunu da vurguladı.
Avrupa ve Asya’dan temkinli yaklaşım
Trump’ın çağrısına rağmen bazı müttefikler şimdilik askeri katkıya mesafeli yaklaşıyor.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, ülkesinin savaş karşıtı anayasası nedeniyle Ortadoğu’ya savaş gemisi göndermeyi planlamadığını söyledi. Avustralya hükümeti de böyle bir talep almadıklarını ve donanma göndermeyeceklerini açıkladı.
Avrupa Birliği dışişleri bakanlarının ise Ortadoğu’daki mevcut küçük deniz misyonunun güçlendirilmesini görüşmesi bekleniyor ancak Hürmüz Boğazı’na doğrudan askeri müdahale konusunda henüz bir karar yok.
Trump’tan Çin’e de mesaj
Trump yalnızca NATO müttefiklerine değil, Çin’e de açık bir mesaj gönderdi. ABD Başkanı, bu ay sonunda planlanan Pekin ziyaretini Çin’in tavrına bağlı olarak erteleyebileceğini söyledi.
Trump, Çin’in petrolünün yaklaşık yüzde 90’ını Hürmüz Boğazı üzerinden aldığını belirterek, Pekin’in boğazın yeniden açılması için daha aktif rol oynaması gerektiğini savundu.
