İSTANBUL (BBC, New York Times) – İran’da düşürülen Amerikan F-15 savaş uçağının iki kişilik mürettebatı paraşütle atladı. Pilot saatler içinde kurtarıldı, diğeri için yürütülen operasyon ise ABD’nin en karmaşık görevlerinden birine dönüştü. Peki ABD ordusu ve ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) bu operasyonu nasıl yürüttü, mürettebat nasıl kurtarıldı?
Haberin özeti
- İran’da düşürülen F-15 savaş uçağının pilotu kurtarıldı, ancak ikinci mürettebat günler süren bir operasyonla kurtarıldı.
- ABD Başkanı Donald Trump, operasyonu cesur bir arama kurtarma görevi olarak nitelendirdi.
- ABD ordusu ve CIA, kayıp subayın yerini bulmak için aldatma planları uyguladı.
- Operasyon özel kuvvetler ve hava desteğiyle yürütüldü; tahliye esnasında krizler yaşandı.
- F-15 uçağının düşmesi, Amerikan ordusunun çatışmalardaki risk seviyesini artırdığı bir olay olarak değerlendiriliyor.
Bilmeniz gerekenler
ABD ordusu, İran’da düşürülen F-15 savaş uçağının kayıp ikinci mürettebatını da günler süren bir operasyonun ardından kurtardı.
ABD Başkanı Donald Trump, 5 Nisan Pazar günü yaptığı açıklamada operasyonu doğruladı ve “ABD ordusu tarihindeki en cesur arama kurtarma görevlerinden biri” olarak nitelendirdi.
Savaş uçağında iki kişi bulunuyordu. Jetin vurulmasının ardından her iki mürettebat da paraşütle atladı. Pilot, düşüşten birkaç saat sonra ABD güçleri tarafından bulundu ve bölgeden çıkarıldı ancak arka koltukta görev yapan silah sistemleri subayı pilottan ayrıldı ve İran’da tek başına kaldı.
ABD ve İran, kayıp mürettebatı bulmak için yarışa başladı.
İşte kurtarma operasyonu zaman çizelgesi
Amerikan basınında yer alan haberlere göre hava subayı, düşüşün ardından eğitimine uygun şekilde hareket etti. Önce iniş bölgesinden uzaklaştı, ardından dağlık bir alana yöneldi. Yanında yalnızca tabancası vardı. Amaç, yerini belli etmeden mümkün olduğunca uzun süre hayatta kalmaktı.
ABD ordusu, düşüşün hemen ardından bölgede yoğun bir arama başlattı. Gözetleme uçakları ve insansız hava araçları, uçağın düştüğü alanın çevresini taradı ancak ilk saatlerde subayın izine rastlanamadı.
Sinyal bulundu, plan değişti
Düşüşten saatler sonra Amerikan güçleri, subayın taşıdığı sinyal cihazından gelen zayıf bir işaret yakaladı.
Bu süreçte ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) de devreye girdi. CIA, İran içinde bir aldatma planı uygulamaya başladı. Amerikan subayın bulunduğu ve kara yoluyla ülke dışına çıkarıldığı yönünde bilgi yaydı. Amaç, İran’ın arama faaliyetlerini farklı bir yöne çekmekti.
İran da sahadaydı
İran da kayıp mürettebatı bulmak için harekete geçti. Devlet medyası aracılığıyla halka çağrı yapıldı ve Amerikalı pilotu bulanlara ödül verileceği duyuruldu.
İran güçleri, subayın saklandığı düşünülen dağlık bölgede arama ekipleri oluşturdu.
Kurtarma operasyonu nasıl yürütüldü?
ABD, subayın yerini netleştirdikten sonra geniş çaplı bir operasyon planladı. Özel kuvvet unsurları, helikopterler ve savaş uçaklarının yer aldığı çok katmanlı bir yapı kuruldu.
Operasyon gece başlatıldı. Özel kuvvet helikopterleri dağlık bölgeye indi. Aynı anda savaş uçakları, olası tehditleri uzak tutmak için çevrede hedefleri vurdu.
Subay, saklandığı noktadan kurtarma ekipleriyle temas kurdu ve yaklaşan unsurların yönünü bildirdi. ABD güçleri, bölgeyi kontrol altına aldı ve subayı helikoptere alarak tahliyeyi başlattı.
Tahliye sırasında kriz
Operasyonun en kritik aşaması tahliye sırasında yaşandı. Kurtarma ekibini taşıyacak uçaklardan bazıları, geçici pistteki kum zemine saplandı. Saatler süren çabalar sonuç vermeyince yeni uçaklar bölgeye gönderildi.
Kurtarma ekibi ve yaralı subay bu uçaklara aktarıldı. ABD, operasyonun ardından bölgede kalan uçak ve helikopterleri İran’ın eline geçmemesi için imha etti.
Bu kurtarma görevi, ABD ordusunun “geride kimseyi bırakmama” yaklaşımının en net örneklerinden biri oldu. Aynı zamanda İran topraklarında yürütülen bu ölçekte bir operasyon, çatışmanın ulaştığı risk seviyesini de ortaya koydu.
F-15E savaş uçağının düşürülmesi ise ayrı bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Bu olay, savaşta ilk kez bir Amerikan savaş uçağının doğrudan düşman ateşiyle kaybedildiğini gösterdi.
