İSTANBUL (Medyascope, Financial Times) – Macaristan’da seçimlere günler kala, Başbakan Viktor Orbán’ın doğduğu köy Felcsút’taki devasa mülk ve çevresinde şekillenen servet ve nüfuz ağı yeniden tartışma konusu oldu. Peki bu tablo sadece bir mülk meselesi mi, yoksa iktidarın nasıl paylaşıldığını gösteren daha büyük bir yapının parçası mı?
Financial Times’ın özel haberine göre, Macaristan’ın başkenti Budapeşte’nin yaklaşık yarım saat batısında yer alan Felcsút köyü, son yıllarda Macaristan’daki siyasi ve ekonomik gücün somutlaştığı yerlerden biri haline geldi.
Köyde bulunan Hatvanpuszta mâlikanesi, bir dönem Habsburg hanedanına ait bir yapıydı. Bugün ise Orbán’ın babası Győző Orbán’ın mülkiyetinde. Ancak muhalifler ve yerel kaynaklar, bu geniş kompleksin fiilen başbakanın kullanımına hazırlandığını düşünüyor.
Financial Times’ın havadan çekimlerinde geniş bahçeler, yüzme havuzları, palmiye serası, şapel ve lüks misafirhaneler dikkat çekiyor. Yerel medya, yalnızca ana yapının yenilenmesinin yaklaşık 30 milyon euro’ya mâl olduğunu yazdı.
Orbán ise yolsuzluk iddialarını reddediyor ve burayı “yarım kalmış bir tarımsal yatırım” olarak tanımlıyor.
Köyde kurulan servet ve nüfuz ağı
Felcsút’ta dikkat çeken tablo yalnızca bu malikane ile sınırlı değil. Köy, Orbán’ın ailesi ve yakın çevresinin ekonomik varlığıyla şekillenmiş bir yapıya dönüşmüş durumda.
Orbán’ın mütevazı görünen evinin hemen karşısında, köy nüfusunun neredeyse iki katı kapasiteye sahip bir futbol stadyumu yer alıyor. Bu stadyum, Orbán’ın kurduğu kulübe ev sahipliği yapıyor ve kamu kaynaklarından milyonlarca euro destek aldı.
Yakınında dört yıldızlı bir otel, Avrupa Birliği fonlarıyla inşa edilen dar hatlı bir tren hattı ve lüks bir golf kulübü bulunuyor. Golf kulübü Orbán’ın babasına ait olsa da işletmesi, damadı István Tiborcz ve başbakana yakın isimler tarafından yürütülüyor.
Mészáros’un yükselişi bu yapının neresinde?
Orbán’ın çocukluk arkadaşı Lőrinc Mészáros, bu servet ve nüfuz ağının en görünür figürlerinden biri. Bir dönem kasaba belediye başkanlığı yapan Mészáros, devlet ihaleleri sayesinde ülkenin en zengin insanına dönüştü.
Kendi sözleriyle bu yükselişini “Tanrı’ya, şansa ve Viktor Orbán’a” borçlu.
Yerel gazetecilere göre Hatvanpuszta’nın finansmanında da Mészáros’un rolü olmuş olabilir ancak bu iddialar bağımsız olarak doğrulanabilmiş değil.
AB fonları tartışmanın neresinde?
Haberde, Orbán’a yakın iş insanlarına milyarlarca euro’luk AB fonu ve kamu kaynağı aktarıldığına dair eleştiriler de yer alıyor.
Avrupa Birliği (AB), 2022’de hukukun üstünlüğü ve yolsuzluk endişeleri nedeniyle Macaristan’a ayrılan yaklaşık 27 milyar euro’nun büyük bölümünü dondurdu. Bu tutarın önemli kısmı hâlâ serbest bırakılmış değil.
Orbán ise bu kararı siyasi bir hamle olarak değerlendiriyor ve “Brüksel hükümeti değiştirmek istiyor” diyerek eleştirileri reddediyor.
Seçim öncesi bu tablo ne anlama geliyor?
12 Nisan’da yapılacak seçimler öncesinde, muhalefet lideri Péter Magyar bu servet ve nüfuz ağını kampanyasının merkezine taşıdı.
Anketlerde Orbán’ın partisi Fidesz’in geride kaldığı görülürken, Hatvanpuszta malikanesi muhalifler için bir sembole dönüşmüş durumda.
Bir protestocu durumu şu sözlerle anlatıyor: “Yaşlılar evlerini ısıtmakla ilaç almak arasında seçim yapıyor, Orbán ise özel jetlerle Avrupa’yı geziyor ve saray gibi bir yere dönüyor.”
Uzmanlara göre Macaristan’da siyasi güç ile ekonomik güç birbirini besleyen bir yapı oluşturuyor. Budapeşte merkezli Political Capital düşünce kuruluşundan Péter Krekó bu ilişkiyi şöyle tanımlıyor:
“Büyük anlaşmalar her zaman liderin ailesine fayda sağlamalı. Siyasi ve ekonomik güç birbirinden ayrı düşünülemez.”
Macaristan’daki sistem, Rusya gibi örneklerden farklı olarak hâlâ seçimlerle test ediliyor. Bu nedenle 12 Nisan seçimleri, yalnızca bir iktidar mücadelesi değil, aynı zamanda bu servet ve nüfuz ağının seçmen tarafından nasıl karşılandığının da göstergesi olacak.
