İSTANBUL (Medyascope / Ajanslar) – Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yaklaşık 21 saat süren ABD-İran doğrudan görüşmeleri, ortak bir çerçeve oluşturulamadan sona erdi. Hürmüz Boğazı, nükleer materyallerin ülke dışına çıkarılması ve savaş tazminatı başta olmak üzere pek çok temel başlıkta taraflar arasındaki derin uçurum kapanmadı.
Haber özeti:
- ABD ve İran arasında 21 saat süren müzakereler sonuçsuz sona erdi, derin uçurumlar devam ediyor.
- Vance, İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair bağlayıcı bir taahhüt göremediklerini açıkladı.
- İran sözcüsü Bekayi, başarısızlığın sorumluluğunu ABD’ye yükledi ve müzakerelerde güvensizlik ortamının hâkim olduğunu belirtti.
- Hürmüz Boğazı’nda gerilim artarken, ABD ordusu mayın temizleme operasyonu gerçekleştirdiğini duyurdu.
- İsrail ve Lübnan arasında Washington’da doğrudan görüşmeler başlıyor, ancak durum gergin.
Bilmeniz gerekenler:
Pakistan’da yürütülen ABD-İran müzakerelerine ABD heyeti adına Başkan Yardımcısı JD Vance, İran heyeti adına ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf başkanlık etti. Savaş öncesindeki görüşmelerde temsil düzeyi bu sefer çok daha yüksek tutulmuştu. Yine de 21 saatlik yoğun müzakere masadan sonuçsuz kalktı.
Vance, görüşmelerin ardından gazetecilere şunları söyledi:
“Görüşme yapmış olmamız iyi haber. Kötü haber ise bir anlaşmaya varamamış olmamız. Bence bu, ABD için olduğundan çok İran için kötü bir haber.”
ABD Başkanı Donald Trump ile süreç boyunca birden fazla kez iletişimde kaldığını da aktaran Vance, masaya koydukları metnin “son ve en iyi teklif” olduğunu vurgulayarak İran’ın bunu kabul edip etmeyeceğini bekleyeceklerini söyledi.
Nükleer taahhüt krizi aşılamadı
ABD’nin temel talebinin İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair açık ve bağlayıcı bir taahhüt olduğunu belirten Vance, “İran’ın uzun vadede nükleer silah geliştirmeyeceğine dair temel bir taahhüdü henüz görmedik” dedi. İran tarafının bu şartı kabul etmemeyi tercih ettiğini de sözlerine ekledi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise sonuçsuzluğun sorumluluğunu ABD’ye yükledi. Sosyal medyadaki açıklamasında Bekayi, görüşmelerin başarısının “karşı tarafın ciddiyetine, iyi niyetine, aşırı taleplerden kaçınmasına ve İran’ın meşru hak ile çıkarlarını tanımasına bağlı olduğunu” vurguladı. ABD’nin geçmişte sözünde durmadığını da unutmadıklarını ekledi.
“Tek bir turda anlaşma beklemek yanlış olurdu”
Bekayi, İran devlet televizyonuna yaptığı değerlendirmede görüşmelerin yalnızca güvensizlik değil, kuşku ve şüphe atmosferinde yürütüldüğünü belirtti. Görüşmelerin 40 günlük bir savaşın hemen ardından gerçekleştiğini hatırlatan Bekayi, “Tek bir toplantıda anlaşmaya varılmaması doğaldır, zaten kimsenin böyle bir beklentisi yoktu” dedi. Hürmüz Boğazı ve bölgesel konuların gündeme taşınmasının süreci daha da karmaşık bir hale getirdiğini de aktardı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise bir önceki saldırılar nedeniyle görüşmelere “derin bir güvensizlikle” katıldıklarını söyledi, yeniden saldırıya uğramaları halinde karşılık vereceklerini vurguladı. İran’ın Fars Haber Ajansı da müzakere heyetine yakın bir kaynağa dayandırdığı haberinde Tahran’ın yeni bir görüşme turu planlamadığını duyurdu. Aynı kaynak, ABD heyetinin masadan ayrılmak için gerekçe aradığını ve savaş sürecinde askeri yolla elde edemediği kazanımları müzakere masasında talep ettiğini öne sürdü.
Hürmüz’de gerilim tırmanıyor
Müzakereler sürerken ABD ordusu, iki savaş gemisinin mayın temizleme operasyonu kapsamında Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini duyurdu. İran Genelkurmayı bu bilgiyi yalanladı ve hiçbir geminin boğazdan geçmediğini öne sürdü. ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Oramiral Brad Cooper ise sosyal medya hesabından, “Bugün geçişin açılması sürecini başlattık” diyerek bölgeye ek savaş gemileri ile su altı insansız araçlarının sevk edileceğini bildirdi. ABD Başkanı Trump da daha önce, “Boğazı temizliyoruz; anlaşma yapsak da yapmasak da fark etmez” demişti.
İsrail-Lübnan görüşmeleri Washington’da başlıyor
ABD-İran ateşkesi Lübnan’ı kapsamıyor, İsrail ise saldırılarını sürdürüyor. Bununla birlikte İsrail ile Lübnan arasında salı günü Washington’da büyükelçi düzeyinde doğrudan görüşmelerin başlayacağı bildirildi.
Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn’ın ofisi bu bilgiyi doğrularken, Başbakan Nevvaf Selam iç karışıklıklar nedeniyle Washington ziyaretini erteledi. İsrail, Lübnan’dan Hizbullah’ın silahsızlandırılmasını talep ediyor, uzmanlar ise bu hedefe ulaşmak için yıllarca harcanan çabanın sonuçsuz kaldığına dikkat çekiyor.
