İstanbul Film Festivali’nde Yeni Bakışlar bölümünden Melik Kuru’nun “İsimsiz Eserler Mezarlığı” filmini izledik. Estetik yaklaşımı ve son dönem Türkiye’sine dair sunduğu manzaralarla dikkate değer buldum. “Tereddüt Çizgisi”nin yönetmeni Melik Kuru, fotoğraf bölümü öğrencisi Aslı (Manolya Maya) ve arkadaşı Murat’ın (Ekremcan Aslandağ) büyük kentte ekonomik olarak ayakta kalma adına verdikleri mücadeleyi anlatıyor. Filmin Türkiye prömiyerini de festival kapsamında ayrıca yaptığını belirtelim.
Film sanata ve değer yargılarına önem veren Aslı’nın taviz vermeme adına ortaya koyduğu gayreti anlatırken, akademi ve sanat dünyasının etki alanındaki kişilerin sistemle bağını da irdeliyor. Esasında sanatsal üretim açısından yetenekli olan Aslı’nın önüne çıkan her fırsat, onun kişiliğini koruma tutumundan vazgeçmesi üzerine kuruludur. Hocalardan sanat galerilerine varana kadar herkesin cilalı, süslü sözlerle fotoğraf çekmenin anlamına dair söyledikleri sözler, pratiğe geldiğinde açık tutarsızlık olarak karşımıza çıkar.
Bu çarpık ilişki ve üretim ağını reddeden Aslı ve Murat, temel ihtiyaçlarını karşılamak adına yola çıkarlar. Ancak her adım, onların karşısına kendi dünyalarının temeline vurulan bir darbe olarak zuhur eder.
İkisinin sıkı dostluğunun ve yaşam mücadelesinin geleceğini belirleyecek olan da bu karşılaşmalar esnasında yaşayacaklarıdır.
Filmin arka planında üç yıl öncesinin Türkiye’sindeki seçim atmosferi yansıtılır. Doğrusu yönetmenin bu tercihinin altını çizmek gerek. Zira çok yakın geçmişin siyasal atmosferinin bugünden bakıldığında izleyiciye komik geldiğini söylemek yanlış olmaz. Yönetmenin, aktardığı siyasi ortama dair (ve tabii siyasi partilere dair) hiçbir oyuncuyu taraf kılmaksızın akışın içinde anlatması önemli. Öyle ki filmde kent dinamikleri içinde yer tutan sanat camiasının —yaratıcı fikirleri metaya dönüştürmenin— politik ortamını sadece sesler ve bayraklarla yansıtması kanaatimce filmin en başarılı yönü.
Melik Kuru, filmde siyah-beyazı tercih ediyor. Filmin sonuna kadar da üçüncü bir renge izin vermiyor. Fotoğraf sanatı, karanlık oda, fotoğraf sergisi gibi tamlamalar senaryonun-filmin merkezinde olması itibarıyla da siyah-beyazın varlığı anlaşılır. Ancak günümüzden çok da uzak olmayan bir tarihin bu iki renkle anlatılması, toplumsal-siyasal ortamın durumuna da uyan bir anlatım biçimi.
Yönetmen, yer yer diyaloglarla da filmin iki karakterinin arayışlarına ve geçmişine iniyor. İzleyici olarak öğrendiklerimiz de kırsal-kent yaşamı, ailenin gençlerle kurduğu bağa dair fikirler veriyor.
Film, kentli üretim ilişkilerinin yarattığı bunalım ve bundan çıkışa dair mücadelenin inişli çıkışlı hâllerine dair yer yer mizahi yer yer dramatik kareler sunuyor. Filmin başarısı karakterlerin sınıfsal konumlarının bu anlatı içine yedirilmiş olmasında yatıyor.
Kısa bir not
Bugün (11 Nisan) diğer günlere göre salonun çok daha dolu olduğunu görüyorum. Meslektaşlarımız ilk günlerde gösterilen filmlere çok az ilgi gösterdi. Ziya Demirel’in “En Güzel Cenaze Şarkıları”, Soner Sert’in “Annem Hakkında” ve Melik Kuru’nun yukarıda söz ettiğimiz filmi Yeni Bakışlar bölümünden üç film olarak ardı ardına gösterildi. İlk günlerde gösterilen filmler ise yabancı filmlerdi. Sanıyorum meslektaşlarımız Türk sinemasının güncel durumuna dair tespit yapmak adına daha istekli. Filmlerden ve festivalden notlar aktarmaya devam edeceğiz.
