İSTANBUL (Medyascope) – İstanbul Hepimizin Girişimi tarafından hazırlanan Şehir Hepimizin programında bu hafta Şevket Uyanık’ın konukları, Gülin Çavuş ve Gürkan Özturan, yapay zekâ sistemlerinin hangi verilerle beslendiğini, verilerdeki önyargıların sistemleri nasıl etkilediğini değerlendirdi.
Gülin Çavuş ve Gürkan Özturan facial recognition (yüz tanıma) sistemlerinde biyometrik verinin kullanımı, gözetim riski, yanlış eşleşmeler, ayrımcı sonuçlar ve dünyada bu teknolojilere yönelik sınırlama/yasaklama tartışmalarını da “yapay zekâ yönetişimi” üzerinden tartıştı.
Gülin Çavuş, yapay zekâ ve veri güvenliği tartışmalarının yalnızca teknik bir çerçevede ele alınamayacağını belirterek, konunun daha geniş bir “yönetişim krizi” olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Veri meselesinin sadece bireysel güvenlik ya da mahremiyetle sınırlı olmadığını vurgulayan Çavuş, “Veriyi düşündüğümüzde bunun devletleri, sivil toplumu, bireyleri, hakları ve özgürlükleri kapsayan büyük bir ekosistem olduğunu anlamak gerekiyor” dedi.
Yapay zekânın temelinde verinin yer aldığını hatırlatan Çavuş, bu verilerin nereden geldiğini, kimlerin verilerinin toplandığının ve bu verilerle kurulan sistemlerin hangi güç ilişkilerini ürettiğinin belirleyici olduğunu söyledi. Gülin Çavuş “Büyük teknoloji şirketlerinin kurduğu iş modelleri, reklam ekonomisi ve platform yapıları da bu sürecin ayrılmaz bir parçası” dedi.
Veri hakları ve küresel belirsizlikler
Gürkan Özturan ise Avrupa’daki düzenlemeler üzerinden yapay zekâ ve veri güvenliği konusunun giderek daha fazla kamusal tartışmanın parçası haline geldiğini belirtti.
Uzun yıllar boyunca sınırlı çevrelerde konuşulan internet yönetişimi konusunun son dönemde daha geniş kitlelere ulaştığını ifade eden Özturan, “Geniş dil modellerinin bu kadar yoğun veriyle çalışması, özellikle kişisel veriler konusunda hassasiyetleri olan kesimlerde ciddi tedirginlik yarattı” dedi.
Avrupa Birliği’nde bireylerin verileri üzerinde daha fazla hak sahibi olduğuna dikkat çeken Özturan, “Bir kullanıcı olarak verilerimin silinmesini talep edebiliyor ve yapay zekâ sistemlerinin bu verileri kullanmamasını isteyebiliyorum. Şirketler de buna uymak zorunda kalıyor” diye konuştu.
Şevket Uyanık kimdir?
Uzun yıllardır iletişim uzmanı ve eğitmen olarak sivil toplumda çalışmaktadır. Uyanık, AB projelerine iletişim danışmanlığı yapmakta ve kurucularından olduğu Civic Media isimli firmayla dijital alanda hizmetler sunmaktadır. Akademik çalışma alanları arasında, telif hakları, sansür, dijital gözetim ve güvenlik, toplumsal hareketler, yeni medya ve dijital haklar yer almaktadır. Bu alanlara dair akademik çalışmaları kapsamında çok sayıda makale yayınlamış, sekiz adet kitap bölümü yazmış ve ulusal / uluslararası konferanslarda konuşmacı olarak yer almıştır. Sivil Düşün Avrupa Birliği Programı’nda ve Genç İşi Kooperatifi’nde uzman olarak yer alan Uyanık halen Türkiye İnsan Hakları Vakfı’nda iletişim sorumlusu olarak çalışmaktadır.
Gülin Çavuş kimdir?
Gülin Çavuş, medya, yapay zekâ ve sorumlu teknoloji kesişiminde çalışan bir gazeteci, araştırmacı ve medya girişimcisidir. 2024 yılında kurduğu Yapay Gündem ile yapay zekânın toplumsal etkileri konusunda Türkçe bilgi üretimini desteklemekte, yapay zekâ teknolojilerinin etik kullanımı konusunda eğitimler tasarlamakta ve yapay zekâ yönetişimi üzerine raporlar hazırlamaktadır. Daha öncesinde ise Çavuş, Teyit’in eş kurucusu olarak kurumda şef editörlük ve strateji sorumlusu gibi rollerde görev almıştır.
Gürkan Özturan kimdir?
Avrupa Basın ve Medya Özgürlüğü Merkezi bünyesindeki Medya Özgürlüğü Acil Müdahale Mekanizması programında Medya Özgürlüğü İzleme Sorumlusu olarak görev yapmaktadır. Gazetecilik geçmişine sahip olan Özturan, dokuz8HABER’de üst düzey yönetici olarak görev yapmış ve Digital Age dergisinde editörlük yaparak dijital kültür ile yeni teknolojilerin toplum ve siyaset üzerindeki etkilerine odaklanmıştır. Özturan, 2017’den bu yana Association for Progressive Communication (APC) tarafından hazırlanan Global Information Society Watch için Türkiye raportörlüğü yapmaktadır.
