İSTANBUL (Medyascope) – Sağduyu programının “Yahudilik 2000 yıldır asimile olmayan bir kimlik dini mi?” başlıklı programında Tarık Çelenk’in konuğu Prof. Dr. Salime Leyla Gürkan, Yahudilikte din ve kimlik ilişkisinin tarihsel gelişimini değerlendirdi. Gürkan, Yahudiliğin hem dini hem de etnik bir kimlik taşımasının, topluluğun tarih boyunca varlığını korumasında önemli rol oynadığını söyledi.
Videonun özeti
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- Prof. Dr. Salime Leyla Gürkan, Yahudiliğin din ve kimlik ilişkisini tarihsel olarak değerlendirdi.
- Yahudiliğin hem etnik hem de dini kimlik taşıdığını, bu durumun topluluğun varlığını korumasında önemli rol oynadığını belirtti.
- Yahudilik, teolojik bir sistemden öte, güçlü bir uygulama ve gelenek pratiğine dayanır.
- Yahudi kimliği hem gerçek hem de mitik boyutlar taşır ve tarih boyunca çeşitli kültürlerle etkileşim içinde gelişmiştir.
- Gürkan, Siyonizmin günümüzde tek tip bir yapıya dönüştüğünü ve farklı yorumlarının önemini vurgulamaktadır.
Prof. Dr. Salime Leyla Gürkan, Yahudilikte din ve kimlik ilişkisinin tarihsel gelişimini anlattı. Yahudiliği diğer tek tanrılı dinlerden ayıran temel özelliklerden birinin etnik kimlik ile dini kimliğin iç içe geçmiş olması olduğunu belirten Gürkan, “Yahudilik dediğimizde biz hem dini hem de etnik kimliği anlıyoruz. Bu çok önemli, ayırt edici özellik” dedi. Dinin zayıfladığı dönemlerde etnik kimliğin, etnik çözülmeler yaşandığında ise dini geleneklerin topluluğu bir arada tuttuğunu ifade etti.
“Yahudi kimliğinin real bir boyutu var”
Yahudiliğin yalnızca teolojik bir sistem olmadığını, güçlü bir uygulama ve gelenek pratiği üzerine kurulduğunu söyleyen Gürkan, “Yahudilik bakın, Hristiyanlık’taki gibi bir kredosu yoktur. İslam’daki gibi bir amentüsü yoktur. Bunun yerine eylem, pratik ve gelenek üzerine kuruludur ve çok güçlü bir hafıza oluşturarak idame ettirmiştir kendisini” ifadelerini kullandı.
Yahudi tarihine ilişkin yaygın kabullerin önemli ölçüde sorgulandığını belirten Gürkan, günümüzde bazı İsrailli tarihçilerin kutsal metinlerde anlatılan İsrailoğulları tarihinin büyük bölümünün tarihsel verilerle desteklenmediğini savunduğunu aktardı. Yahudi kimliğinin hem gerçek hem de mitik boyutlar taşıdığını söyleyen Gürkan, “Yahudi kimliği dediğimiz kimliğin real bir boyutu var ama önemli bir boyutu da mitik bir boyutu” dedi.
Yahudiliğin tarih boyunca tamamen izole bir topluluk yapısına sahip olmadığını vurgulayan Gürkan, farklı coğrafyalarda çeşitli kültürlerle etkileşim içinde geliştiğini belirtti. Buna rağmen dini yorum geleneği, ritüeller ve kolektif hafızanın korunmasının kimliğin devamlılığını sağladığını ifade etti.
“Yahudilik, Mesih inancı üzerine kurulu bir din”
Yahudilikte ahiret inancı konusuna da değinen Gürkan, bu inancın sanıldığının aksine Yahudilikte önemli bir yer tuttuğunu söyledi. “Yahudilik çok güçlü bir Mesihi dönem ve Mesih inancı üzerine kurulu bir din” diyen Gürkan, sistemleşmiş Yahudi geleneğinde öteki dünya ve mesihçilik anlayışlarının önemli yer tuttuğunu belirtti.
Salime Leyla Gürkan, Yahudi düşüncesinin gelişiminde İslam dünyasının etkisine de dikkat çekti. Özellikle Abbasiler ve Endülüs dönemlerinde Yahudilerin İslam felsefesi, kelamı ve mistisizminden yoğun biçimde etkilendiğini söyleyen Gürkan, İbn Meymun ve Yehuda Halevi gibi düşünürlerin eserlerinde bu etkinin açık şekilde görüldüğünü ifade etti.
“Soykırımcı bir politikayı benimsemeyen kimse Siyonist değil”
Gürkan, günümüzde Siyonizmin tarihsel süreçteki farklı yorumlarından uzaklaşarak tek tip bir yapıya dönüştüğünü savundu. “Bugün gelinen nokta itibarıyla işgalci, soykırımcı bir politikayı benimsemeyen kimse Siyonist değil” diyen Gürkan, İsrail siyasetinde siyonist olmayan etkili bir siyasi çizginin kalmadığını ifade etti. Gürkan ayrıca, bazı ultra Ortodoks Yahudi gruplarının teolojik gerekçelerle Siyonizme karşı çıktığını ve İsrail devletinin kuruluşunu dini açıdan meşru görmediklerini belirtti.
