İSTANBUL (Medyascope) – Macaristan Parlamentosu, Viktor Orbán’ın destekçisi olarak görülen Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok’un görevini sona erdirecek anayasa değişikliğini kabul etti. Péter Magyar hükümeti, 16 yıllık Fidesz iktidarından kalan güç merkezlerini dağıtmaya çalışırken bu hamle Macaristan’daki otoriter düzenin sonunu getirebilir mi?
Haberin özeti:
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- Macaristan Parlamentosu, Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok’un görevini sona erdirecek anayasa değişikliğini 139 kabul, altı ret oyuyla kabul etti.
- Başbakan Péter Magyar, Sulyok’u Viktor Orbán’ın “kuklası” olarak görüyor ve düzenlemeyi eski iktidarın devlet kurumlarındaki etkisini tasfiye etme sürecinin parçası olarak değerlendiriyor.
- Sulyok’un değişikliği imzalaması için beş günü bulunuyor. İmzalamaması halinde hakkında görevden azil süreci başlatılacak.
- Düzenleme, milletvekilliğini 12 yılla sınırlandırıyor ve Anayasa Mahkemesi üyelerine 70 yaş sınırı getiriyor. Bu maddeler çok sayıda Fidesz milletvekilini ve Mahkeme Başkanı Péter Polt’u etkiliyor.
- Magyar, sonbaharda halkın katılımıyla yeni anayasa çalışmalarının başlayacağını açıkladı. Fidesz ise hükümeti “zorbalıkla” suçlayarak oylamayı boykot etti.
Macaristan Parlamentosu, Cumhurbaşkanı Tamás Sulyok’un görevden alınmasını öngören anayasa değişikliğini 139 kabul, 6 ret oyuyla kabul etti.
Başbakan Péter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi, parlamentodaki üçte iki çoğunluğunu kullanarak Sulyok ile Anayasa Mahkemesi Başkanı Péter Polt’un görev sürelerini sona erdirecek 17. anayasa değişikliği paketini geçirdi.
Düzenleme, nisan ayında yapılan seçimlerde Viktor Orbán’ın 16 yıllık iktidarına son veren Tisza Partisi’nin, eski yönetimden kalan güç merkezlerini dağıtmak için attığı en önemli adımlardan biri oldu.
Magyar, Sulyok’u eski Başbakan Orbán’ın “kuklası” olarak nitelendirirken Sulyok herhangi bir siyasi gündemi olmadığını savundu ve istifa çağrılarını reddetti.
Sulyok nasıl görevden alınacak?
Anayasa değişikliği, toplumun Sulyok’a yönelik “ciddi güven kaybı” yaşadığı gerekçesiyle Cumhurbaşkanı’nın görev süresinin derhal sona ermesini öngörüyor.
Sulyok’un değişikliği imzalaması için beş günü bulunuyor. Cumhurbaşkanı’nın düzenlemeyi imzalamayıp Anayasa Mahkemesi’ne taşıma hakkı da var.
Magyar, Sulyok’un değişikliği imzalamaması halinde parlamentonun hakkında görevden azil süreci başlatacağını açıkladı. Bu sürecin başlamasıyla Sulyok’un görevinden otomatik olarak uzaklaştırılması bekleniyor.
Yeni hükümet ise Sulyok’a “ülkenin çıkarları doğrultusunda anayasal bir krizi önlemek için” istifa etmesi çağrısında bulundu.
Sulyok’un görevden ayrılmasının ardından parlamento, yeni anayasa yürürlüğe girene kadar ya da en fazla beş yıl görev yapacak yeni bir cumhurbaşkanı seçecek.
Macaristan’da cumhurbaşkanlığı büyük ölçüde sembolik bir makam. Cumhurbaşkanı’nın yasaları veto etme veya incelenmek üzere mahkemeye gönderme konusunda sınırlı yetkileri bulunuyor.
Ne olmuştu?
Macaristan’da 12 Nisan’da yapılan seçimlerde Tisza Partisi, Orbán’ın milliyetçi Fidesz Partisi karşısında ezici bir zafer kazandı. Parti, 199 sandalyeli parlamentoda 141 milletvekilliği elde ederek üçte iki çoğunluğa ulaştı.
Magyar, oylama öncesinde Macaristan Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada, Orbán döneminde hazırlanan anayasaya dokunmamanın “Macar ulusuna ihanet” olacağını söyledi.
Fidesz’in ülkeyi “bir kişinin iradesinin yasama faaliyetlerinin kaynağı haline geldiği” bir düzene dönüştürdüğünü savunan Magyar, Tisza Partisi’nin bu sistemi dağıtmak için seçmenlerden açık ve güçlü bir yetki aldığını belirtti.
Tisza hükümeti, kamu yayıncılığını bağımsızlaştırma çalışmaları kapsamında geçen hafta devlet televizyonu ve radyosundaki haber yayınlarını da askıya aldı.
Magyar, sonbaharda Macar halkının katılımıyla yeni bir anayasa hazırlamak üzere “büyük bir ortak proje” başlatılacağını açıkladı. Yeni anayasanın iki ya da üç yıl içinde kabul edilmesi öngörülüyor.
Anayasa değişikliği başka neler getiriyor?
Kabul edilen düzenleme, milletvekillerinin Macaristan Parlamentosu’nda en fazla 12 yıl görev yapabilmesini öngörüyor. Böylece üç dönem milletvekilliği yapan isimlerin yeniden aday olması engellenecek.
Düzenlemenin mevcut Fidesz milletvekillerinin yarısından fazlasını doğrudan etkileyeceği belirtiliyor.
Anayasa değişikliği ayrıca Anayasa Mahkemesi üyeleri için 70 yaş sınırı getiriyor. Bu nedenle Mahkeme Başkanı ve Orbán’ın müttefiki olarak görülen Péter Polt’un görevinden ayrılması gerekecek.
Bu düzenlemenin halkın istediği kişiye oy verme hakkını sınırlandırdığını belirten Baka, Orbán döneminde oluşturulan sistemi “seçim yenilgisinden sonra bile varlığını sürdürmek üzere tasarlanmış, sofistike bir otoriter rejim” olarak tanımladı.
Orbán’ın partisinde çözülme mi başladı?
Fidesz, nisan ayındaki seçim yenilgisinin ardından hızlı bir düşüş sürecine girdi.
Orbán’ın seçimlerden bu yana kamuoyu önünde neredeyse hiç görünmemesi ve parlamentodaki sandalyesine oturmayı reddetmesi parti içinde tartışma yarattı.
Orbán, anayasa değişikliğinin oylandığı gün de Dünya Kupası finallerini izlemek için ABD’ye gitti.
Eski başbakanın ortalıkta görünmemesinin Fidesz içinde şaşkınlık ve öfke yarattığı aktarılıyor.
Fidesz Macaristan Parlamentosu Grubu Başkanı Gergely Gulyas da anayasa değişikliğinin kabul edilmesinin ardından görevinden istifa etti. Gulyas, 12 yıllık milletvekilliği sınırı nedeniyle bir sonraki seçimde aday olamayacağını belirtti.
Kaynak: Reuters
