İSTANBUL (Medyascope) – Macaristan’da “rejim değişikliği” vaadiyle iktidara gelen Başbakan Péter Magyar, istifa etmeyi reddeden ve “Orban’ın kuklası” olmakla suçladığı Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok’u görevden almak için anayasayı değiştirmeye hazırlanıyor.
Haberin özeti:
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- Macaristan Başbakanı Péter Magyar, istifa etmeyi reddeden Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok’u görevden almak için anayasa değişikliğine gitmeye hazırlanıyor.
- Magyar, Sulyok’u eski Başbakan Viktor Orban’ın çıkarlarına hizmet etmekle ve ulusal birliği temsil edememekle suçluyor.
- Sulyok, beş yıllık görev süresini tamamlamak istediğini belirterek istifa etmeyi reddetti.
- Tisza Partisi’nin parlamentoda üçte iki çoğunluğu var. Bu çoğunluk, Magyar hükümetine anayasayı değiştirme gücü veriyor.
- Kriz, Orban sonrası Macaristan’da yeni hükümetin eski iktidarın kurumlarıyla ilk büyük hesaplaşması olarak görülüyor.
İlgili haberler:
Macaristan’da nisan seçimlerini kazanan ve “rejim değişikliği” vaadiyle iktidara gelen Başbakan Péter Magyar, Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok üzerindeki baskıyı artırdı. Magyar, istifa çağrılarına direnen Sulyok’u görevden almak için anayasa değişikliğine gidebileceğini açıkladı.
Magyar’ın lideri olduğu Tisza Partisi, 12 Nisan seçimlerinde parlamentoda üçte iki çoğunluk elde etti. Bu çoğunluk, yeni hükümete anayasayı değiştirme gücü veriyor. Magyar, bu yetkiyi kullanarak Orban döneminde kritik makamlara getirilen isimleri görevden almayı hedefliyor. Bu isimlerin başında da Cumhurbaşkanı Sulyok geliyor.
Magyar neden Sulyok’u hedef alıyor?
Péter Magyar, Cumhurbaşkanı Sulyok’u eski Başbakan Viktor Orban’ın çıkarlarına hizmet etmekle suçluyor. Magyar’a göre Sulyok, nisan seçimlerinin yarattığı büyük siyasi değişimin ardından artık Macaristan’da ulusal birliği temsil edemez.
Magyar, daha önce Sulyok için “Macar ulusunun birliğini temsil etmeye layık değil” demiş ve seçim zaferinin ardından onu görevden alacağını söylemişti. Son olarak Sulyok’a istifa etmesi için 31 Mayıs’a kadar süre verdi. Ancak Sulyok, beş yıllık görev süresini tamamlamak istediğini belirterek istifa etmeyi reddetti.
Sulyok, Şubat 2024’te Orban’ın Fidesz Partisi tarafından, doğrudan seçim yapılmadan cumhurbaşkanlığı görevine getirilmişti. Cumhurbaşkanlığına seçilmeden önce de yine Orban döneminde atandığı Anayasa Mahkemesi’nde başkan olarak görev yapıyordu.
Görevden alma süreci nasıl işleyecek?
Magyar, Sulyok’un istifa etmemesi halinde Tisza Partisi milletvekillerini gerekli yasal düzenlemeler konusunda bilgilendireceğini ve süreci derhal başlatacağını söyledi. Başbakan, Sulyok’u görevden almak için anayasa ve ilgili yasaların değiştirileceğini belirtti.
Magyar’a göre bu süreç yaklaşık bir ay sürebilir. Yapılması planlanan düzenlemelerin yalnızca Sulyok’u değil, Orban döneminde kritik noktalara getirilen başka isimleri de kapsaması bekleniyor. Magyar, bu düzenlemelerin “hukukun üstünlüğü ve demokrasiyi yıkmaya katılan tüm kuklaların görevden alınmasını” sağlayacağını söyledi.
Orban’ın Fidesz Partisi ise Magyar’ın Sulyok’a yönelik çağrısını “hukuksuz bir ültimatom” olarak nitelendirdi.
Sulyok ne diyor?
Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok, Magyar ile yaptığı görüşmenin ardından istifa etmeyeceğini bir kez daha açıkladı. Sulyok, ortaya çıkan krizin Macaristan’daki toplumsal bölünmeleri derinleştirdiğini ve ülke demokrasisinin uluslararası alandaki algısına zarar verdiğini söyledi.
Sulyok ayrıca bu gerilimin, Avrupa Birliği fonlarının serbest bırakılmasını da tehlikeye atabileceğini savundu. Orban döneminde demokratik gerileme gerekçesiyle Macaristan’a ayrılan fonların önemli bölümü askıya alınmıştı. Avrupa Birliği, yeni hükümetin reform adımları sayesinde 16,4 milyar euroluk kaynağın Budapeşte’ye aktarılabileceğini açıklamıştı.
Cumhurbaşkanının yetkileri neden önemli?
Macaristan’da cumhurbaşkanlığı büyük ölçüde sembolik bir makam ancak Sulyok’un yeni hükümetin reform sürecini etkileyebilecek bazı yetkileri bulunuyor. Cumhurbaşkanı kamu atamalarını onaylayabiliyor, yasaları yeniden görüşülmek üzere parlamentoya geri gönderebiliyor ya da Anayasa Mahkemesi’ne taşıyabiliyor.
Magyar hükümeti, Sulyok’un bu yetkileri kullanarak Orban dönemini tasfiye etmeyi amaçlayan reformları yavaşlatmasından veya engellemesinden endişe ediyor. Sulyok’un pazartesi günü bazı askeri atamaları duyurması da cumhurbaşkanlığı makamının sembolik olmanın ötesinde işlevleri bulunduğunu gösterdi.
Orban sonrası ilk büyük hesaplaşma
Péter Magyar, seçim kampanyasını büyük ölçüde Orban döneminin kurumlar üzerindeki etkisini kırma vaadi üzerine kurdu. 16 yıllık Orban iktidarının ardından göreve gelen yeni hükümet, yargı, kamu kurumları ve anayasal makamlar üzerindeki Fidesz etkisini azaltmak istiyor.
Tisza Partisi ayrıca herhangi bir başbakanın görev süresini sekiz yılla sınırlayacak bir anayasa değişikliği de önerdi. Bu düzenleme, Orban’ın ileride yeniden iktidara dönme ihtimalini zorlaştırmayı amaçlıyor.
Macaristan’daki gerilim, yeni hükümetin eski iktidarın kurumlarıyla nasıl hesaplaşacağı sorusunu gündeme taşıdı. Magyar hükümeti bunu demokratik restorasyonun parçası olarak sunarken, Fidesz süreci siyasi tasfiye olarak görüyor. Sulyok’un istifayı reddetmesi ise Orban sonrası Macaristan’ın ilk büyük anayasal sınavına dönüştü.
Kaynak: BBC
