İSTANBUL (Medyascope, Goltane Ghazi) – FIFA, 11 Haziran’da başlayan Dünya Kupası’na haftalar kala, Dünya Kupası’nda yeni bir dizi kuralın uygulanacağını açıkladı. Uluslararası Futbol Birliği Kurulu (IFAB), pazar günü yaptığı açıklamada, 2026-2027 sezonundan itibaren yürürlüğe girecek ve Dünya Kupası’nda da uygulanan oyun kuralı değişikliğini duyurdu. Medyascope, yeni kuralların Türkiye futboluna olası etkilerini spor yorumcusu Berk Göl ile konuştu.
Haberin özeti
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- FIFA, 2026-2027 sezonundan itibaren yeni kuralların uygulanacağını açıkladı ve bu kurallar Türkiye futbolunu etkileyecek.
- Berk Göl, yeni kuralların tartışmaları azaltacağını fakat kesinlikle ortadan kaldırmayacağını belirtti.
- VAR protokolünün kapsamı genişleyecek; bu, hatalı kararların düzeltilmesini kolaylaştıracak.
- Yeni kurallar, maç sırasında oyuncuların davranışlarını sıkılaştıracak ve hızlı oyun temposunu destekleyecek.
- Hakemlerin tutumu, yeni kuralların etkinliğini artıracak en önemli faktör olarak öne çıkıyor.
Berk Göl, bu kuralların Türkiye’de uygulanmasının büyük ölçüde hakemlerin kararlarına bağlı olduğunu belirterek, hakemlerin net ve tutarlı davrandığı durumlarda uygulamanın rahatlıkla hayata geçirilebileceğini söyledi:
“Türkiye’de bu kurallar uygulanabilir ama bu tamamen hakemlerin elinde. Dünya Kupası’nda bizim hakemlerde gördüğümüz en temel özellik; sahadaki duruşları ve vücut dilleriydi. Ne oyuncuları sinirlendirecek kadar onları azarlıyorlar ne de oyunculara karşı bir otorite boşluğu bırakıyorlar. Beden dili ve duruş olarak çok dengeliler. Hakemlerimizin önce bunu sağlaması gerekiyor. Bunu sağlarlarsa zaten kuralları da rahatlıkla uygulayabilirler. Ama örnek veriyorum; 5 saniye kuralını, oyuncu zaten zaman geçirdikten sonra saymaya başlarsa, hakem o zaman kuralı uygulamış olsa bile tartışmanın önüne geçemez. Çok daha net tavırlar, net duruşlar gerekiyor. Bizim hakemlerimizde eksik olan durum bu. Zaten bunun önüne geçerlerse kuralları da çok net bir şekilde uygulayabilirler.”
“Kurallar tartışmaları bitirmez, ancak oyunu hızlandırır”
Hakem tartışmalarının Türkiye futbolunda oldukça yaygın olduğuna dikkat çeken Göl, yeni kuralların bu tartışmaları tamamen ortadan kaldırmasa da önemli ölçüde azaltabileceğini ve maçların akışını hızlandıracağını ama bu durumun Türkiye’de böyle bir şeyi uygulamaıin zor olduğunu söyledi.
Göl durumu şöyle değerlendirdi:
“Hakem tartışmalarının önüne geçemeyiz. Çünkü bu durum, Türkiye’deki futbola bakış açısıyla alakalı. Çoğu zaman kaybeden tarafın kendini rahatlatma çabasından kaynaklanıyor. Yani kurallar doğru uygulandığında bile tartışma bitmiyor. Çünkü şöyle bir algı oluşuyor: ‘Bu kural bize şu zamanda uygulanmamıştı, rakip takım olunca hemen uygulanıyor.’ Dolayısıyla ben kuralların uygulanmasının tartışmaları gidereceğini düşünmüyorum; ama oyunu ve futbolu hızlandırmaya yönelik kurallar var. Bunlar uygulanırsa maçların seyir zevki daha yükselir. Dünya Kupası’nda gördük ki bu kurallar oyunun temposunu olumlu anlamda, ciddi şekilde etkiledi. Burada da etkilemesi gerekiyor. Kurallar zaten buna yönelik olarak uygulanmalı; çünkü gerçekten bazı maçlar için 90 dakika çok uzun bir süre. Einstein’ın dediği gibi, zamanın göreceliği üzerinden değerlendirecek olursak, her maçın süresi aynı değil. Maçları daha eğlenceli hale getirmenin yolu olarak IFAB bu kuralları ortaya çıkardı. Eğer doğru bir şekilde uygulanırsа kesinlikle tempo artar.”
VAR protokolünün kapsamı genişletilecek
Bazı tartışmaları azaltmak amacıyla Video Yardımcı Hakem (VAR) protokolünün kapsamı genişletilecek. Göl, sistemin doğru şekilde kurulması ve uygulanmasının hem maç temposunu artırabileceğini hem de hakem kararları üzerinden yaşanan tartışmaların önemli bir bölümünü azaltabileceğini söyledi ve sözlerini şöyle sürdürdü:
“Kuralın uygulanması için VAR protokolüne ihtiyaç duyulan tek kural aslında kornerler. Kornere giden toplarda o hızlı inceleme önemli. Dünya Kupası’nda bunun çok hızlı yapıldığını gördük; korner olan pozisyonların out atışına çevrilmesi çok hızlı oldu. Onun dışında VAR zaten kullanılan bir teknoloji, saniye kuralları için VAR’a ihtiyaç yok. Sadece bazı kırmızı kartlar ve özellikle Dünya Kupası’nda gördüğümüz ağız kapamalar için VAR protokolü devreye girmeli.”
“Takımlar yeni kurallara olumlu yaklaşır”
Göl, takımların özellikle oyunun temposunu artıran yeni kurallara olumlu yaklaşacağını söyledi. Ancak kuralların tüm takımlara eşit ve tutarlı uygulanmasının kritik önem taşıdığını belirten Göl, şöyle konuştu:
“Takımlar bu kurallara olumlu yaklaşır; özellikle futbol oynamaya çalışan büyük takımlar için bu kurallar avantaj sağlıyor. Oyunun temposunu yükselttiği ve zaman geçirmenin önüne geçtiği için olumlu karşılanır. Özellikle sakatlanan oyuncunun kenarda 1 dakika bekleyecek olmasından dolayı, yere yatmaların çok azalacağını düşünüyorum. Süper Lig’de bu çok büyük bir sorun; maçın son bölümlerinde herkesin kendini yere bıraktığı bir görüntü görmeyeceğiz muhtemelen. Yeni tartışmalar mutlaka çıkacaktır. Dediğin gibi, burada en çok hakem inisiyatifine kalmış kurallar (özellikle oyunu hızlandırmaya yönelik olan saniye kuralları) kritik rol oynuyor. Burada kural diyor ki: ‘Oyuncu 5 saniyede atışı kullanmalı’. Ama o 5 saniye için şu ifade var: ‘Hakem saymaya başladıktan sonra…’ Eğer hakem geç bir şekilde saymaya başlarsa —yani aslında oyuncunun vuruşu kullanmaya hak kazandığı sürenin ilk 10 saniyesinde saymaya başlamayıp sonrasında saymaya başlarsa— bu durum ciddi tartışma yaratır. Ağız kapamalar da zamanında gördüğümüz gibi mutlaka tutarlı bir şekilde uygulanmalı, bütün takımlara karşı eşit olmalı. Bu çok önemli; eğer bir takıma uygulanır, bir başka maçta uygulanmazsa tabii ki tartışmalar çıkacaktır.”
“Her şey hakemlerin sahadaki duruşuna bağlı”
Göl, Dünya Kupası’nda kuralların kararlı ve tutarlı şekilde uygulanmasının büyük tartışmaların önüne geçtiğini söyledi. Hakem tartışmalarının tamamen ortadan kalkmasının mümkün olmadığını belirten Göl, oyunun kalitesini artıracak en önemli unsurun hakemlerin sahadaki tutumu olduğunu vurgulayarak şöyle konuştu:
“Dünya Kupası’nda şunu görüyoruz ki kurallar kararlı ve keskin bir şekilde uygulandığında büyük tartışmalar çıkmıyor. Hakem tartışması her zaman, dünyanın her yerinde var; Dünya Kupası’nda da var ve bunun önüne tamamen geçmenin bir yolu yok. Ama en azından oyunu daha güzel kılmanın bir yolu var. Bu da dediğim gibi, en başa dönüyoruz, tamamen hakemlerin sahadaki duruşuyla alakalı olacak.”
Yeni kurallar neler?
Maç sırasında ağızlarını kapatan oyuncular
Tartışma veya gerginlik yaşanan anlarda elleri, kolları ya da formalarıyla ağızlarını kapatan oyuncular doğrudan kırmızı kart görecek. Ancak, örneğin farklı milli takımlarda forma giyen ancak aynı kulüpte takım arkadaşı olan oyuncuların dostane sohbet ederken ağızlarını kapatmaları ceza gerektirmeyecek.
Kararı protesto etmek için sahayı terk etmek
Hakem kararını protesto etmek amacıyla sahayı terk eden oyuncular kırmızı kart görecek. Oyuncuları protesto amacıyla sahayı terk etmeye teşvik eden teknik ekip üyeleri de aynı şekilde kırmızı kartla cezalandırılacak.
Bir maçın tatil edilmesine neden olan takım ise karşılaşmayı hükmen kaybedecek.
Taç atışı ve kale vuruşunda geri sayım
Hakemler, ellerini kaldırarak beş saniyelik görsel bir geri sayım başlatacak. Taç atışında top, geri sayımın sonunda oyuna sokulmazsa taç atışı rakip takıma verilecek. Kale vuruşunda ise top beş saniye içinde kullanılmazsa rakip takım köşe vuruşu kazanacak.
Oyuncu değişikliği prosedürü
Oyuncu değişikliği tabelasının kaldırılmasının ardından oyundan çıkacak oyuncunun sahayı terk etmesi için 10 saniyesi olacak. Oyuncu, sahanın kenar çizgisine en yakın noktadan çıkmak zorunda olacak.
Oyundan alınan oyuncu 10 saniye içinde sahayı terk etmezse, yerine girecek oyuncu ancak oyunun yeniden başlamasının ardından bir dakika geçtikten sonra oyun ilk durduğunda ve hakemin işaretiyle sahaya girebilecek.
Sakatlıklar ile güvenlik ve emniyete ilişkin durumlarda ise bu kurala istisna uygulanacak.
Saha dışında tedavi
Sağlık ekibinin tedavi için sahaya girmesi halinde, kaleci dışındaki bir oyuncu oyunun yeniden başlamasının ardından bir dakika boyunca saha dışında beklemek zorunda olacak.
Kaleci sakatlıkları, kaleci ile saha oyuncusunun çarpışması, iki takım arkadaşının çarpışarak tedavi gerektirmesi, beyin sarsıntısı ve diğer kafa travmaları gibi ciddi sakatlıklar ile sakatlanan oyuncunun penaltıyı kullanacak olması durumlarında ise bu kural uygulanmayacak.
VAR protokolü
Video Yardımcı Hakem (VAR) protokolünün kapsamı genişletilecek. VAR, FIFA organizasyonlarında ilk kez 2017 yılında kullanılmaya başlanmış, 2018 Rusya Dünya Kupası ise teknolojinin uygulandığı ilk Dünya Kupası olmuştu. Yeni düzenlemeyle birlikte VAR, açıkça hatalı verilen ikinci sarı kartın ardından çıkan kırmızı kartları ve yanlış oyuncuya kart gösterilmesi durumlarını da inceleyebilecek. Hatalı verilen köşe vuruşları da, oyunun yeniden başlamasını geciktirmeden düzeltilebilecekse VAR müdahalesine konu olabilecek. Ayrıca VAR, oyun yeniden başlamadan önce yapılan faullere de müdahale edebilecek. Örneğin, duran top kullanılmadan önce bir hücum oyuncusunun savunma oyuncusuna faul yapması halinde pozisyon VAR tarafından incelenebilecek.
Kaleci sakatlıkları
Kalecinin saha içinde tedavi gördüğü sırada, iki takımın oyuncuları da sahayı terk ederek teknik direktörleriyle kısa bir toplantı yapamayacak.
