İSTANBUL (Medyascope) – Ay, 12 Ağustos’ta Güneş’in önünden geçerek tam bir tutulmaya yol açacak. Gölge yolu Grönland, İzlanda ve kuzey İspanya’dan geçecek, ancak olay Türkiye’den görülemeyecek.
Haber özeti
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- 12 Ağustos’ta Ay, Güneş’in önünden geçerek tam bir Güneş tutulmasına yol açacak ama Türkiye’den görülemeyecek.
- Tam tutulma, Grönland, İzlanda ve kuzey İspanya’dan gözlemlenecek, en uzun süresi 2 dakika 18 saniye olacak.
- İspanya, 1905’ten bu yana ilk kez tam Güneş tutulmasına tanık olacak.
- Tutulma günü, Perseid meteor yağmurunun zirvesine denk geliyor, gözlemciler meteor görebilecek.
- Göz sağlığı için özel gözlükler kullanmak önemli, normal güneş gözlükleri yeterli koruma sağlamıyor.
Ay, 12 Ağustos’ta Güneş’in önünden geçecek ve Dünya’nın kuzey yarımküresinde tam bir Güneş tutulmasına yol açacak. NASA’nın açıkladığı verilere göre tutulma, yaklaşık her 18 yılda bir tekrarlanan Saros 126 serisinin bir parçası. Tamlık yolu, Kuzey Kutbu’na yakın bir noktada kuzey Sibirya’da başlayacak ve Kutup bölgesiyle Kuzey Atlantik üzerinden İzlanda’ya, oradan da İspanya’ya uzanacak. Bu sırada Avrupa’nın büyük bölümü ile Kuzey Amerika ve Kuzeybatı Afrika’nın bazı kesimlerinde kısmi bir tutulma yaşanacak.
Tutulma hangi bölgelerden tam olarak izlenecek?
Gölge, Arktik Okyanusu, Grönland, İzlanda, Atlantik Okyanusu, Portekiz ve kuzey İspanya üzerinden geçecek. Kuzey Rusya’daki küçük ve ıssız bir bölgede tamlık öğle saatlerinde yaşanırken, Grönland ve İzlanda’da Güneş öğleden sonra ya da akşamüstü kararacak. Tutulma, Portekiz’in kuzeybatı ucunda da gözlemlenebilecek.
En uzun tamlık süresi ne kadar olacak?
Tutulmanın en yoğun yaşanacağı nokta, İzlanda’nın batı kıyısından yaklaşık 45 kilometre açıkta bulunuyor. Bu noktada Ay, Güneş’i tam 2 dakika 18 saniye boyunca örtecek ve gökyüzü bu süre boyunca kararacak. Ay’ın Dünya üzerine düşürdüğü gölgenin genişliği en fazla 294 kilometreye ulaşacak. Bu da tam tutulmanın yalnızca bu dar şeridin içinde kalan bölgelerden görülebileceği anlamına geliyor.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, 8 Nisan 2024’te Kuzey Amerika’da yaşanan tutulmada tamlık 4 dakika 28 saniye sürmüştü. 12 Ağustos 2026’daki tutulma ise ondan yaklaşık iki kat daha kısa kalacak.
İspanya’da tutulma nasıl yaşanacak?
İspanya’da gözlemciler, Güneş batımına yakın bir saatte en fazla 1 dakika 50 saniyelik tamlık görebilecek ve Güneş bu sırada ufkun yalnızca birkaç derece üzerinde olacak. Bu düşük açı, Güneş’in ufka yakın bir noktada kararmasıyla dikkat çekici bir manzara oluşturacak.
Anakara İspanya, 30 Ağustos 1905’ten bu yana ilk kez bir tam Güneş tutulmasına sahne olacak. Aynı tarih, Avrupa anakarasında da 1999’dan bu yana görülecek ilk tam Güneş tutulması olma özelliği taşıyacak.
Türkiye’den izlenebilecek mi?
Tutulma, Türkiye saatiyle 19.00 ile 21.00 arasında gerçekleşecek, ancak en önemli evreleri Güneş battıktan sonraki saatlere denk geliyor. Bu nedenle olay, Türkiye’den ne tam ne de kısmi olarak izlenebilecek. Türkiye, tam tutulma hattının dışında kalıyor. Türkiye’deki gökyüzü meraklıları, tutulmayı canlı yayınlar üzerinden takip edebilecek.
Perseid meteor yağmuru tutulmayla çakışacak
Tutulma günü, Perseid meteor yağmurunun zirve yaptığı tarihe denk geldiği için tamlık hattındaki gözlemciler bu sırada bir meteor görebilecek. Ay’ın o gün yeni evrede olması, gökyüzünü daha karanlık tutarak meteorların görülmesini kolaylaştıracak.
Göz sağlığı için hangi önlemler alınmalı?
Uzmanlar, tutulmayı doğrudan izlemek isteyenleri uyarıyor ve normal güneş gözlüklerinin bu amaçla yeterli koruma sağlamadığını belirtiyor. NASA, tutulma izlerken ISO 12312-2 uluslararası standardına uygun özel gözlükler kullanılmasını öneriyor.
Uygun koruma olmadan Güneş’e bakmak, güneş retinopatisi adı verilen bir retina hasarına yol açabiliyor. Bu hasar ağrısız oluştuğu için kişi gözüne zarar verdiğini fark etmeyebiliyor ve etkileri saatler ya da günler içinde ortaya çıkabiliyor. Uzmanlara göre Güneş’e koruma olmadan yalnızca tam tutulma anında, yani Ay’ın Güneş’i bütünüyle örttüğü kısa süre boyunca bakılabiliyor.
