İSTANBUL (Medyascope) – Ağır Ekonomi programının bu bölümünde Prof. Dr. Haluk Levent ve Prof. Dr. Öner Günçavdı, Türkiye ekonomisinin giderek “esnaflaşan ekonomi” yapısına dönüşmesini ve bunun sanayi, sermaye birikimi, enflasyon ve finans piyasaları üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Prof Dr. Haluk Levent ve Prof Dr. Öner Günçavdı, Merkez Bankası’nın enflasyon raporunu ve Türkiye ekonomisinde sanayiden ticaret ile hizmet sektörlerine doğru yaşanan dönüşümü değerlendirdi. Günçavdı, “esnaflaşan ekonomi” olarak tanımladığı yapının düşük kurumsallık, siyasi yakınlık ve finansmana erişim üzerinden şekillendiğini söyledi. Levent ise üretimden bağımsız şirket değerlemelerinin sermaye piyasalarında servet transferine dönüştüğü uyarısında bulundu.
Merkez Bankası’nın enflasyondaki gelişmeleri büyük ölçüde dışsal koşullarla açıkladığını belirten Levent, diğer ekonomilerin de benzer jeopolitik sorunlarla karşı karşıya olduğunu söyleyerek “Savaşanlarda bile bizdeki kadar yüksek enflasyon yok” dedi.
Çitlekçi’nin halka arzı
Levent, kuruyemiş zinciri Çitlekçi’nin gelirlerinin kuruyemiş, kuru meyve, kahve, lokum, çikolata, şekerleme ve mağazacılık faaliyetlerinden oluştuğunu söyledi. Şirketin 2025’te yaklaşık 9 milyar liralık satış ve 957,5 milyon lira net dönem kârı elde ettiğini belirten Levent, yaklaşık yüzde 10’luk kâr marjına dikkat çekti.
“Toplanacak fonun yüzde 30 ila 40’ının işletme sermayesinin güçlendirilmesine, yüzde 30 ila 40’ının yurt içindeki yeni şube yatırımları ve diğer alternatif yatırım fırsatlarına, yüzde 10 ila 20’sinin yeni depo yatırımlarına, yüzde 10 ila 20’sinin ise güneş enerjisi yatırımlarına ayrılması planlanıyor” diyen Levent, bu aralıkların somut bir yatırım ve fizibilite planını göstermediğini savundu:
“İki yüz milyonla dört yüz milyon liradan bahsediyoruz. Nasıl bir plan olduğu belli değil. Halka arzda ‘Bu parayı ne yapacaksınız?’ diye sorulması gerekir. Bir fizibilitenin yapılmış olması, paranın nerede kullanılacağının ve büyüme hedeflerinin açıkça ortaya konulması beklenir.”
Türkiye ekonomisi esnaflaşıyor mu?
Haluk Levent, sanayinin öneminin azalmasının yalnızca sektörel değil, aynı zamanda zihinsel ve kültürel bir dönüşüm yarattığını söyledi. Günçavdı ise bu dönüşümü “esnaflaşan ekonomi” kavramıyla açıkladı. Küresel rekabetten uzaklaşan ve iç pazara yönelen ekonomik yapıların daha yerel faaliyetleri öne çıkardığını belirten Günçavdı, şunları söyledi:
“Türkiye’de sanayi güç kaybettiği, teknoloji şirketlerinin sayısı sınırlı kaldığı ve mevcut şirketler merkezlerini daha istikrarlı piyasalara taşıdığı için bizim elimizde çekirdekçi, dönerci ve inşaatçı kalıyor. Düşünebiliyor musunuz? Kurumsallık seviyeleri düşük, bilançoları konusunda çok fazla soru işareti bulunan şirketleri halka açarak küçük tasarrufçunun önünü bu alana doğru açıyorsunuz. Bunlar tehlikeli şeylerdir.”
Türkiye’de büyük şirketlerin önemli bölümünün Avrupa ölçütlerine göre KOBİ niteliğinde olduğunu söyleyen Günçavdı, esnaf işletmelerinin temel sorununun sermayeye erişim olduğunu belirtti.
