İSTANBUL (Medyascope) – Sağduyu’nun bu bölümünde Tarık Çelenk’in konuğu Prof. Ayşe Zarakol oldu. Zarakol, Asya ve Avrasya modernleşmesini, Rusya, Osmanlı ve Çin’in tarihsel gelişimlerini ve Batı merkezli tarih anlatısının sınırlarını değerlendirdi.
Prof. Ayşe Zarakol, Asya modernleşmesini ve Asya merkezli bir dünya düzeni ihtimalini değerlendirdi. Zarakol, modernleşmenin yalnızca Batı Avrupa üzerinden okunamayacağını belirterek, farklı coğrafyalarda benzer tarihsel süreçlerin farklı sonuçlar doğurduğunu söyledi.
“Rusya’nın 18. ve 19. yüzyıldaki şartları Osmanlı’dan farklıydı”
Zarakol, Rusya ile Osmanlı arasındaki temel farklardan birinin iki imparatorluğun aynı dönemdeki ekonomik ve jeopolitik konumları olduğunu söyledi. Rusya’nın 18. ve 19. yüzyıllarda doğuya doğru genişlediğini, Osmanlı’nın ise aynı dönemde toprak kayıplarıyla karşı karşıya kaldığını belirtti.
Zarakol, Rusya’nın 20. yüzyıldaki sanayileşme hamlesinde devlet kaynaklarının önemine dikkat çekerek şöyle dedi:
“Rusya’nın daha çok benzeyeceği yer bence Amerika. Hem 18. ve 19. yüzyıl şartlarıyla hem de 20. yüzyıldaki sıçramasıyla. Zaten Rusya için, Sovyetler Birliği için asıl sıçrama 20. yüzyılda gerçekleşiyor. Tabii ki orada otoriterliğin payı var ama aynı zamanda devlet kaynaklarının çok daha geniş olması da önemli. 20. yüzyılda Asya’nın diğer yerlerine göre çok daha geniş kaynaklara sahip olması söz konusu. Böyle bir sıçrama yapabilmek için bu tür kaynakların olması gerekiyor. O kaynakların belli alanlara yatırılması gibi bir durum var.”
“Doğu’yu anlamak için Batı’yı daha iyi bilmek yetmiyor”
Zarakol, Batı’nın son dönemde Doğu’yu anlamaya yönelik ilgisinin arttığını ancak yüzyıllardır süren Batı merkezli tarih anlatısının bunun önünde önemli bir engel oluşturduğunu söyledi:
“Biz Batı tarihini çok iyi biliyoruz. Onlar ise en basit şeylere bile aşina değiller. Ama aynı şey bizim için de geçerli. Biz de Doğu tarihini aslında bilmemiz gerektiği şekilde bilmiyoruz. Batı merkezci tarih anlayışının bütün Doğu üzerinde bir etkisi var. Biz de Doğu tarihini daha iyi bilmeliyiz. Ama bu, ‘Doğu daha iyi’ anlamına gelmiyor.”
