Anneannemlerde misafir eksik olmazdı. Birkaç gün önceden alışveriş yapılmaya başlanır, hiçbir şeyin eksik kalmamasına azami özen gösterilirdi. Zeytinyağlılar, mutlaka bir gün önceden yapılır ve dinlenmeye bırakılırdı. Hatırlıyorum, en büyük meselelerden biri buzdu. Günde birkaç kere doldurulan buz kalıplarından çıkarılan buzların birbirine yapışmadan düzgünce istiflenmesi gerekirdi.
Bu misafir akşamlarında dedem bir teamül geliştirmişti. Masayı açıp uzattığımızda her zamanki yerine oturmazdı. Zira o zaman mutfağa en yakın yere oturmuş olurdu. Allah muhafaza, mutfağa gidip de bir şey getirmesi gerekir diye masanın girip çıkmanın mümkün olmayacağı diğer başına oturur, yemek boyunca sofrada nelerin eksik olduğuna dair talimatlar yağdırırdı. Ekmek mi bitmiş, buz mu azalmış, bilmem kim beyin salata tabağı mı boşalmış, bir şişe daha mı açmak lazımmış, hanımefendi suyu kalmamış bir limon dilimine işkence ederek aslında limon ihtiyacını mı anlatmaya çalışıyormuş… Dedem bütün bu dile getirilmemiş isteklerin şifresini ânında çözer ve misafirlerin en güzel şekilde ağırlanması için anneanneme nelerin eksik olduğunu “hatırlatmaktan” asla vazgeçmezdi.
Doğrusu ya, dedemin sofrada nerede oturacağında bir türlü anlaşamazlardı. Anneannem ısrarla başköşeyi misafirlerimizden birine ayırmamız gerektiğini söylerdi. Anneanneme göre, bu kişi, misafirlerin içinde en hatırlısı olabileceği gibi, eğer hepsi eşit hatırlı birden çok misafir geliyorsa, yaşça en büyük olandı. Gelgelelim bu öneri, seneler boyunca dedemin bir kulağından girdiği gibi diğerinden çıktı -bir başka ihtimal de kulağından aslında hiç girmemiş olmasıdır. Dedem bu öneriye aldırış etmedi ve senelerce başköşeye kurulup “sofra gözlem görevini” eksiksiz bir şekilde ifa etti.
“Demek, daha olsaydı yenecekmiş”
Anneannem misafir ağırlarken hiç şaşmayan bir altın formülü uygular: “Artmadı mı, yetmez.” Eğer sofrada herhangi bir şey tamamen bitmişse, anneannemin kimselere duyurmadan hayıflandığını bilirdiniz: “Demek, daha olsaydı yenecekmiş…” O yüzden, bizim sofrada genellikle hiçbir şey tamamen bitmezdi.
Anneannemlere gelen her misafir sofradan mutlulukla kalkacağını bilirdi. Bunun istisnalarından biri, dedemin çok yakın bir arkadaşıdır -o kadar ki, hukukçu kızıyla sonradan meşhur bir maliye profesörü olacak damadının nikâh şahidiydi. Bir önceki sefer, anneannem bu aile dostlarına kaymakçına ikram etmiş. Meğer, dedemin arkadaşı bu tatlıya bayılmış, anneannemlere de onun hayaliyle gelmiş ama tabii bu isteğini kendine saklamış, sipariş verir gibi söylemeye çekinmiş. Anneannem de misafire sürekli aynı tatlıyı çıkarmanın büyük bir kabalık olacağını düşündüğü için bambaşka bir tatlı getirmiş sofraya. Adamcağız arada kalmış, bu tatlı güzel olmasına güzel de kaymakçına değil… Neden sonra, biraz da mahcubane, anneanneme, “yol boyu, kaymakçınanın hayalini kurmuştum,” demiş, bu tatlının da çok lezzetli olduğunu söylemeyi ihmal etmeyerek.
Onca sene boyunca misafirlerimizin -her iki anlamda da- başına gelen en kötü olayın müsebbibiyse anneannem değildi tabii. Unutulmasında kolektif hayır görülen bu trajik vakanın sorumluları ve suçluları annemle teyzemdi.
Anneannem, arkadaşlarıyla ayda bir toplanırdı. İşte misafirliğe bize geldikleri bir sefer, annemle teyzemi de kendine çırak tutmuş. Ama acemi çırak ustasının emeğini heba eder. Annemle teyzemin bu çıraklık görevinde muvaffak olamayacakları aslında başından belli olmuş. Püre yapmaları gereken patates tenceresini yere düşürmüşler. O kadarla kalsa iyi, bir de tencere ters kapaklandığı için patatesler yerlere saçılmış. Neyse, bu ikisi onları toplayıp sudan geçirerek yeniden püre olabilecek bir hale getirmişler.
Esas facia ise, gene aynı misafirlik gününde yaşanmış. Kaşarlı mantarı fırından getirip misafirlere sunmaları gerekiyor ama anneannemin onca tembihlemesine rağmen, mantarları servis tabağına dizmeyi unutmuşlar. Salona tepsiyle girdiklerini görünce anneannemin gözü seğirmişse de kendini tutmuş, misafirler de “ayol biz yabancı mıyız,” deyince, mantar servisinin tepsiden doğrudan tabağa yapılmasına ses çıkarmamış. Gelgelelim, annemle teyzem vücut bütünlüklerinin sınırlarını keşfetmeye çalışırcasına bir tür akrobatizme başvurmuşlar. Annem iyice uzanarak tepsiyi tutuyor, teyzem diğer taraftan kaşıkla insanların başlarının üstünden aşırarak tabaklara mantar servisi yapıyor. Tam o anda kaşığın altından üç damlacık misafirlerimizden birinin özenle spreyleyip bir heykel katılığına kavuşturduğunu saçlarına damlamasın mı? Anneannemin gözleri bir daha geri gelmemecesine yuvalarını terk etmişse de, bereket, bu sahneyi bizimkilerden başka fark eden olmamış. O üç kaşarlı mantar damlası, yoğun spreyden bir müddet hanımefendinin saçlarının üstünde durmuş. Sonra, o damlaları saçlardan kafatasına doğru yuvarlayıp görünmez kılan yerçekimi sayesinde bu vartayı rezalete dönmeden atlatmışız.
Anneannemin arada misafirlere çıkardığı çok lezzetli bir yemek vardı. Onun tarifiyle bitireyim:
- Kontrfile incecik dövdürülecek.
- Tuz karabiber serpildikten sonra içine peynir konup rulo şeklinde sarılacak.
- Bir tane orta boy soğan piyazlık doğranacak.
- Tencerenin zeminine soğanlar yerleştirilecek.
- İçinde peynir dilimleri olan parmak kalınlığındaki rulo etler soğanların üzerine sıralanacak.
- Etin üstüne ise domates rendelenecek.
- Mum ateşinde uzun uzun pişirilecek.
