Refik Halid Karay, 1944 senesinde yazdığı bir yazıda bir İstanbullunun hayatında simidin ne kadar önemli bir yer tuttuğunu anlatır:
“İstanbullu için simit çocukluktan başlayarak ömrü boyunca yemek fırsatını kaçırmadığı gıdalardandır.”
Aynı yazıda, kendi neslinin okula giderken salep ve simitle kahvaltı yaptığını, yüksek tahsil çağında ikindi kahvaltısı yapmaya gittikleri kıraathanelerde simidin yanına çayın eşlik ettiğini, memurluktaysa mide ezilişlerinin gene çaya veya şerbete simit banılarak giderildiğini söyler.
Simidin İstanbul hayatındaki yeri bu kadarla da sınırlı değildir:
“Boğaziçi vapurlarının uzun süren seferlerinde deniz havası iştah açtı mı simide başvururduk. Kandiller ise her şeyden önce birer simit bayramıydı. İstanbul baştan başa simitle süslenir, simit kokardı. Ramazan simitsiz geçmez, hatta simit yenmeyen gezinti halk için tam bir gezinti sayılmazdı.”
Şu mukayese de Refik Halid’e ait:
“İstanbul çocuğu, simit çocuğuydu. Nitekim, Anadolu çocuğu da ‘dürüm’ çocuğudur.”
Eh, ben de bir “simit çocuğu” olarak, Refik Halid’in “zekalı, zevkli, pratik, adeta dahice bir buluş” olarak adlandırdığı bu yiyeceğe bayılırım. Ama benim sevdiğim gevrek ve mümkünse sıcak sokak simididir. Hele sabah saatlerinde, içine çift karper sürülmüş bir sokak simidi başlı başına bir kahvaltıdır. Pastane raflarına dizilen simideyse elim gitmez; onda hep bir yalancılık, sahtekârlık, aşüftelik hissederim. Benim sokak simitlerim ne kadar mertse pastane simitleri bir o kadar çıtkırıldımdır. O yüzden simit, sokaktaki tezgâhtan alınır.
Refik Halid de benzer bir kanaattedir: “Fikrimce asıl simit, içine yağ, yumurta katılmadan yapılan, sadece susamlı kıtır simittir.”
Simit, uzun aile kahvaltılarının başköşesinde olurdu. Anneannem, çocukluğunda simidi “gevrek” diye bilirmiş, yazları ise “çıtır” satılırmış. Bu ikisi birbirinden enikonu farklıymış. Anneannem sade simitten pek hoşlanmaz, ona mutlaka bir şeyler ilave ederdi. Malum, simidin eşlikçisi kaşardır.
Anneannemin labneli simidi
Anneannemin bir de labneli simidi vardı:
- Ortadan ikiye kesilmiş simit dörde bölünecek ve içine labne, dereotu, nane ve karabiberden oluşan bir iç sürülecek.
- Üstüne minimini doğranmış domates ve yeşil biber ile rendelenmiş kaşar serpilip fırına sürülecek.
- Ama simit fırında uzun süre kalmayacak, kaşarlar eridi mi hemen çıkarılacak.
Aksi takdirde, simit kurur, çıtır çıtır olur.
Anneannemin çok çabuk bayatlıyor diye pek hoşlaşmadığı kandil simidini de severim. Bahariye’deki İnci Pastanesi’nin önüne bir masa atılır ve üzerine içinde beşerliden on tane kandil simidi olan kutular dizilirdi. Bu simitlerin beşi susamlı, beşi de susamsız olurdu.
Anneannem, çocukluğunda, özellikle kış akşamlarında satılan gece simitlerinin lezzetini anlata anlata bitiremezdi. Akşam oldu mu, hecelerini uzata uzata “gevrek” diye bağırarak sokaklarda dolaşan satıcılar eve çağrılır, fırından yeni çıkmış simitlerden alıp yerlermiş.
Refik Halid de gece simidine meftundur:
“Fakat hepimizin asıl sevdiği simit, Ramazan da dahil kış gecelerinde geç vakit çıkarılıp sokaklarda bağıra bağıra satılan ‘gece simidi’ idi.”
Refik Halid, çok sevdiği gece simidinin unutulmak üzere olduğundan şikâyetçidir. 1942’de şöyle yazıyor:
“Yazık ki son yıllarda simit nevileri azaldı, hele gençliğimizin ılık hatıralarından biri olan gece simidi bulunmaz oldu.”
Bereket, bozacılar henüz kaybolmadı ama bizim buralarda akşam simitçilerinin sesini ben hiç duymadım.
