Bir yolsuzluk skandalı karşısında ahlaki sözün değeri, kime ne kadar dokunabildiğiyle ölçülür. Parayı alanın hırsını, parasını kaptıranın zaafını konuşup denetlemekle yükümlü olanların sorumluluğunu tartışmanın dışında bırakırsanız, teraziniz adaleti tartamaz.
Hayrettin Karaman’ın 8 Kasım 2026 tarihli “Fon komplosu” başlıklı yazısı, tam da bu nedenle yalnızca fon skandalı hakkında bir değerlendirme değil; dinî otoritenin siyasi iktidar karşısındaki tutumunu sorgulamayı gerektiren bir metin.
Hayrettin Karaman, yaşananları toplumun ahlak durumunu gösteren bir ayna olarak ele alıyor. Kul hakkından, haramdan ve aşırı kazanma hırsından söz ediyor. Ancak sıra iktidarın sorumluluğuna geldiğinde açıklamanın ekseni değişiyor: Skandal, Erdoğan’ı ve iktidarını bitirmeyi amaçlayan bir komplo çerçevesine yerleştiriliyor.
Böylece hakkı yenilen insanların uğradığı zarardan, iktidarın uğradığı saldırıya geçiliyor. Ahlaki sorgulamanın merkezine mağdurların hakkı yerine yönetimin korunması yerleşiyor.
- Eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya tutuklandı
- Fon krizi: Fatma Betül Sayan Kaya AKP’den ihraç edildi
- Fatma Betül Sayan Kaya kimdir?
- Fon krizi nedir?
- Fatma Betül Sayan Kaya’nın ifadesi: “Borsadan anlarım ancak siyasi kimliğim sebebiyle uzak durmayı tercih ettim”
Suç şahsi, peki sorumluluk?
Karaman’ın başvurduğu temel gerekçelerden biri, suçun ve cezanın şahsiliği. Kimseye başkasının suçunun yüklenemeyeceğini hatırlatıyor.
Elbette bir insan, yalnızca bulunduğu makam nedeniyle başkasının işlediği suçun faili sayılamaz. Ancak bir yöneticinin suç işleyip işlemediğini araştırmakla, yönettiği kurumların neden görevini yapmadığını sormak aynı şey değildir. Ceza sorumluluğu ile siyasi ve idari sorumluluğu birbirine karıştırırsanız, hesap verme yükümlülüğünü de görünmez kılarsınız.
Üstelik Karaman’ın aktardığı iddia, denetimden sorumlu üst düzey görevlilerin rüşvetle teslim alındığı yönünde. Eğer durum buysa sorular azalmaz, çoğalır: Bu görevliler nasıl seçildi? Denetimin denetimi neden işlemedi? Hangi mekanizmalar böylesi bir çürümeyi önleyemedi?
Bunları sormak, bir başkasının suçunu Cumhurbaşkanı’na yüklemek değildir. Yönetme yetkisinin beraberinde getirdiği sorumluluğu hatırlatmaktır.
Cumhurbaşkanı’nın haberdar olduktan sonra müdahale ettiğini söylemek de bu soruları cevaplamaz. Bir skandal ortaya çıktıktan sonra harekete geçilmesi, ortaya çıkmasını engellemesi gereken sistemin neden işlemediğini açıklamaz.
Yetkinin merkezde toplandığı, sorumluluğun ise her başarısızlıkta alt kademelere dağıtıldığı bir anlayışta hesap verebilirlik nasıl sağlanacaktır?
Komplo, açıklamanın yerini tutar mı?
Karaman, komplo iddiasını Adalet Bakanı’nın açıklamasına dayandırıyor. Fakat bir iddianın resmî makam tarafından dile getirilmesi, kanıtlanmış olduğu anlamına gelmez. Yazıda, bu siyasi amacı ortaya koyacak somut deliller sunulmuyor.
Ortada örgütlü bir suç veya siyasi bir hedef varsa elbette araştırılmalıdır. Ancak böyle bir ihtimal bile denetim zaafını açıklama ve giderme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Kamu kurumlarının görevi, kötü niyetli insanların hiç bulunmadığı bir dünya beklemek olamaz. Tam tersine, kurumlar kötü niyetin kamuya ve yurttaşa zarar vermesini önlemek için vardır.
Yazının daha sorunlu yanı, ülkesini ve insanını sevenlerin skandaldan çıkar devşirmemesi gerektiği yönündeki çağrı. Haksız siyasi suçlamalar varsa bunlar somut olarak gösterilebilir. Fakat eleştirinin karşısına ülke sevgisi çıkarıldığında, hesap soranların ahlakı ve bağlılığı da şüpheli hale getiriliyor.
Oysa yurttaşın birikimini, kamu kurumlarının güvenilirliğini ve denetimin işleyişini savunmak, ülkeye bağlılığın gereğidir. İktidarın itibarını korumakla toplumun çıkarını korumak her durumda aynı anlama gelmez.
Karaman’ın geçmişteki holding tartışmalarından aktardığı yazılarda ise yüksek kazanç peşindeki yatırımcının tamahı öne çıkıyor. Gerçekçi olmayan kazanç beklentileri elbette eleştirilebilir. Ancak mağdurun zaafını anlatmak, onu koruması gereken kurumların sorumluluğunu hafifletmez.
Üstelik geçmişten bugüne benzer sorunlar yaşanıyorsa, çıkarılacak ders yalnızca insanlara daha az hırslı olmalarını öğütlemek midir? Bunca tecrübeye rağmen güvenin istismarını önleyecek düzenin neden kurulamadığını da konuşmak gerekmez mi?
Dinî söz kimin yanında duracak?
Karaman’ın yaptığı, siyasi görüşünü açıklamanın ötesine geçiyor. Kul hakkını tartışırken iktidarın sorumluluğuna gelindiğinde komplo açıklamasına sığınmak, dinî otoriteyi siyasi savunmanın hizmetine vermektir. Mağdura tamahını, muhalefete ahlakını hatırlatan bir âlimin, yöneticilere de hesap verme yükümlülüğünü aynı açıklıkla hatırlatması gerekmez mi?
Bu yazıda ahlaki öğüdün yükü yatırımcının ve muhalefetin omuzlarına bırakılırken iktidara güven telkin ediliyor. Karaman, henüz sırası gelmemiş sorumluların da atlanmaması gerektiğini söylüyor. Fakat tek tek sorumluların cezalandırılması talebi, yönetimin hesap verme yükümlülüğünü tartışmanın yerini tutmuyor.
Böyle bir yaklaşımda dinî söz, gücü sorgulama imkânını kaybedip gücün savunusuna dönüşüyor. Bunun adı, iktidar karşısında ahlaki bağımsızlığın yerini siyasi sadakatin almasıdır.
Bir din âliminden beklenen, yöneticinin duymaktan hoşlanacağı gerekçeleri sıralamak değil, duymak istemediği soruları da sorabilmektir. İktidara yakınlık, hakkı savunmanın önüne geçtiğinde zarar gören yalnızca o âlimin itibarı olmaz; temsil ettiği dinî sözün güvenilirliği de aşınır.
Kul hakkı yalnızca parayı alanın vicdanına bırakılamaz. O hakkın yenmesini önlemekle yükümlü olanların ne yaptığı da sorulmalıdır. Dinî itibar, bu soruların önüne set çekmek için kullanıldığında ahlaki rehberlik, iktidarın mazeretlerini çoğaltan bir işleve indirgenir.
Kul hakkını savunmanın ilk şartı, iktidarın hatırını hak sahibinin önüne koymamaktır. Karaman’ın ahlak terazisi de tam burada sınanıyor: İktidarın ağırlığı, hakkın ağırlığını bastırdığında o terazi adaleti göstermez.
