COP31’in dördüncü günü: İşte yaşananlar

Türkiye’nin iklim politikalarına 1.6 milyar dolarlık rekor finansman…  Reuters'ın haberine göre Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Türkiye’nin iklim politikalarını desteklemek için 1,6 milyar dolarlık finansman anlaşmasına imza attı.

Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın (COP31) dördüncü gününde duyurulan anlaşma, AIIB’nin bugüne kadar iklim politikalarını desteklemek amacıyla sağladığı en büyük finansman paketi oldu.

Bankanın açıklamasına göre Türkiye’nin 2030 yılına kadar iklim hedeflerine ulaşabilmesi için 68 milyar dolarlık ek yatırıma ihtiyacı bulunuyor. Bu tutarın yaklaşık yarısının özel sektörden karşılanması öngörülüyor. Bu anlaşmayla hem kamu hem de özel sektör yatırımlarını artıracak düzenlemelerin desteklenmesi amaçlanıyor.

1,6 milyar dolarlık rekor finansman; maliye politikaları, finansal düzenlemeler ve sektörel planlama alanlarında yapılacak reformları kapsıyor. Türkiye’nin İklim Kanunu’nun uygulanmasına katkı sağlaması beklenen program, 2035 yılı için belirlenen ara emisyon azaltım hedefini ve 2053’te net sıfır emisyona ulaşma taahhüdünü de destekleyecek.

AIIB Yatırımlardan Sorumlu Üst Yöneticisi Konstantin Limitovskiy, anlaşmanın bankanın bugüne kadarki en büyük iklim politikası finansman paketi olduğunu belirterek Türkiye’nin iklim hedeflerine ulaşmasına katkı sağlamayı amaçladıklarını söyledi.

AIIB’nin 2025 yılında dünya genelinde sağladığı toplam iklim finansmanı ise 7,47 milyar dolarla rekor seviyeye ulaşmıştı.

Karbon ticareti ve yenilenebilir enerji yatırımları desteklenecek

Anlaşmanın önemli başlıklarından birini, Türkiye’de kurulma aşamasındaki emisyon ticaret sisteminin geliştirilmesi oluşturuyor. Sistem kapsamında yüksek karbon emisyonuna sahip sektörlerdeki şirketlere belirli miktarda salım hakkı tanınacak ve bu hakların şirketler arasında alınıp satılması mümkün olacak.

Türkiye’de karbonun fiyatlandırılması, Avrupa Birliği’ne ihracat yapan demir-çelik ve çimento gibi sektörler açısından da önem taşıyor. AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamında, ithal ürünlerin üretiminden kaynaklanan emisyonlara maliyet uygulanıyor. Türkiye’de ödenen karbon bedellerinin bu maliyet hesaplanırken dikkate alınabilmesi, ihracatçıların üzerindeki yükü azaltabilir.

Programın somut hedefleri arasında Nisan 2027’ye kadar en az 180 tesisin emisyon verilerini sisteme bildirmesi ve 2027’nin başına kadar toplam 1800 megavatlık rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesi için üretim lisansı alınması bulunuyor.

Su kıtlığıyla mücadelede 225 bin çiftçiye destek hedefi

Finansman paketinde yalnızca sanayi ve enerji yatırımları değil, iklim değişikliğinin tarım ve su kaynakları üzerindeki etkilerine karşı alınacak önlemler de var. Program kapsamında, su sıkıntısı yaşanan havzalarda üretim yapan 225 bin çiftçinin 2028 yılına kadar daha az su tüketen tarım ürünlerine geçişinin desteklenmesi hedefleniyor.

Aynı dönemde 50 bin hektarlık alanın, atmosferdeki karbonun tutulmasına katkı sağlayan karbon yutağı olarak belirlenmesi planlanıyor. Kuraklık, aşırı sıcaklar, orman yangınları ve kent sellerinin giderek daha büyük risk oluşturduğu Türkiye’de su yönetimi, ekosistemlerin korunması ve halk sağlığı alanlarında da planlama ve risk yönetiminin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Anlaşmayla Türkiye’nin iklim değişikliğine uyum kapasitesinin artırılması, fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması ve iklim yatırımları için özel sektör kaynaklarının daha fazla harekete geçirilmesi hedefleniyor.

COP31'in üçüncü gününde Liderler Zirvesi başladı. AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan açılış konuşmasında 2053 net sıfır emisyon hedefini yineledi ve gelişmiş ülkelerden iklim finansmanında daha fazla sorumluluk üstlenmesini istedi.

Erdoğan, önümüzdeki 10 yılda Türkiye’de elektrik kullanım oranının yüzde 50 artırılmasını hedeflediklerini söyledi. Erdoğan, Gazze’ye de değinerek “Gazze’de sadece bir soykırım değil, aynı zamanda bir çevre-kıyım yaşanmıştır” dedi. Erdoğan ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, 11 Kasım Milli Ağaçlandırma Günü dolayısıyla zirve alanında zeytin fidanı dikti.

Erdoğan, zirvenin kenarında Çin Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng’i kabul etti. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ve Guterres’le görüştü. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar,

TPAO ile ABD’li Baker Hughes arasında jeotermal potansiyelin değerlendirilmesine yönelik iş birliği anlaşması imzalandığını duyurdu. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, zirvenin güvenliği için Antalya ve çevre illerde 58 bin personelin görev yaptığını söyledi.

Zirvenin yan etkinliklerinde enerji ve finans öne çıktı. Limak Holding’in düzenlediği panelde Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Özdemir, akıllı şebeke ve depolama yatırımlarında risklerin kamu ile özel sektör arasında dengeli paylaşılması gerektiğini söyledi. İklim aktivisti Greta Thunberg, COP zirvelerinin ev sahibi ülkelere kendilerini aklama fırsatı sunmasını “ikiyüzlülük” olarak niteledi. İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, partisinin COP31 manifestosunu açıkladı.