Sağduyu’nun “Ortadoğu’da şiddetin siyaseti ve sosyolojisi” başlıklı videosunda, Prof. Dr. Hamit Bozarslan Ortadoğu’da son yıllarda art arda yaşanan savaşları, devlet ve toplumsal yapının rolünü Tarık Çelenk’e değerlendirdi.
Tarık Çelenk’in bu haftaki konuğu Prof. Dr. Hamit Bozarslan Ortadoğu’da yaşanan savaşları ve şiddeti “Ortadoğu’da şiddetin siyaseti ve sosyolojisi” başlıklı videoda ele aldı. Bozarslan, Ortadoğu’daki şiddetin sürekliliğini açıklarken, bunun rastlantısal ya da yalnızca son yıllara özgü bir durum olmadığını vurguladı:
“Ortadoğu’da şiddet bir hadise değil, rejim haline geldi. Şiddetin kendisi sistem inşa ediyor ve o sistemi ayakta tutuyor. Bu şiddet, devletlerin kapasitesizliğinden, toplumların parçalanmış yapısından ve bölgesel rekabetlerin yarattığı derin fay hatlarından besleniyor.”
“Bölgedeki savaşlar birbirinden bağımsız değil”
Suriye, Irak, Yemen ve Filistin’deki çatışmaların birbirinden bağımsız gelişmeler olarak görülemeyeceğini, aksine bölgesel ölçekte birbirini tetikleyen bir zincir olduğunu söyleyen Bozarslan, “Suriye’deki savaş, Irak’taki devlet çözülmesini, o da Yemen’deki çatışmayı tetikliyor. Filistin meselesi zaten bu zincirin en merkezi halkası. Hiçbirini diğerinden koparamayız. Çünkü aynı jeopolitik kriz alanının parçaları” dedi.
Ortadoğu’da şiddetin siyaseti
Hamit Bozarslan, Ortadoğu’daki birçok rejimin, otoriter baskı sayesinde ayakta kalıyor gibi görünse de içsel meşruiyetlerini büyük ölçüde kaybetmiş durumda olduklarını nitelendirdi:
“Ortadoğu’daki rejimler, gücünü toplumdan değil, şiddetten alıyor. Baskı aygıtı büyüdükçe meşruiyet küçülüyor. Bu da daha fazla şiddet üretiyor. Bu rejimlerin krizleri yönetme kapasiteleri yok. Krizin kendisi onların varlık nedeni haline geliyor.”
Hamas’ın 7 Ekim İsrail saldırısı sonrası başlayan savaşın Ortadoğu’da tüm dengeleri yeniden sarstığını belirten Bozarslan, “Hamas’ın 7 Ekim İsrail saldırısı Ortadoğu’nun şiddet rejiminin yeni bir eşiğiydi. Bu savaş Filistin’i, İsrail’i ve bölgedeki tüm aktörleri yeni ve daha sert bir şiddet sarmalına soktu” diye konuştu.
Bozarslan, bölgedeki tarafların çoğu zaman barışa istekli olmadığını, barışın ancak savaşın sürdürülemez bir hale aştığında gündeme geldiğini söyledi:
“Ortadoğu’da barış, ahlaki bir talep olarak değil, stratejik bir zorunluluk haline geldiğinde mümkün olur. Taraflar barış istedikleri için değil, savaşı sürdüremedikleri için barışırlar.”
Bölgedeki çatışmaların kısa vadede bitmesini beklemenin gerçekçi olmadığını öne süren Bozarslan, “İç içe geçmiş krizler çözülmeden Ortadoğu’da şiddetin sona ermesi mümkün değil” dedi.
