ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’ı “ulusal güvenlik” gerekçesiyle ABD kontrolüne almakta ısrar ederken, adaya özel temsilci ataması Danimarka ve Grönland’dan sert tepki çekti. Kopenhag, Washington’u egemenliğe saygı göstermeye çağırdı. Avrupa Birliği (AB) ve Kuzey ülkeleri Danimarka’ya destek verdi.
ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Krallığı’na bağlı yarı özerk Grönland için özel temsilci atayarak Washington ile Kopenhag arasında yeni bir diplomatik kriz yarattı.
Louisiana Valisi Jeff Landry’nin bu göreve getirilmesi ve Trump’ın “Grönland’a sahip olmamız gerekiyor” sözleri, yalnızca Danimarka’yı değil, Grönland yönetimini ve Avrupa Birliği’ni (AB) de karşısına aldı.
Trump, Grönland’ın ABD için “ulusal koruma” açısından vazgeçilmez olduğunu savunuyor. BBC’ye yaptığı açıklamada “Grönland’a sahip olmak zorundayız” diyen Trump, Çin ve Rus gemilerinin bölgedeki varlığını tehdit olarak gösterdi.
ABD Başkanı, “Grönland’ı mineraller için değil, ulusal güvenlik için istiyoruz” ifadelerini kullandı ve adanın kontrolü için güç kullanımını dışlamayı reddetti.
Özel temsilci olarak atanan Louisiana Valisi Jeff Landry ise X hesabından yaptığı paylaşımda, “Grönland’ı ABD’nin bir parçası haline getirmek için bu gönüllü pozisyonda görev almak bir onur” dedi. Landry, bu görevin valilik sorumluluklarını etkilemeyeceğini savundu.
Kopenhag ve Nuuk ne tepki verdi?
Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen, atamayı “çok can sıkıcı” olarak nitelendirerek ABD’nin Kopenhag Büyükelçisi’nin bakanlığa çağrılacağını açıkladı. Rasmussen, Danimarka televizyonu TV2’ye yaptığı açıklamada, “Danimarka, Faroe Adaları ve Grönland’dan oluşan bir krallık olduğumuz sürece toprak bütünlüğümüzün altını oyacak hamleleri kabul edemeyiz” dedi.
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de özel temsilci atanmasının ada için bir anlam ifade etmediğini vurguladı. Nielsen, “Kendi geleceğimize biz karar veririz. Grönland, Grönlandlılara aittir ve toprak bütünlüğümüze saygı gösterilmelidir” ifadelerini kullandı.
AB desteği, Arktik rekabet ve Grönland’ın önemi
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB’nin “Danimarka ve Grönland halkıyla tam dayanışma içinde” olduğunu açıkladı. İsveç ve Norveç de Danimarka’ya destek verdi.
Yaklaşık 57 bin kişinin yaşadığı Grönland, 1979’dan bu yana iç işlerinde geniş özerkliğe sahip; savunma ve dış politika ise Danimarka’nın yetkisinde.
Kamuoyu yoklamaları, ada halkının çoğunluğunun Danimarka’dan bağımsızlığa sıcak baktığını ancak ABD’nin parçası olmayı istemediğini gösteriyor.
Eriyen buzulların yeni deniz yollarını açtığı Arktik’te ABD, Çin ve Rusya arasındaki rekabet artarken, Grönland NATO ve ABD güvenlik planlamasında kritik bir konumda bulunuyor.
ABD’nin adada İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana bir askeri üssü var.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance mart ayında bu üssü ziyaret ederek Grönland halkına “ABD ile anlaşma yapma” çağrısında bulunmuştu.
