ABD Başkanı Donald Trump, rejim karşıtı protestolar sürerken İran ile ticaret yapan ülkelere yüzde 25 gümrük vergisi getirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ticaret yapan ülkelerden gelen mallara yüzde 25 oranında gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı. Trump’ın kararı, İran’da rejim karşıtı protestoların üçüncü haftasına girdiği ve güvenlik güçlerinin sert müdahalesi nedeniyle ölü sayısının hızla arttığı bir dönemde geldi.
Trump, 12 Ocak’ta Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “İran İslam Cumhuriyeti ile iş yapan herhangi bir ülke, Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan her türlü iş için yüzde 25 gümrük vergisi ödeyecektir. Bu karar nihai ve kesindir” ifadelerini kullandı. Verginin derhal yürürlüğe gireceğini belirten Trump, İran’la “iş yapmanın” kapsamına dair ayrıntı vermedi.
Türkiye de listede: Gümrük vergileri kimi etkileyecek?
İran’ın en büyük ticaret ortağı Çin. Çin’i Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve Hindistan izliyor. Beyaz Saray, yeni gümrük vergilerinin hangi ülkeleri ve ürünleri ne ölçüde etkileyeceğine dair ayrıntı paylaşmadı.
Zaten ağır ABD yaptırımları altındaki İran’da enflasyon yüzde 40’ı aşmış durumda. Gıda, ülkenin ithalatının yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Uzmanlara göre yeni ticaret kısıtlamaları, gıda fiyatlarını daha da artırarak krizi derinleştirebilir.
Pentagon’dan Trump’a askeri ve örtülü müdahale seçenekleri
BBC’nin ABD’deki ortağı CBS News’e konuşan iki Savunma Bakanlığı yetkilisine göre, Trump İran’a yönelik uzun menzilli füze saldırıları da dahil olmak üzere askeri seçenekler hakkında bilgilendirildi. Yetkililer, siber operasyonlar ve psikolojik harp faaliyetlerinin de masada olduğunu aktardı. Olası bir ABD müdahalesinin ağırlıklı olarak hava gücüne dayanacağı, İran’ın komuta-kontrol ve iletişim altyapısının hedef alınmasının da planlar arasında yer aldığı belirtildi.
Trump daha önce yaptığı açıklamalarda, protestocuların öldürülmeye devam etmesi halinde “çok güçlü seçeneklerin” değerlendirildiğini söylemişti. İranlı yetkililerin kendisini müzakere için aradığını öne süren Trump, “Bir toplantıdan önce harekete geçmemiz gerekebilir” ifadelerini kullanmıştı.
Beyaz Saray: İran özel kanallardan temas kuruyor
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, İranlı bir yetkilinin Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile temasa geçtiğini açıkladı.
Leavitt, Tahran’ın kamuoyuna verdiği mesajlarla ABD yönetimine özel kanallardan iletilen mesajların “birbirinden oldukça farklı” olduğunu söyledi. Sözcü, Trump’ın gerekli görmesi halinde askeri seçenekleri kullanmaktan çekinmeyeceğini de vurguladı.
İran’da ölü sayısı artıyor
İran’da protestolar, ülke ekonomisindeki çöküş ve İran Riyali’nin ABD doları karşısında hızla değer kaybetmesiyle aralık ayı sonunda başladı. Ekonomik öfke kısa sürede, dini lider Ali Hamaney için bir meşruiyet krizine dönüştü.
Norveç merkezli İran İnsan Hakları Örgütü’ne göre ülkede en az 648 protestocu öldürüldü; ölenler arasında 18 yaşın altında dokuz çocuk bulunuyor.
ABD merkezli HRANA ise yaklaşık 500 protestocunun öldüğünü doğruladı. BBC’ye konuşan kaynaklar, gerçek sayının çok daha yüksek olabileceğini belirtiyor. 8 Ocak’tan bu yana süren internet kesintisi, İran’dan bilgi akışını ciddi biçimde sınırlıyor.
Devrilen Şah Rıza Pehlevi’nin oğlu Rıza Pehlevi, rejim karşıtları içerisinde yeniden görünür bir figüre dönüştü. CBS’e konuşan Pehlevi, Trump’a daha erken müdahale çağrısında bulundu ve İran yönetiminin müzakere söylemiyle “dünyayı kandırmaya çalıştığını” öne sürdü.
Pehlevi, Trump için “Ne söylediğini bilen ve söylediklerini yapan lider” dedi.
İran’ın dini lideri Hamaney ise ABD’yi “hile” ve “hain paralı askerler” kullanmakla suçladı; devletin organize ettiği hükümet yanlısı protestoları övdü. Devlet medyası, ülke genelinde geniş katılımlı mitingler düzenlendiğini duyurdu.
Kaynak: BBC
