17 Mayıs Derneği Başkanı Defne Güzel’e dava açıldı. Davanın gerekçesi, interseks haklarıyla ilgili bir kitap ve sergi kataloğu. Güzel’in üç yıla kadar hapis istemiyle yargılandığı davanın ilk duruşması 12 Mayıs’ta.
Türkiye’de sivil toplum kuruluşlarına yönelik denetim ve baskıların arttığı bir dönemde, LGBTİ+ hakları alanında faaliyet yürüten 17 Mayıs Derneği’ne yönelik hukuki süreç yeni bir boyuta taşındı. Derneğin Yönetim Kurulu Başkanı Defne Güzel hakkında, derneğin yayınladığı bir kitap ve sergi kataloğu gerekçe gösterilerek “Genel ahlaka aykırılık” iddiasıyla Dernekler Kanunu’na muhalefet suçlamasıyla dava açıldı.
Kaos GL’nin haberine göre Ankara 74. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından kabul edilen iddianamede, Güzel hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ve seçme-seçilme hakkının elinden alınması talep ediliyor.
Bilirkişi raporu yok sayıldı
Dava süreci, 2024 yılında İçişleri Bakanlığı’nın LGBTİ+ derneklerine yönelik başlattığı geniş çaplı denetim dalgasıyla başladı. 17 Mayıs Derneği’nin idari ve mali kayıtlarından dijital faaliyetlerine kadar tüm çalışmaları incelemeye alındı.
Soruşturma kapsamında Savcılık tarafından atanan üç kişilik uzman bilirkişi heyeti, 9 Temmuz 2025 tarihli raporunda derneğin faaliyetlerini hukuka uygun buldu. Raporda, “17 Mayıs Derneği’nin faaliyetlerinin tüzük amaçlarıyla tamamen örtüştüğü ve herhangi bir usulsüzlük bulunmadığı” açıkça belirtildi.
Hukuki teamüllere göre takipsizlikle sonuçlanması beklenen süreç, savcılığın bilirkişi raporunu görmezden gelmesiyle tersine döndü. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, uzman görüşünün aksine 20 Ocak 2026’da bir iddianame hazırlayarak yargılama sürecini başlattı.
İnterseks hikayeleri ve sergi kataloğu “suç” sayıldı
İddianamede suç unsuru olarak gösterilen materyaller ise dikkat çekici. İnterseks bireylerin kendi yaşam deneyimlerini kaleme aldığı “#BenimİnterseksHikayem” adlı kitap ile “Çocuklar, Karacalar, Çiçekler, Ateşler” isimli sanat sergisinin kataloğu, savcılık tarafından “genel ahlaka aykırı” bulundu.
İddianamede bu yayınların, “amaç dışı zihinsel, ahlaki, psikolojik ve toplumsal gelişim özelliklerini bozucu nitelikte paylaşımlar olduğu” iddia edildi.
“Suçun şahsiliği ilkesi çiğneniyor”
Davanın en tartışmalı noktalarından biri de, dernekle organik bağı bulunmayan üçüncü şahısların sosyal medya paylaşımlarının da dosyaya dahil edilmesi oldu. Sosyal medyada #MyIntersexStory etiketiyle yapılan ve dernek yönetimiyle ilgisi olmayan bireysel paylaşımlardan, dernek başkanı Defne Güzel sorumlu tutuldu. Hukukçular, bu durumun ceza hukukunun en temel prensibi olan “suçun şahsiliği” ilkesinin açık ihlali olduğunu belirtiyor.
17 Mayıs Derneği: “Bu bir hukuk garabetidir”
Konuya ilişkin sert bir açıklama yapan 17 Mayıs Derneği, yaşananları bir “hukuk garabeti” olarak nitelendirdi. Yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Bu dava, sadece Defne Güzel’e değil; intersekslerin görünürlüğüne, akademik üretime ve LGBTİ+ hak savunuculuğuna açılmış bir davadır. Sanatsal ifade özgürlüğü kapsamındaki eserlerin dava konusu edilmesi apaçık bir sansürdür. HIV’le yaşayanlardan yaşlı LGBTİ+’lara kadar geniş bir yelpazede yürüttüğümüz hak temelli faaliyetler, ‘ahlak’ kılıfı altında kriminalize edilmeye çalışılmaktadır.”
Defne Güzel hakkında
Uzun yıllardır Türkiye’deki LGBTİ+ hareketinin içerisinde yer alan Defne Güzel, insan hakları ve cinsel sağlık alanında derinleşen çalışmalarıyla tanınan deneyimli bir aktivisttir. 17 Mayıs Derneği’nin kurucu üyelerinden olan Güzel, özellikle LGBTİ+ insan haklarının izlenmesi, nefret suçu ve ayrımcılıkla mücadele konularındaki uzmanlığıyla bilinmektedir.
Sivil toplumun güçlendirilmesi ve hak temelli savunuculuk faaliyetlerinde aktif rol oynayan Güzel, derneğin kuruluşundan bu yana LGBTİ+ topluluğunun refahı ve esenliği için yürütülen pek çok çalışmada yer almıştır. Hakkında açılan bu dava, onun şahsında tüm hak savunucularına yönelik bir sindirme girişimidir.
Defne Güzel, 17 Mayıs Derneği’nin yanı sıra Bursa Özgür Renkler ve Kaos GL derneklerinde de çalışmalar yürütmüş; LGBTİ+ hak ihlallerini izleme ve belgeleme alanında çalışmıştır. Kendisi, HIV’le yaşayan LGBTİ+’ların haklarının izlenmesi ve raporlaması alanında çalışmalarıyla bilinmektedir. HIV’le yaşayan LGBTİ+’ların haklarını savunmak için mücadele eden Pozitif Alan’ın kurucularındandır. Aynı zamanda Türkiye İnsan Hakları Vakfı İç Anadolu Bölge İzleme Grubu, İnsan Hakları Savunucuları Dayanışma Ağı (İHSDA), İnsan Hakları Derneği (İHD) Ankara Şubesi, Kırmızı Şemsiye Derneği ve Murat Çekiç üyesi ve Eşitlik İçin Kadın Platformu (EŞİK) gönüllüsüdür.
Güzel’in bugüne kadar hazırladığı ya da katkı sunduğu yayınlardan bazıları şunlardır: HIV’le Yaşayan LGBTİ+’ların İnsan Hakları Raporu, LGBTİ+’ların Adalete Erişimi Raporu, Bursa Belediyelerinin LGBTİ+ Politikaları Açısından Durumu, 6 Şubat Depremlerinin LGBTİ+’lara Etkisi, AIDS’li İğne, Kaos GL LGBTİ+’ların İnsan Hakları Raporu (2021-2025).
Kronoloji
- Eylül 2019: 17 Mayıs Derneği kuruldu.
- 2024: İçişleri Bakanlığı kararıyla LGBTİ+ derneklerine yönelik genel denetim başlatıldı.
- Ekim 2024: Dernek denetimi tamamlandı, dijital paylaşımlar (İnterseks hikayeleri ve sergi kataloğu) gerekçe gösterilerek rapor tutuldu.
- Kasım 2024: Valilik ve Bakanlık, dernek hakkında suç duyurusunda bulundu.
- Temmuz 2025: KRİTİK VİRAJ: Savcılığın atadığı Bilirkişi Heyeti, derneğin faaliyetlerinin tüzüğe uygun olduğu ve suç unsuru bulunmadığı yönünde rapor verdi.
- Ocak 2026: Bilirkişi raporu görmezden gelinerek Dernek Başkanı Defne Güzel hakkında iddianame hazırlandı.
- 12 Mayıs 2026: Davanın ilk duruşması Ankara 74. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülecek.
