İran ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasındaki müzakereler 6 Şubat Cuma günü Umman’da olacak. Görüşmelerde ABD’yi Başkan Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, İran’ı ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi temsil edecek. Taraflar, müzakere başlıkları konusunda ise keskin biçimde ayrışıyor.
ABD ile İran, uzun süredir askıda olan diplomatik temasları 6 Şubat’ta Umman’da yeniden başlatma konusunda anlaştı. Reuters’a konuşan her iki tarafın yetkilileri, görüşmelerin yapılacağını doğrularken, müzakerelerin kapsamı ve gündemi konusundaki anlaşmazlıkların sürdüğü belirtildi.
Görüşmeler, başlangıçta İstanbul’da yapılması planlanırken, son anda Umman’ın başkenti Maskat’a taşındı.
Diplomatik girişim, ABD’nin Ortadoğu’daki askeri varlığını artırdığı ve bölge ülkelerinin daha geniş çaplı bir savaşı önlemeye çalıştığı bir dönemde geliyor. ABD Başkanı Donald Trump, NBC News’e verdiği röportajda İran’ın dini lideri Ali Hamaney için “Çok endişelenmeli” ifadesini kullandı. Trump, İran ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi ancak ayrıntı vermedi.
Nükleer dosya mı, füze programı mı?
İran, görüşmelerin yalnızca nükleer programla sınırlı tutulmasını isterken, Washington daha geniş bir gündemde ısrar ediyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, müzakerelerin İran’ın balistik füze programı, bölgedeki silahlı gruplara verdiği destek ve ülke içindeki insan hakları uygulamalarını da kapsaması gerektiğini söyledi.
İranlı üst düzey bir yetkili ise Reuters’a yaptığı açıklamada, balistik füze programının “masanın dışında” olduğunu vurguladı. Bir başka İranlı yetkili de ABD’nin nükleer olmayan başlıklarda ısrar etmesinin görüşmeleri riske atabileceğini belirtti. Tahran, uranyum zenginleştirme konusunda sınırlı esnekliğe açık olduğunu ancak ön koşulları kabul etmeyeceğini savunuyor.
Askeri gerilim, yaptırımlar ve bölgesel kaygılar
Görüşmeler, ABD’nin son haftalarda Ortadoğu’ya binlerce asker, uçak gemileri, savaş uçakları ve istihbarat uçakları göndermesinin ardından geliyor. Trump, anlaşma sağlanamaması halinde “kötü şeyler yaşanabileceği” uyarısını yineledi.
Reuters’a konuşan altı İranlı yetkili, olası bir ABD saldırısının İran’daki protestoları yeniden tetikleyerek rejimin kontrolünü zayıflatabileceğinden endişe edildiğini aktardı.
İran, nükleer programı nedeniyle uygulanan Batı yaptırımlarının kaldırılmasını hedefliyor. Tahran, haziran ayında ABD ve İsrail’in nükleer tesislere yönelik saldırılarının ardından uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durduğunu açıkladı. Ancak Batılı ülkeler, İran’ın nükleer kapasitesinin silah üretimine yaklaşmasından endişe duyuyor.
Gerilimi artıran son gelişmeler arasında ABD ordusunun Abraham Lincoln uçak gemisine yaklaşan bir İran insansız hava aracını düşürmesi ve Hürmüz Boğazı’nda İran Devrim Muhafızları’nın ABD bayraklı bir tankeri durdurmaya çalıştığı iddiaları yer aldı. İran, bu olaylara ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.
Türkiye arabulucu olacak mı?
Diplomatik trafiğin merkezinde yer alan Türkiye, sürecin başından beri diplomasi çağrısı yapıyor. Ankara, Son günlerde hem Washington hem de Tahran’la temaslarını yoğunlaştırdı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın, İranlı mevkidaşıyla Ankara’da olası görüşmenin çerçevesini ve gündem başlıklarını ele aldığı bildirildi.
