ABD yönetimi, işgal altındaki Batı Şeria’daki bir İsrail yerleşiminde ilk kez doğrudan pasaport hizmeti sunacak. Bu adım, İsrail’in yerleşim politikaları ve “fiili ilhak” tartışmaları sürerken atıldı.
ABD yönetimi, işgal altındaki Batı Şeria’da bulunan bir İsrail yerleşiminde bu hafta sahada pasaport hizmeti vereceğini açıkladı. ABD’li yetkililer, bunun Amerikan konsolosluk görevlilerinin Batı Şeria’daki bir yerleşimde ilk kez doğrudan hizmet sunması anlamına geldiğini bildirdi.
ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, 27 Şubat’ta Beytüllahim’in güneyindeki Efrat yerleşiminde rutin pasaport işlemlerinin gerçekleştirileceğini duyurdu. Büyükelçilik ayrıca Batı Şeria’daki Ramallah kentinde, Beytüllahim yakınındaki Beitar Illit yerleşiminde ve İsrail’in Hayfa kentinde de benzer uygulamaların planlandığını açıkladı.
Bir büyükelçilik sözcüsü, “Bu, Batı Şeria’daki bir yerleşimde ilk kez konsolosluk hizmeti sunmamız anlamına geliyor” dedi. Yetkililer, aynı hizmetlerin Amerikan-Filistinli çifte vatandaşlara da sağlandığını belirtti.
Uluslararası hukuk ne diyor?
Uluslararası toplumun büyük bölümü, askeri işgal hukukuna dayanarak İsrail’in Batı Şeria’daki yerleşimlerini yasa dışı kabul ediyor. İsrail ise bu görüşe katılmıyor. İsrail sağında etkili birçok aktör Batı Şeria’nın ilhakını açıkça savunuyor.
Filistinliler ise Batı Şeria’yı Gazze ve Doğu Kudüs’le birlikte gelecekteki bağımsız devletlerinin parçası olarak görüyor. Batı Şeria’da yaklaşık 3 milyon Filistinli yaşıyor. Buna karşılık bölgede 500 binden fazla İsrailli yerleşimci bulunuyor. Yerleşimlerin çoğu askeri koruma altındaki kapalı alanlar olarak varlığını sürdürüyor.
“Fiili ilhak” eleştirisi
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ koalisyon hükümeti, kısa süre önce yerleşimcilerin Batı Şeria’da toprak edinmesini kolaylaştıran düzenlemeleri onayladı. Filistin tarafı bu adımı “fiili ilhak” olarak nitelendirdi.
Batı Şeria’nın büyük bölümü İsrail ordusunun kontrolü altında bulunurken, bazı bölgelerde Batı destekli Filistin Yönetimi sınırlı özerk idare yürütüyor.
Trump yönetiminin pozisyonu nasıl?
ABD Başkanı Donald Trump, Batı Şeria’nın resmi olarak ilhakına karşı olduğunu ifade etmişti ancak hükümet, yerleşim faaliyetlerini sınırlandırmaya yönelik herhangi bir yaptırım ya da somut adım atmadı.
İnsan hakları örgütleri, Trump’ın yeniden göreve gelmesinden bu yana yerleşim faaliyetlerinde artış yaşandığını söylüyor. ABD’nin bir yerleşimde doğrudan konsolosluk hizmeti sunması ise bazı gözlemciler tarafından, uluslararası hukukun tartışmalı gördüğü yerleşimlerin fiilen normalleştirilmesi olarak değerlendiriliyor.
Batı Şeria’da on binlerce Amerikan-İsrail çifte vatandaşın yaşadığı tahmin ediliyor. ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği ve Tel Aviv’deki ofisi halihazırda konsolosluk hizmeti veriyordu. Ancak yerleşim içinde doğrudan hizmet sunulması, diplomatik düzeyde yeni bir eşiğe işaret ediyor.
Washington’ın bu adımı, İsrail-Filistin hattında zaten kırılgan olan dengelerin ortasında, siyasi ve hukuki tartışmaları yeniden alevlendirmiş durumda.
Kaynak: Reuters
