Kürtlerin önde gelen beş örgütü, “İran Kürdistanı Siyasi Güçleri Koalisyonu” adıyla ittifak kurduklarını duyurdu. Hedef, İran İslam Cumhuriyeti’nin devrilmesi ve Kürtlerin kendi kaderini tayin hakkı.
Irak’ta sürgünde bulunan beş İranlı Kürt örgütü, Tahran’daki yönetime karşı ortak bir cephe oluşturduklarını açıkladı. Irak’ta sürgünde faaliyet gösteren gruplar, 22 Şubat’ta “İran Kürdistanı Siyasi Güçleri Koalisyonu”nun kurulduğunu ilan etti.
İttifakta Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK), İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ), Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK), Kürdistan Emekçiler Topluluğu (Komala) ve İran Kürdistanı Mücadele Örgütü (Sazman-ı Xebat) yer alıyor.
Türkiye ve İran’ın “terör örgütleri” listesinde bulunan PJAK için Ankara, örgütün PKK’nın İran kolu olduğunu savunuyor.
“Rejim meşruiyetini yitirdi”
Beş örgütün liderleri tarafından yapılan ortak açıklamada, ittifakın amacı “İslam Cumhuriyeti rejiminin tüm meşruiyetini yitirdiği ancak iktidarda kalmaya devam ettiği mevcut siyasi tabloda varlığımızı ortaya koymak” olarak ifade edildi.
Koalisyonun temel hedefleri ise açık biçimde sıralandı: “İran İslam Cumhuriyeti’ni devirmek ve Kürtlerin kendi kaderini tayin etmesi.”
Açıklamada, İran’daki hükümet karşıtı protestolara destek verildiği vurgulanırken, Kürt partileri, sivil toplum örgütleri ve muhalif gruplar arasında “ortak ve koordineli siyasi ile saha çalışmaları” yürütülmesi gerektiği belirtildi.
Muhalefet içinde ayrışma
Tüm Kürt siyasi aktörler bu yeni oluşuma katılmadı. İran Kürdistanı Komala Partisi lideri Abdullah Mohtadi, koalisyonu “net bir yol haritasının ve idari mekanizmaların bulunmaması” nedeniyle eleştirdi.
Mohtadi, açıklanan maddelerin “yüzeysel ve yoruma açık” olduğunu savundu. Bununla birlikte girişime bütünüyle karşı olmadıklarını ve iş birliğine açık olduklarını da vurguladı.
Mohtadi ayrıca sürgündeki İranlı muhalefetin önde gelen isimlerinden Reza Pehlevi ile de polemik yaşadı. Pehlevi’nin “ayrılıkçı gruplar İran’ın toprak bütünlüğünü zedeliyor” yönündeki sözlerine yanıt veren Mohtadi, Kürtlerin “İslam Cumhuriyeti’ne karşı mücadelede tamamen birleşik olduğunu” söyledi.
Pehlevi ise İran’ın “toprak bütünlüğünün kırmızı çizgi” olduğunu belirterek bu çizgiyi aşanların “İran ulusunun kararlı tepkisiyle karşılaşacağını” ifade etti. Bu karşılıklı açıklamalar, İran muhalefeti içindeki ayrışmayı daha da görünür hale getirdi.
Tahran ve Erbil’den tepki
İran basınında muhafazakâr çizgide yayın yapan Vatan-e Emrooz gazetesi, ittifakı “ABD-İsrail’in istikrarsızlaştırma projesinin bir parçası” olarak nitelendirdi.
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) de koalisyona mesafeli bir açıklama yaptı. IKBY İçişleri Bakanlığı, “Kürdistan Bölgesi hiçbir komşu ülkeye karşı kullanılmayacaktır” ifadelerini kullandı ve bölgenin istikrar unsuru olduğunu vurguladı.
Ne olmuştu?
Yaklaşık 90 milyon nüfusa sahip İran’da Kürtlerin nüfus içindeki oranının yüzde 10 civarında olduğu tahmin ediliyor. Kürtler ağırlıklı olarak Irak sınırındaki batı vilayetlerinde yaşıyor.
2022’de Mahsa Amini’nin ölümü sonrası başlayan hükümet karşıtı protestolar ülke geneline yayılmış, binlerce kişi hayatını kaybetmişti. İran yönetimi, sürgündeki Kürt örgütleri gösterileri körüklemekle suçlamış ve Kuzey Irak’taki hedeflere yönelik askeri operasyonlar düzenlemişti.
Son yıllarda silahlı saldırılar düzenlemedikleri belirtilen sürgündeki Kürt gruplar ise Tahran yönetimine karşı siyasi kampanyalarını sürdürüyordu. Geçtiğimiz ay hükümet karşıtı gösterilere destek için genel grev çağrısı yapılmıştı.
Yeni koalisyon, İran’ın ekonomik kriz, iç protestolar ve ABD’den gelebilecek askeri baskı ihtimalleriyle karşı karşıya olduğu bir dönemde kuruldu. Ancak hem Kürt siyasi hareketi içindeki görüş ayrılıkları hem de bölgesel aktörlerin temkinli yaklaşımı, ittifakın nasıl bir yol haritası izleyeceği konusunda soru işaretlerini beraberinde getiriyor.
Kaynak: Rudaw
