Depremin yaraları sarılmaya çalışılırken Adıyaman’da ekonomik kriz, işsizlik ve barınma sorunlarının gölgesinde evlilikler azalıyor, boşanmalar artıyor.
Deprem, işsizlik ve ekonomik şiddet aile kurumunu derinden sarsıyor.
Adıyaman’da aile yapısına dair çarpıcı veriler ortaya çıktı. Bir zamanlar evlilik hızında zirvede yer alan kentte tablo tersine dönüyor. Evlilikler azalıyor, boşanmalar artıyor. Rakamlar sadece istatistik değil; ekonomik krizin, depremin ve derinleşen sosyal sorunların ailelerin omuzlarına yüklediği ağır bir tablonun göstergesi.
Adıyaman Barosu Kadın Hakları Merkezi Başkanı Avukat İlknur Tel, Medyascope’a yaptığı açıklamada Türkiye İstatistik Kurumu verilerini değerlendirerek dikkat çekici sonuçları paylaştı.
Tel’in verdiği bilgilere göre, 2024 yılında kaba evlenme hızında binde 7,76 ile Türkiye’de ilk sırada yer alan Adıyaman, 2025 yılında dört basamak gerileyerek binde 7,44 ile beşinci sıraya düştü. 2025 yılında kaba evlenme hızının en yüksek olduğu il ise binde 7,76 ile Gaziantep oldu.
Boşanmalar arttı: 796’dan 831’e yükseldi
Evlilik hızındaki düşüşe karşılık boşanma sayılarında artış yaşandı. 2024 yılında 796 olarak açıklanan boşanma sayısı, 2025 yılında 831’e yükseldi.
Tel’e göre bu artışın temelinde ekonomik ve psikolojik şiddet yatıyor. Artan işsizlik, geçim sıkıntısı ve geleceğe dair belirsizlikler, evliliklerin sonlanmasında belirleyici rol oynuyor. Toplum Yararına Program (TYP) kapsamında sağlanan geçici istihdamın ise kalıcı bir çözüm üretmediğini, sadece süreci erteliyor.
İş mahkemeleri iki katına çıktı!
TYP kapsamında çalışıp iş akdi sona eren kişilerin ilave tediye alacakları için açtığı davalardaki artış dikkat çekiyor. Bu yoğunluk nedeniyle Adıyaman’da iki olan İş Mahkemesi sayısı dörde çıkarıldı. Hakim atamaları tamamlandı, mahkemeler faaliyete geçti.
Bu tablo, ekonomik kırılganlığın artık yargı sistemine de yansıdığını gözler önüne seriyor.
21 metrekarede beş kişilik hayat..
2023 Kahramanmaraş depremleri sonrası yaşam koşullarının ağırlaştığını belirten Tel, özellikle konteyner kentlerde yaşanan sıkışmış hayatların aile içi gerilimi artırdığına dikkat çekti.
21 metrekarelik konteynerlerde dört-beş kişilik ailelerin iç içe yaşamak zorunda kalması, üstüne eklenen ekonomik zorluklar ve işsizlik, kentte hem evlenme hem de boşanma oranlarını doğrudan etkiliyor.
Depremin yaraları sarılmaya çalışılırken, ailelerin içinde görünmeyen başka kırılmalar yaşanıyor.
Altın fiyatları ve yüksek talepler evliliği erteletiyor
İl bazında evlenme hızındaki düşüşün önemli nedenlerinden biri de ekonomik şartlar.
Artan altın fiyatları, düğün masrafları ve ailelerin yüksek talepleri özellikle damat tarafını ciddi bir ekonomik baskı altına alıyor. Evlilik artık birçok genç için ulaşılması güç, hatta ertelenmesi gereken bir karar haline geliyor.
TOKİ konutları teslim edilene kadar kiraların reel değerlerin çok üzerinde seyretmesi de genç çiftlerin yuva kurmasını zorlaştıran bir diğer etken.
Ekonomik şiddet, psikolojik ve fiziksel şiddeti tetikliyor
Boşanmalardaki artışın ilk sırasında ekonomik şiddet yer alıyor.
Tel, ekonomik şiddetin çoğu zaman psikolojik ve fiziksel şiddeti beraberinde getirdiğini belirtiyor. İş bulma sıkıntısı, geçim derdi ve gelir paylaşımı konusundaki çatışmalar çiftler arasında derin huzursuzluklara yol açıyor.
Aile içinde kazanç sağlaması beklenen erkeğin bu sorumluluğu yerine getirmemesi ya da getirememesi durumunda kadının hem çalışıp hem de emeğinin sömürülmesi, ev içi dengeleri sarsıyor. Temel ihtiyaçları karşılayan gelirin, gereksiz harcamalarla tüketilmesi de çatışmaları artırıyor.
Devlet destekleri yeterince bilinmiyor
Devletin 35 yaşına kadar yapılacak ilk evlilikler için sağladığı kredi desteğinin yeterince bilinmediğini vurgulayan Tel, bu desteğin kesin çözüm olmasa da çiftler için önemli bir kaynak olduğunu ifade etti.
Bazı belediye ve valiliklerin haftanın bir günü düğün salonlarını cüzi ücretlerle tahsis ettiğini hatırlatan Tel, benzer uygulamaların Adıyaman’da da hayata geçirilmesinin faydalı olacağını söyledi.
“İyi günde ve kötü günde” sözünün içi doldurulmalı
Boşanmalar açısından evlilik birliğinin, karşılıklı yükümlülüklerin olduğu en küçük toplumsal yapı olduğuna dikkat çeken Tel, çiftlerin evlenirken verdikleri “iyi günde ve kötü günde birlikte olma” sözünün sadece törende kalmaması gerektiğini vurguladı.
Ataerkil düzenin, gelirin tek sahibi olarak erkeği gören anlayışının artık gerçeklik payı taşımadığını belirten Tel; ailelerin ihtiyaç planlaması yapmayı, tasarruf geliştirmeyi ve harcama sınırları belirlemeyi öğrenmesi gerektiğini ifade etti.
Belediyeler ve Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından verilecek danışmanlık hizmetlerinin önemine değinen Tel, Aile Okulu ve Kişisel Gelişim Atölyeleri gibi projelerin bu süreçte kritik rol oynayacağını sözlerine ekledi.
Adıyaman’da rakamlar sadece sayılardan ibaret değil.
Her biri bir yuva, bir umut, bir hayal…
Ve bugün o hayaller, ekonomik yüklerin, depremin ve belirsizliğin gölgesinde ağır bir sınav veriyor.
