ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’ndan tanker trafiği neredeyse tamamen durdu. Normal koşullarda günde yaklaşık 80 petrol ve gaz tankeri geçen boğazdan 2 Mart Pazartesi günü yalnızca iki gemi geçebildi. Petrol fiyatı yüzde 12 artarken küresel enerji arzı baskı altına girdi.
Hürmüz Boğazı, 28 Şubat günü başlayan ABD-İsrail’in İran’a saldırılarının ardından fiilen kapandı.
İran’ın güneyindeki bu dar su yolu, dünya petrol üretiminin beşte birini ve önemli miktarda doğalgazı taşıyor, normal koşullarda günde yaklaşık 80 petrol ile gaz tankeri bu güzergâhı kullanıyor.
Küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’si, yani günde 20 milyon varile yakın petrol bu boğazdan geçiyor.
Sektörel veri firması Kpler’in verilerine dayanan bir analize göre ise 2 Mart Pazartesi günü boğazdan yalnızca iki petrol ve gaz tankeri geçebildi, o günden bu yana bir tanker daha geçişi tamamlayabildi.
Nakliye şirketleri mürettebat ile yük güvenliğini gerekçe göstererek seferleri askıya aldı, sigorta şirketleri de çatışma bölgesindeki gemiler için çok daha yüksek primler talep etmeye başladı.
Houston merkezli Pickering Energy Partners’ın Baş Yatırım Sorumlusu Dan Pickering durumu şöyle niteledi: “Bu fiilen bir kapanmadır. Boğazın her iki tarafında da çok sayıda gemi var ancak hiçbiri geçmeye yanaşmıyor.”
İran’dan Hürmüz’den geçen gemilere tehdit
Üst düzey bir İranlı askeri yetkili boğazdan geçen tüm gemileri “ateşe vermekle” tehdit ederken bölgedeki bazı gemiler konum bildiren cihazlarını kapattı, bir kısmı ise sahte konum verisi iletti. Bu durum boğazdaki trafiğin tam tablosunu çizmeyi güçleştiriyor.
TankerTrackers.com’un verilerine göre küçük bir petrol tankeri olan The Shiva, konumunu defalarca sahte olarak bildiren gemiler arasında yer alıyor. Kpler, geminin yaptırım kapsamındaki İran petrolü taşıdığını öne sürdü. The Shiva, 2 Mart Pazartesi günü boğazı geçen iki tankerden biriydi.
Saldırılar yalnızca deniz trafiğini değil, enerji altyapısını da vurdu. Katar, tesislerine yönelik saldırıların ardından sıvılaştırılmış doğalgaz üretimini durdururken Birleşik Arap Emirlikleri’nin Füceyre kentindeki enerji merkezinde, düşürülen bir insansız hava aracının enkazının düşmesi sonucu yangın çıktı.
Katar üretimi durdurdu, petrol fiyatı fırladı
Çatışmanın başından bu yana uluslararası petrol fiyatları yüzde 12 artarak 3 Mart Salı günü varil başına 81 dolara çıktı. 3 Mart itibarıyla 83,97 dolar. Avrupa ile Asya’da doğalgaz fiyatları da yükselişe geçti. Tanker trafiğindeki keskin düşüş dünya piyasalarına ulaşan enerji arzını kısıtlarken gemilerin boğazdan uzak kaldığı süre uzadıkça küresel enerji fiyatlarındaki baskı da artacak.
Petrol ile gaz tankerlerinin yanı sıra araç taşıyıcıları ve konteyner gemileri de normalde bu güzergâhı kullanan araçlar arasında yer alıyor. Normal koşullarda günde yaklaşık 160 gemi boğazdan geçiyor. Genellikle Suudi Arabistan, Irak, İran ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden gelen ham petrol ile doğalgaz buradan dünyaya ulaşıyor.
Asya en büyük risk altında
2024 yılında Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol ile doğalgazın yüzde 80’inden fazlası Asya’ya gitti. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin verilerine göre Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore bu güzergâhın en büyük alıcıları arasında yer alıyor. Ülkelerin önümüzdeki aylara yetecek enerji stoku bulunuyor ancak boğazın kapalı kalmaya devam etmesi bu ekonomilere ciddi zarar verebilir.
ABD Başkanı Donald Trump, ABD Donanması’nın “gerekirse” boğazdan geçen tankerlere refakat edebileceğini söyleyerek bölgedeki nakliye hatlarına “siyasi risk sigortası” sunmaya başlayacağını da belirtti.
Son yıllarda yaşanan büyük kesintiler tedarik zincirlerini sekteye uğratmıştı ancak Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin durmasının bunların çok ötesinde bir etki yaratması bekleniyor.
Kaynak: New York Times
