İran savaşı üçüncü haftasına girerken sahada çok sayıda aktör var ve her biri farklı bir hedef peşinde. Peki İran savaşı nasıl bitecek? Taraflar aynı şeyi mi istiyor yoksa her biri farklı bir sonuç mu peşinde?
İran ile ABD ve İsrail arasında devam eden savaş üçüncü haftasına girdi. Çoğu insan bu savaşın mümkün olan en kısa sürede sona ermesi konusunda hemfikir. Sahadaki askeri gelişmeler kadar savaş sonrası kurulacak düzen de tarafların pozisyonlarını belirliyor.
Peki İran savaşı nasıl bitecek? Taraflar bu savaşı nasıl bitirmek istiyor?
ABD
ABD Başkanı Donald Trump’ın hedefleri net bir çerçeveye oturmaktan uzak.
Washington’un amacı İran’ın nükleer programını sınırlamaktan rejimin tamamen çökmesine kadar uzanan geniş bir aralıkta değişiyor.
Şubat ayında Umman aracılığıyla yürütülen dolaylı görüşmelerde İran’ın nükleer program konusunda önemli tavizler vermeye hazır olduğu belirtilmişti ancak Tahran balistik füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği müzakere etmeyi reddetti.
ABD açısından en ideal senaryo İran’daki mevcut yönetimin devrilmesi ve yerine Batı ile uyumlu bir hükümetin gelmesi. Ancak bu ihtimal şu aşamada zayıf.
İran
İran yönetimi savaşın mümkün olan en kısa sürede sona ermesini istiyor ancak bunu Washington’ın tüm taleplerini kabul ederek yapmaya yanaşmıyor.
Tahran, Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji akışını tehdit edebilecek kapasiteye sahip. Normal şartlarda dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu hat İran için önemli bir baskı aracı oluşturuyor.
Resmi olarak İran, savaşın sona ermesi için bir daha saldırıya uğramayacağına dair garanti ve uğradığı zararların tazmin edilmesini talep ediyor. Ancak bu taleplerin karşılanmasının zor olduğu değerlendiriliyor.
İran açısından en kritik hedef mevcut yönetimin ayakta kalması.
İsrail
İsrail savaşın en hızlı bitmesini isteyen taraflardan biri değil. Tel Aviv yönetimi İran’ın balistik füze kapasitesini ve askeri altyapısını mümkün olduğunca zayıflatmayı hedefliyor.
İsrail’e göre İran’ın füze programı ve nükleer faaliyetleri doğrudan varoluşsal bir tehdit. Bu nedenle yalnızca mevcut kapasitenin değil gelecekte yeniden kurulabilecek altyapının da hedef alınması amaçlanıyor.
Körfez ülkeleri ne istiyor?
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Umman gibi Körfez ülkeleri başlangıçta İran ile aynı bölgede var olabileceklerini düşünüyordu ancak savaşın seyri bu yaklaşımı değiştirdi.
Bu ülkeler çatışmayı desteklememelerine rağmen İran’ın füze ve drone saldırılarının hedefi haline geldi. Suudi Arabistan yalnızca bir günde 60’tan fazla füzenin engellendiğini açıkladı.
Körfez ülkeleri açısından en önemli talep İran’dan gelen tehdidin ortadan kaldırılması ve güvenlik garantilerinin sağlanması.
Tarafların tamamı savaşın sona ermesini istiyor ancak savaşın nasıl biteceği konusunda ortak bir zemin bulunmuyor.
ABD için sonuç İran’ın zayıflatılması ya da rejim değişimi anlamına gelirken, İran için ayakta kalmak yeterli görülüyor. İsrail askeri kapasitenin yok edilmesini hedeflerken, Körfez ülkeleri güvenlik garantisi arıyor.
Bu nedenle savaşın askeri olarak sona ermesi mümkün olsa da siyasi olarak nasıl biteceği belirsizliğini koruyor.
Kaynak: BBC
