İSTANBUL (Medyascope) – Tayfun Kahraman, Türkiye’nin en bilinen şehir plancılarından biri. Gezi Parkı’nın Topçu Kışlası projesine açılmasına karşı başlayan itirazlarda Taksim Dayanışması’nın sözcülerinden biri olarak öne çıktı. Peki Tayfun Kahraman kimdir?
İzmir’den İstanbul’a uzanan bir kent hikâyesi
Tayfun Kahraman, 14 Mayıs 1981’de İzmir’de doğdu. İzmir Atatürk Lisesi’nin ardından Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nde okudu. 2004’te şehir plancısı olarak mezun oldu. Aynı üniversitede kent planlama alanında yüksek lisans yaptı, İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi alanında doktorasını tamamladı. Akademisyen kimliğiyle kent, hukuk, planlama ve kamusal alan üzerine çalıştı.
TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi’nde uzun yıllar görev aldı. 2010-2019 yılları arasında Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi Başkanlığı yaptı. Bu görev, onu İstanbul’un en tartışmalı imar kararlarının, meydan düzenlemelerinin, kentsel dönüşüm projelerinin ve kamusal alan mücadelelerinin merkezine taşıdı.
2019’da İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Daire Başkanı olarak görevlendirildi. Bu görevde İstanbul’un en yakıcı sorunlarından biri olan deprem riskine karşı çalıştı. İBB’nin İstanbul Deprem Çalıştayı raporlarında da Kahraman, Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Daire Başkanı olarak yer aldı.
Gezi Parkı’nda neyi savundu?
Tayfun Kahraman’ın kamuoyunda geniş biçimde tanınması, 2013’teki Gezi Parkı süreciyle oldu. O dönem Kahraman, Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi Başkanı ve Taksim Dayanışması’nın sözcülerinden biriydi. Gezi Parkı’ndaki ağaçların kesilmesine ve parkın Topçu Kışlası projesiyle yapılaşmaya açılmasına karşı başlayan itirazlarda meslek odalarının, kent savunucularının ve yurttaşların taleplerini kamuoyuna aktaran isimler arasında yer aldı.
Gezi, başlangıçta bir parkı savunma itirazıydı. Ancak kısa sürede Türkiye’nin yakın tarihindeki en büyük toplumsal hareketlerden birine dönüştü. Kahraman’ın bu süreçteki rolü, sokakta şiddet örgütlemek ya da hükümeti devirmeye çalışmak değil, Taksim Dayanışması adına görüşmelere katılmak, talepleri açıklamak ve Gezi Parkı’nın kamusal niteliğini savunmaktı. 5 Haziran 2013’te dönemin Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç ile yapılan görüşmenin ardından Taksim Dayanışması’nın taleplerini açıklayan isimlerden biri oldu. Daha sonra dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ile yapılan görüşmede de yer aldı.
Bu nedenle Kahraman’ın portresi, yalnızca bir sanık portresi değildir. O, Türkiye’de kent hakkı mücadelesinin, meslek odalarının kamusal denetim rolünün ve planlamanın siyasal anlamının da simge isimlerinden biri haline geldi.
Gezi davasında nasıl yargılandı?
Gezi davası, Türkiye’de yargı-siyaset ilişkisi tartışmalarının merkezindeki dosyalardan biri oldu. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, 25 Nisan 2022’de kararını açıkladı. Osman Kavala ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Tayfun Kahraman, Mücella Yapıcı, Çiğdem Mater Utku, Mine Özerden, Can Atalay, Ali Hakan Altınay ve Yiğit Ali Ekmekçi ise 18’er yıl hapis cezası aldı. Mahkeme, bu isimler hakkında tutuklama kararı da verdi.
Kahraman’a verilen ceza, “Türkiye Cumhuriyeti hükümetini ortadan kaldırmaya teşebbüse yardım” suçlamasına dayandırıldı. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 28 Aralık 2022’de kararı onadı. Yargıtay 3. Ceza Dairesi de 28 Eylül 2023’te Osman Kavala hakkındaki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını, Tayfun Kahraman, Can Atalay, Çiğdem Mater Utku ve Mine Özerden hakkındaki 18’er yıllık hapis cezalarını onadı.
Yargıtay kararının ardından Kahraman artık yalnızca tutuklu yargılanan bir isim değil, cezası kesinleşmiş bir hükümlü haline geldi. Ancak kamuoyunda ve insan hakları örgütlerinin açıklamalarında “Gezi tutuklusu” ifadesi, kararın meşruiyetine dönük itirazı da içeren siyasal ve hukuki bir tanım olarak kullanılmaya devam etti.
AYM iki kez ihlal dedi, tahliye olmadı
Tayfun Kahraman dosyasında en kritik aşamalardan biri Anayasa Mahkemesi (AYM) kararları oldu. AYM Genel Kurulu, 31 Temmuz 2025’te Kahraman’ın bireysel başvurusunu karara bağladı. Mahkeme, adil yargılanma hakkı kapsamında hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılması gerektiğine hükmetti.
Ancak bu karar uygulanmadı. Kahraman’ın tahliye talepleri sonuçsuz kaldı. Bunun üzerine dosya yeniden AYM gündemine taşındı. AYM, 2 Nisan 2026’da Kahraman hakkında ikinci kez hak ihlali kararı verdi. İlk ihlal kararı 31 Temmuz 2025’te verilmiş, ancak kararın gereği yerine getirilmemişti. İkinci karar da bu nedenle dosyanın yalnızca bir ceza yargılaması değil, aynı zamanda Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı meselesine dönüştüğünü gösterdi.
AYM kararında, başvurunun “usule ilişkin güvencelerin ihlal edilmesi sonucu yargılamanın hakkaniyetinin bir bütün olarak zedelenmesi” iddiasına ilişkin olduğu belirtildi. İnceleme sonucunda “hakkaniyete uygun yargılanma hakkı” bakımından ihlal ve yeniden yargılama kararı verildi.
Beş yıldır cezaevinde
Tayfun Kahraman 25 Nisan 2022’den bu yana cezaevinde. 14 Mayıs 2026’da 45 yaşına girdi. Kahraman sosyal medya hesabı X’ten, “Bugün 45 yaşıma giriyorum ve bu, Silivri’de geçirdiğim 5’inci doğum günüm” dedi.
Kahraman’ın sağlık durumu da zaman zaman kamuoyunun gündemine geldi. Eşi Meriç Demir Kahraman, 2024’te yaptığı açıklamada Tayfun Kahraman’ın MS hastalığı nedeniyle götürüldüğü rutin kontrolde saatlerce kelepçeli tutulduğunu, kelepçelerin bileklerinde fiziksel zarara yol açtığını duyurdu.
Cezaevi yılları, Kahraman’ın kent ve adalet üzerine düşünmeye devam ettiği bir döneme de dönüştü. Silivri’de yazdığı “Adaleti Beklerken: Deprem, Siyaset, Kent” adlı kitabı 2023’te yayımlandı. Daha önce de “İstisna Mekân: Hukukun Eşiğindeki Kent” adlı kitabında kenti hukuk, istisna ve iktidar ilişkileri üzerinden ele almıştı.
