İnanılır gibi değil ama Erzurum Kongresi’nin 107’nci, Lozan Antlaşması’nın 103’üncü yıl dönümünde kadın fotoğrafı ve kadın sünneti yazıma konu olacak. Çok tuhaf, yersiz, anlamsız ve çelişkili iki gelişme aynı anda gündemi işgal etti.
Kadının fotoğrafı meselesi Osmanlı’nın son yüzyılında aşılmıştı. Ne ara yüz elli yıl öncesine döndük? Kaldı ki Anadolu ve Trakya kültüründe kadının yüzü, bazı tarikatlar ve bazı köyler haricinde, hiç yasak olmadı. Ama son yıllarda, özellikle yerli-milli sloganı siyasete egemen olduğundan beri, din kültürümüz çarpıtılıyor. Selefi İslam anlayışı iktidar eliyle bu topraklara dayatılıyor. Çankırı İmam-Hatip Lisesi vakasından önce Diyanet’e bağlı Kur’an Kurslarında hafızlık eğitimini tamamlamış kadınların yüzleri buzlanarak fotoğrafları yayınlanmış, bu durum tepki çekmişti. Şimdi Çankırı İmam-Hatip Lisesi, üniversite giriş sınavını kazanmış erkek öğrencileri gerçek fotoğraflarıyla afişe yerleştirmiş. Ama kız öğrencileri pembe başörtülü temsili çizimle takdim etmiş topluma.
Nefes Gazetesi’nden Dilan Kutlu’nun haberiyle gündeme gelen afiş toplumsal tepki üzerine değiştirilmiş. Başarılı kız öğrencilerin gerçek fotoğraflarını yayınlamak yerine erkek öğrencilerin fotoğraflarını da kaldırmışlar. Yoklukta eşitlenen başarılı öğrenciler… Toplumu yoksullukta eşitleyen iktidarın milli eğitiminden başka ne beklenir ki? Okul müdürünün afiş üzerine ürettiği bahane de evlere şenlik. Neymiş efendim, Bakanlık 29 Haziran Genelgesiyle “çocuk fotoğraflarının yayınlanmasını KVKK gerekçesiyle yasaklamış” ve afiş bu nedenle değiştirilmiş. Bu bahaneyi neresinden tutsak dökülüyor. KVKK -Kişisel Verileri Koruma Kanunu- sadece fotoğrafı mı kapsıyor, isimleri kapsamıyor mu? Kanun sadece kız çocukları için mi çıkarılmıştı ki oğlan çocuklarının gerçek fotoğrafları ilk afişte vardı? Daha önemlisi söz konusu öğrenciler liseyi bitirmiş. Okul idaresinin üzerlerinde tasarruf kuramayacağı, üniversite kazanmış genç yetişkinler bakanlığın çocuk fotoğrafı genelgesine paketlenemez bu gençler. Aklımızla alay etmekten bıkmadılar.
Toplumsal cinsiyet eşitliği yok sayıldığı sürece kadınları ikincilleştirmek için her fırsatı ganimet bilen kadın düşmanları bir de korumacılık bahanesi üretir. Benden duymuş olmasınlar ama kadınların, kadın düşmanları tarafından “korunmaya” ihtiyacı yok, gölge etmesinler yeter. Ancak bu girişimlerin uzun soluklu bir iktidar politikasının adımları olduğu bilinciyle her seferinde toplumsal tepkiyle nabız vererek geri adım attırmak zorunda kalıyoruz, maalesef. İyi tarafı ise bu girişimlerin her biri gençleri ve kadınları iktidar politikasına karşı uyanık ve diri tutuyor. Yıllardır siyaset, diyanet, tarikat ve ticaret ortaklığı ile yaratılan din yorgunluğu, bir aşamadan sonra artık dini söylemlere karşı kayıtsızlık ve tepkisellik eğilimini yükseltiyor. Eşit özgür birey olan kadınları yüzü, sesi, hakları ve hayatları kontrol edilebilir yarı köle insanlar haline getiremeyecekler, toplum o çıtayı çoktan aştı. Fakat bu iktidarın böylesi denemelerden vazgeçeceğini düşünmeyelim. Hep nabız yoklamaya devam edecekler. Kadınlar da mücadeleye hazır olacak.
Kadın sünneti sorunu
Hiç derdimiz yokmuş gibi bir de kadın sünneti (FGM- Female Genital Mutilation) meselesi çıktı karşımıza. Kadın sünneti dünya genelinde kadın eşitlik mücadelesinin önemli konularından birisi. Fakat gerek kültürel gerekse dini anlayışlar bakımından bu toprakların yabancısıydı. Son yıllarda her köşe başından fırlayan vaiz kılıklı ataerkil zihniyetli tipler kadın sünnetini över olmuşlardı. Bildiğim kadarıyla ilk defa bir hekim bu konuya girdi. Girmekle de yetinmedi kadın sünneti başlıklı reklam afişi yayınladı. Ağrı Doğubeyazıt’ta reklam afişini yayınlayan hekim Ali Çakır ile BBC Türkçe görüşmüş. Hekimin verdiği cevap akıl alır gibi değil. “Ali Çakır, hudoplasti işleminin kadın genital mutilasyonu olarak değerlendirilmesi ve bir doktorun bunu yaptığına inanılmasını “şaşkınlık ve üzüntüyle karşıladığını” söylemiş. İnstagram hesabında yayınladığı reklam ilanında başlık “kadın sünneti” ama hekim bunun kadın sünneti olarak anlaşılmasına şaşırmış, duy da inanma. Bölgede tabipler odası idari soruşturma başlatmış. Sonucunu beklerken ilgili savcılık da soruşturma açmalı. Çünkü kadın sünneti kanunlarımızda yasak. Kanuna aykırı bir işlemin reklam başlığı olarak kullanılması da suç amaçlı bir girişim olarak en azından ifadeye çağrılmasını gerektirir.
Feminist örgütler uzun yıllar boyu süren mücadele sonunda kadın sünneti-FGM, Dünya Sağlık Örgütü’ne ve Birleşmiş Milletler’e kabul ettirdiği tanımla uygulama, kadına yönelik en ağır hak ihlali ve aşırı şiddet olarak görüldü. Ve dünya genelinde bu uygulamaya karşı kadınlar DSÖ ve BM birimleri ile ortak mücadeleyi sürdürüyor. Kadınlar ve kız çocukları için yaşamsal tehdit oluşturan bu ilkel uygulama, genital estetik uygulamalar için verilen reklam ilanında başlık olarak kullanılırsa elbette bir suç soruşturması da beklenir. Zira kadın haklarını ihlal eden, ağır ve aşırı şiddetin reklamı toplumun gözüne sokuluyor. Bunu da bir hekim reklamı olarak görmek mümkün değil. Selefi İslam anlayışı kazanı bir de kadın sünneti ateşiyle ısıtılmak isteniyor sanki. Eşik Platformu ve bölgedeki kadın örgütleri gereken nabız atışlarını verdi. Bakalım hekim yargıya hesap vermeye çağrılacak mı?
