24 Temmuz’da CHP milletvekillerinin üçte ikisi YENİ Parti adıyla ayrı bir siyasi oluşum başlattı. Böylelikle parti içi muhalefet CHP’yi terk etti. Bu yeni başlangıcın ne ölçüde kalıcı olacağını ise zaman gösterecek. Bugünkü konjonktürde YENİ Parti’yi kuranlar dahil olmak üzere CHP’den kopan pek çok parti için tek bir gerçek var: CHP var olduğu müddetçe, CHP’ye, Atatürk’e, baba ocağına dönmemeleri neredeyse imkânsız ayrılıp gidenlerin. Yer çekimi yasası gibi bir şey var Atatürkçüler arasında. Herkes başlangıca geri dönüyor.
Her ayrılık aslında bir tercihtir. Dahası bindiğiniz gemi nereye doğru yelken açarsa açsın heyecan ve hüzün hep birbirini hatırlatır. YENİ Parti bağlamında da durum çok daha farklı değil. Özel liderliğindeki parti için muhalefet Yargıtay ile sulh hukuk mahkemelerine yaptıkları başvuruların sonuçlarını beklemeden, yani hukuki mücadele bitmeden, hatta olağan kurultay süreci bağlamında yeni bir politik mücadeleye girmeyi de beklemeden yeni partilerini kurdular. Özellikle son husus çok manidar. Özel’in yol ve dava arkadaşları parti tabanında güçlü olduklarını düşünüyorlardı. Bu güce rağmen olağan kurultay yoluyla partiyi geri almayı denememeleri oldukça ilginç. Olağan kurultay ile olağanüstü kurultay arasındaki fark sadece 6 ay. 6 ay bekleyip liderliği devralmak yerine yeni parti kurmak daha cazip geldi.
Her ayrılma aslında bir anlaşmazlığın sonucudur. Uzlaşmazlık ve karşıtlık siyasetin doğasında var. Anlaşmazlıkların ayrılmaya dönüşme hikâyesi ise CHP örneğinde bir kez daha görüldüğü üzere siyasal sosyolojik bir başarısızlığa işaret eder. Tarafların birbirlerine yönelttikleri eleştirileri önemsizleştirmemek kaydıyla tanıklık ettiğimiz şeyin bir arada yaşamayı becerememe sorunu olduğu gerçeğinin altı çizilmeli. CHP içindeki iki farklı çizgi uzun süren yol ve dava arkadaşlığının getirdiği sosyal tutkala rağmen birlikte siyaset yapmanın doğru formülünü bulamadı. 2023 kurultayından mutlak butlan koşullarına kadar Halk Partisinin temel gerçeği bu oldu. Öfke, ötekileştirme ve dışlama parti içi asabiyeyi günden güne tüketti. Aynı partide 20 yıl siyaset yapmış insanlar şimdi farklı partideler. Birbirlerinin yüzüne bakamıyorlar. Dahası hem ayrılanlar hem de kalanlar bakımından temel duygu durumu hüzün. Öfke ve neşe o hüznü bastırmak için aşırı ölçüde kullanılıyor. Parti ve aile birbirine çok benzetildiği için aile hayatından bir örnek verilebilir bu noktada. Kimse boşanmak için evlenmez. Her boşanma kararı, taraflar rasyonel gerekçelerle yaptıkları şeyi meşrulaştırsalar da aslında duygusal bir yıkım, sosyal bir çöküştür. Gidenler ve kalanlarla CHP’nin yaşadığı şey bu.
Her yeni siyasi parti yerleşik siyasi düzene karşı bir meydan okumadır. YENİ Parti de benzeri bir sınavdan geçecek. Önlerinde iki iddia veya zorluk var: Öncelikle klasik CHP’den farklarının ne olduğunu kanıtlamaları lazım. Bu konuda en azından şu ana kadar ortaya çıkan görüntü pek de ümit verici değil. “Atatürk’ün partisini terk ediyorlar, 6 ok gömleğini çıkarıyorlar” suçlaması karşısında yüksek düzeyde bir Kemalist sembolizmle yola çıktı YENİ Parti. Kurulduğu gün atılan tüm adımlar Atatürk’e ve kurucu değerlere yönelik mesaj ve jestleri içeriyordu. Bu haliyle yeni bir partiden çok mutlak butlan kararıyla kapatılan CHP’nin tabela değiştirerek yeniden doğuşuna tanıklık ettik. Bu arada YENİ Parti ile CHP arasındaki ilişkilerin niteliği de tartışmalı. Özgür Özel her ne kadar CHP’yle polemiğe girmeyeceğiz diyorsa da kendisi dahil olmak üzere hiç kimse bu ilkeye uymuyor. YENİ Partili aktörler medya, sosyal medya, il ve ilçe örgütleri düzeyinde CHP’de kalanları ötekileştirmeye devam etmekte. Estirilen hava şu: CHP’de kalmak ahlaken kabul edilemez bir şey. Bugünün CHP’si aslında AKP’nin aparatı. Kılıçdaroğlu ve onunla siyaset yapan herkes demokrasiye ve muhalefet ihanet etti. Söylem bu düzeyde formüle ediyor. Bu durum ne kadar böyle devam edecek? Bilmiyoruz. Ancak YENİ Parti’yle CHP arasındaki ilişki düzeyi negatif rekabet şeklinde. Tüm muhalefetin sürekli bir şekilde kendini tekrar eden bu olumsuz dilden etkilendiği açık. YENİ Parti’nin kurulmasıyla Türkiye 80-90’lı yıllara geri döndü. SHP, DSP ve CHP’nin birbirleriyle yarıştığı, bir türlü birlik sağlanamadığı için her seçimi sağ partilerin kazandığı o ara dönem yeniden canlanıyor gibi.
Son olarak ideoloji ve söylem meselesine değinmek yerinde olacaktır. Bilindiği üzere YENİ Parti’nin kadro kökü Kılıçdaroğlu’nu deviren Değişim Hareketinin içindedir. O dönemde de benzeri bir tartışma söz konusu olmuştu. Değişim diye yola çıkanların nasıl bir değişimi arzuladıkları çok açık değildi. Benzer bir sorun bugün de geçerli. YENİ Parti’nin ayrıldığı CHP’den farklı bir ideolojik doğrultusu yok. Halbuki yeni olan siyasette bir boşluğa talip olur. YENİ Parti özelinde karşı karşıya geldiğimiz şey ise aslında eski jargon. Tüm muhalifler gibi Erdoğan karşıtlığı temel ideolojik motivasyon unsuru. Mutlak butlan kararıyla daha da belirgin hale gelen mağduriyet söylemi Anti-Erdoğanizm’e eşlik ediyor. Ayrıca kurucu değerlere bağlılık vurgulanmakta. Tüm bunlar önemli olmakla beraber hiçbiri yeni değil. Bu arada Türk siyasetinde yeni ne kadar itibarlı bir kavram? O mesele de ayrıca analiz edilmeli. Ayrıldıkları parti 100 yıldır ayakta. Ülkeyi 25 yıldır aynı lider ve parti yönetiyor. Seçmen gerçekten de yeniye yöneliyor mu sorusu YENİ Parti’nin istikbalini belirleyecek temel etmenlerden biri.
