İSTANBUL (Medyascope) – Transatlantik’te bu hafta Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır, Gönül Tol ve Ömer Taşpınar, İran Savaşı’ndaki son durumu, Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan arasında imzalanan Mekke Anlaşması’nı ve ABD’nin Ortadoğu politikasını değerlendirdi.
Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır, Ömer Taşpınar, Gönül Tol, İran savaşını ve Mekke Anlaşması’nı değerlendirdi.
İran Savaşı’nda son durum
İran Savaşı’nın düşük yoğunluklu biçimde sürdüğünü belirten Gönül Tol, Haziran ayında varılan ateşkes mutabakatının çoktan ihlal edildiğini ifade etti. Amerikan helikopterlerinin İran’daki hedeflere saldırdığına ilişkin haberleri hatırlatan Tol, “Dolayısıyla çatışma hâlâ devam ediyor. Ancak savaş, uzun süredir bütünüyle Hürmüz Boğazı’na odaklanmış durumda” dedi.

Tol, İran’ın, ABD’nin karşısına yeni taleplerle çıkarak elini yükselttiğini hatırlattı:
“Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması karşılığında ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımları kaldırmasını, dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasını ve İran limanlarına yönelik Amerikan ablukasının sona erdirilmesini istedi. Ayrıca ABD’nin İran’a yeniden saldırmayacağına dair güvence vermesini ve savaş sırasında İran’a verilen zararın tazmin edilmesini talep etti. Bunlar oldukça ağır talepler. Çünkü 17 Haziran’da ABD ile İran arasında varılan mutabakatta yer alan koşulların çok ötesine geçiyor. Dolayısıyla İran açıkça el yükseltiyor. Trump da buna karşılık, ‘O zaman İran da bizim zararımızı tazmin etsin. Son 50 yılda İran’a bağlı gruplar tarafından yüzlerce Amerikan askeri öldürüldü; onların zararını da İran karşılasın’ dedi.”
Ömer Taşpınar, İsrail’in şu anda süreçte devre dışı kaldığını ancak asıl kaygısının ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varılması ve İran rejiminin savaştan güçlenerek çıkması olduğunu söyledi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun geçtiğimiz haftalarda Beyaz Saray’a giderek ABD Başkanı Donald Trump’a İran’la anlaşma yapmaması yönünde baskıda bulunduğunu belirten Taşpınar, Trump’ın artık Netanyahu’yu dinlemek istemediğini ifade etti. Trump’ın yaklaşımını aktaran Taşpınar, “Trump, ‘Senin yüzünden bu savaşa girdim. Bana sunduğun senaryoda İran rejimi birkaç gün içinde çökecekti ancak öyle olmadı. Şimdi gelip bana ne yapmam gerektiğini söyleme’ diyor” dedi.
Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan anlaşması
Mekke Anlaşması’nın Türkiye açısından temel motivasyonunun, savunma sanayinin önünü açmak ve finansman bulmak olduğunu söyleyen Tol, “Türkiye’nin öne attığı bir bölgesel sahiplenme konsepti var, Amerika’ya dış güçlere bağlı olmayan bölgesel sorunlara, çözümler üreten bir irade var Türkiye’de” dedi.
Ömer Taşpınar ise Pakistan’a Hindistan saldırdığında Türkiye’nin Hindistan’a; Suudi Arabistan’a İran saldırdığında ise Türkiye veya Pakistan’ın İran’a saldırmasının gerçekçi olmadığını söyledi. Bu nedenle anlaşmanın NATO’nun 5. maddesiyle karşılaştırılmasını doğru bulmayan Taşpınar, anlaşmanın sembolik ve jeopolitik açıdan önemli olduğunu belirtti. Ortadoğu’da iki farklı bölgesel vizyonun ortaya çıktığını söyledi.








