İSTANBUL (Medyascope) – Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX’in uydu internet ağına getirdiği yeni hız sınırlaması, Ukrayna ordusunun bazı İHA operasyonlarını durdurmasına neden oldu. Musk, askeri sistemin kontrolünün ABD yönetiminde olduğunu açıklarken Kiev, kararın Washington ile yaşanan siyasi gerilimle bağlantılı olabileceği görüşünde. Peki Starlink Ukrayna için neden önemli?
Rusya ile savaşın beşinci yılına yaklaşan Ukrayna, cephedeki en önemli iletişim sistemlerinden biri olan Starlink’e getirilen yeni kısıtlamalarla karşı karşıya. Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX şirketinin askeri uydu iletişim hizmetine uyguladığı hız sınırlaması, Ukrayna ordusunun bazı insansız hava aracı (İHA) operasyonlarını sekteye uğrattı.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin danışmanı Serhiy Beskrestnov, 14 Ekim Çarşamba günü yaptığı açıklamada, SpaceX’in hareket halindeki Starlink terminallerine saatte 160 kilometre hız sınırı getirdiğini söyledi. Ordunun değişiklik hakkında önceden bilgilendirilmediğini belirten Beskrestnov, kısıtlamalar nedeniyle bazı askeri görevlerin iptal edildiğini açıkladı.
Beskrestnov, kararın zamanlamasına da dikkat çekerek “Bu adımın tesadüf olmadığı ve mevcut siyasi durumla bağlantılı olduğu açık” dedi.
Gelişmenin ardından Elon Musk, X hesabından yaptığı açıklamada askeri amaçlarla kullanılan Starshield sistemlerinin ABD hükümetine ait olduğunun altını çizerek, “Hız veya kullanım sınırlamalarına ilişkin bütün kararları ABD ordusu ve nihayetinde ABD Başkanı veriyor” diye yazdı.
Beyaz Saray, kısıtlamaların ABD Başkanı Donald Trump’ın talimatıyla uygulanıp uygulanmadığına ilişkin bir açıklama yapmadı.
Ukraynalı yetkili Mihaylo Fedorov, aynı günün ilerleyen saatlerinde Starshield sisteminde daha yüksek hızlarda bağlantının kısmen yeniden sağlandığını duyurdu ancak kısıtlamaların tamamen kaldırılıp kaldırılmadığı henüz netleşmedi.
Starlink Ukrayna için neden önemli?
Starlink, yörüngedeki binlerce uydu aracılığıyla yüksek hızlı internet bağlantısı sağlayan bir sistem. Geleneksel iletişim altyapısına bağımlı olmaması, sistemi özellikle savaş bölgelerinde önemli hale getiriyor.
Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini başlatmasının ardından Starlink, Kiev’in askeri iletişim altyapısının temel unsurlarından biri oldu. Ukrayna ordusu Starlink’i cephedeki birlikler arasında haberleşme sağlamak, topçu ateşini koordine etmek, istihbarat paylaşmak ve İHA operasyonlarını yönetmek için kullanıyor.
Starlink sayesinde Ukrayna İHA’ları, geleneksel telsiz sistemlerine kıyasla daha uzun mesafelerden kontrol edilebiliyor. Uydu bağlantıları, Rusya’nın elektronik karıştırma girişimlerine karşı da daha dayanıklı.
Hız sınırlaması Rus İHA’larına karşı savunmayı nasıl etkiliyor?
Yeni kısıtlamaların en önemli sonuçlarından biri, Ukrayna’nın Rus İHA’larına karşı geliştirdiği savunma sistemlerinde ortaya çıkıyor. Rusya’nın kullandığı jet motorlu Şahid tipi İHA’ların bazıları saatte 320 kilometrenin üzerinde hıza ulaşabiliyor. Ukrayna ise bu araçları düşürmek için yüksek hızlı önleme İHA’larından yararlanıyor.
Ancak saatte 160 kilometrenin üzerindeki hızlarda Starlink bağlantısına sınırlama getirilmesi, Ukrayna’nın önleme İHA’larını yönlendirmesini ve Rus hedeflerini takip etmesini zorlaştırıyor.
Uzmanlara göre Ukrayna’nın Starlink’in yerini kısa sürede alabilecek hazır bir iletişim sistemi bulunmuyor.
Starlink ve Starshield arasındaki fark ne?
Ukrayna’daki tartışmalar, SpaceX’in iki farklı uydu iletişim sistemini de gündeme taşıdı.
Starlink, SpaceX’in ticari uydu internet hizmeti. Starshield ise ABD Savunma Bakanlığı için geliştirilen ve askeri operasyonlarda kullanılan bir sistem. İki hizmet benzer uydu teknolojilerinden yararlansa da kullanım amaçları ve kontrol mekanizmaları farklı.
Musk, Starlink’in yalnızca sivil veya savunma amaçlı faaliyetlerde kullanılabileceğini, ticari bir şirketin saldırı amaçlı askeri operasyonlara hizmet vermesinin uygun olmadığını savundu, Starshield’in kullanım koşullarını ise ABD hükümetinin belirlediğini açıkladı.
Kısıtlamaların arkasında siyasi gerilim mi var?
Starlink krizi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine yönelik uzun menzilli saldırılarını eleştirdiği bir dönemde yaşandı. Trump, son dönemde Zelenskiy yönetimine yönelik eleştirilerini artırırken Musk da benzer açıklamalarda bulundu.
Öte yandan Rusya, Ukrayna’nın enerji altyapısını hedef alan saldırılarını sürdürüyor. Son saldırılarda yaklaşık 600 bin kişi elektriksiz kalırken Kiev yönetimi, bazı Rus füze saldırılarına ilişkin Batılı müttefiklerinden önceden uyarı alamadıklarını açıkladı.
