İSTANBUL (Medyascope) – Sağduyu programının bu bölümünde Tarık Çelenk’in konuğu Padova Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Bacık oldu. Bacık, İslam dünyasındaki mevcut krizlerin ve yozlaşma tartışmalarının arka planındaki teorik ve teolojik boyutları değerlendirdi.
Padova Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Bacık, İslam dünyasındaki toplumsal krizleri, yolsuzluğu ve üniversitelerin gelişimini teoloji ve metafizik tartışmaları üzerinden değerlendirdi. Türkiye’de din ve toplum ilişkisinin yalnızca hukuk üzerinden ele alınamayacağını belirten Bacık, nedensellik anlayışının, insan iradesinin ve bilginin kaynağına ilişkin tartışmaların önemine dikkat çekti.
Din ve toplum ilişkisinin incelenmesinde hukuktan ziyade teoloji ve metafizik tartışmalarına odaklanılması gerektiğini belirten Bacık, bu tartışmaların bireyin iradesinden toplumsal ahlaka kadar geniş bir alanı etkilediğini ifade etti.
Gökhan Bacık, “Türkiye’deki sorunların hepsini bir liste yapıp İslam’ın üzerine yıkamayız” diyerek, toplumsal sorunları anlamak için farklı dinamiklerin birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.
“Toplumun yolsuzluğa bakışını düzenleyen teolojik tartışmalardır”
İslam ve toplum arasındaki ilişkinin çoğunlukla hukuk üzerinden tartışıldığını belirten Bacık, teolojinin gündelik hayatı ve insanların olayları yorumlama biçimlerini de kapsadığını söyledi. Bacık, dinî düşüncenin yalnızca ibadetler veya hukuk kurallarıyla sınırlı olmadığını ifade etti.
Gökhan Bacık, “Fıkıh elbette önemlidir, oradaki sorunlar dikkatle ele alınmalıdır ama günlük hayatı, yani bizim kişisel ilişkilerimizi düzenleyen, toplumun yolsuzluğa ve insan haklarına bakışını düzenleyen yani paradigma kuran metafizik tartışmalardır” dedi.
Türkiye’deki din ve toplum tartışmalarının üç temel soru etrafında ele alınabileceğini belirten Bacık, bunları nedensellik, Tanrı tasavvuru ve bilginin kaynağı olarak sıraladı. Bacık, insanların doğa olaylarını nasıl açıkladıklarının ve kendi iradelerini ne ölçüde özgür gördüklerinin toplumsal düşünce üzerinde etkili olduğunu söyledi.
İlahiyat neden önemli?
Bacık, nedensellik anlayışı ile insanın iradesi arasında ilişki kurarak doğa olaylarının ve toplumsal gelişmelerin nasıl yorumlandığının önemini vurguladı. Bacık, “Siz nedenselliğe inandıkça Tanrı görüşünüz Muvahhitlere yaklaşır. Sizin iradeniz de artar” diye konuştu. İnsan iradesinin geri planda kaldığı bir anlayışta olayların doğrudan ilahi müdahaleyle açıklanmasının yaygınlaşabileceğini belirten Bacık, “Siz nedensellikten uzaklaştıkça Tanrı daha kişiye benzer. Tarihe karışır. Sizin iradeniz de azalır” dedi. Bacık sözlerini şöyle sürdürdü:
“Tarih boyunca Batı toplumunda olduğu gibi İslam toplumunda da en baştan beri hem entelektüeller arasında bir tartışma var, hem bu tartışmanın siyasete denk geldiği alanlar var. Bu tartışmalara geçmiş zamanda farklı cevaplar verilmiş, büyük tartışmalar yaşanmış ve bunlar siyasette de bir karşılık bulmuş. Şimdi bugün de aslında bu tartışmanın devamı içindeyiz biz.”
