İSTANBUL (Medyascope, KAOS GL) – LGBTİ+ derneklerine yönelik fesih davaları, Lambdaİstanbul’un ofisinin mühürlenmesi ve tutsak LGBTİ+’lar hakkında verilen tahliye kararları haftanın gündemindeydi. Dört kentte ise trans öğrenci Arya için adalet çağrıları yükseldi.
Bu hafta LGBTİ+ gündeminin öne çıkan başlıkları, derneklerin örgütlenme özgürlüğüne yönelik müdahaleler ve 12 Eylül’de başlayan “Ailem Güvende” operasyonlarında tutsak edilen LGBTİ+’lar hakkında verilen tahliye kararları oldu. İstanbul’da HEVİ LGBTİ+ ve SPoD hakkında fesih davaları açılırken Lambdaİstanbul’un dernek ofisi mühürlendi. LGBTİ+ örgütleri ortak açıklamalarla bu müdahalelere tepki gösterdi. Öte yandan Ankara’da beş trans kadın ve üç Kaos GL tutsağı hakkında tahliye kararları verildi. Haftanın bir diğer önemli gündemi ise intihara sürüklenen trans öğrenci Arya için farklı kentlerde düzenlenen adalet eylemleriydi.
Örgütlenme özgürlüğüne yönelik müdahaleler
LGBTİ+ derneklerine yönelik yargısal süreçler bu hafta yeni bir aşamaya taşındı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, 12 Eylül’de başlayan “Ailem Güvende” operasyonları kapsamında hazırladığı iddianamelerle HEVİ LGBTİ+, Sosyal Politika, Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Çalışmaları (SPoD) ve Lambdaİstanbul derneklerinin feshedilmesini talep etti.
HEVİ LGBTİ+ hakkında hazırlanan iddianamede, derneğin Kürt sorununa ilişkin çalışmaları “bölücülük” olarak nitelendirildi. Savcılık, derneğin feshedilmesinin yanı sıra beş kurucu üyesinin cezalandırılmasını da istedi. HEVİ LGBTİ+ ise açıklamasında, “Derneğimiz her zaman barış mücadelesinin ve demokratikleşme talebinin tarafı oldu” diyerek yürüttüğü çalışmaların barış, eşitlik ve insan hakları mücadelesinin bir parçası olduğunu vurguladı.
SPoD hakkında hazırlanan iddianamede de derneğin kapatılması talep edildi. Derneğin 15 yıllık insan hakları çalışmaları suçlamalara dayanak gösterildi. Böylece 12 Eylül operasyonları kapsamında LGBTİ+ hak savunucularına yönelik yürütülen soruşturmalar, derneklerin tüzel kişiliklerini ve faaliyetlerini de hedef alan davalara dönüştü.
Lambdaİstanbul’un dernek ofisi mühürlendi
Fesih taleplerinin gündeme geldiği hafta, İstanbul’daki LGBTİ+ örgütlenmesine yönelik bir başka müdahale de Lambdaİstanbul’un dernek ofisinde yaşandı. Derneğin faaliyetlerini yürüttüğü ofis mühürlendi. LGBTİ+ dernekleri, Lambdaİstanbul’un ofisinin mühürlenmesine ortak açıklamayla tepki gösterdi. “Dayanışmamızı engelleyemezsiniz” diyen örgütler, LGBTİ+’ların örgütlenme ve bir araya gelme hakkının engellenemeyeceğini vurguladı.
HEVİ LGBTİ+ ve SPoD’a yönelik fesih talepleri ile Lambdaİstanbul’un ofisinin mühürlenmesinin ardından İstanbul’daki LGBTİ+ dernekleri, İnsan Hakları Derneği İstanbul Şubesi’nde ortak basın açıklaması yaptı.
“Örgütlenme özgürlüğümüzden ve birbirimizden vazgeçmiyoruz” başlığıyla yapılan açıklamada dernekler, LGBTİ+’lara yönelik soruşturmaların, kapatma taleplerinin ve idari müdahalelerin örgütlenme özgürlüğüne yönelik sonuçlarına dikkat çekti. Açıklamada, LGBTİ+’ların hak savunuculuğu faaliyetlerinin suç olarak değerlendirilemeyeceği vurgulanırken örgütlenme ve dayanışma mücadelesinin sürdürüleceği belirtildi.
“Ailem Güvende” operasyonlarında tahliye kararları
Derneklere yönelik kapatma talepleri gündemdeki yerini korurken 12 Eylül’de başlayan operasyonlar kapsamında tutsak edilen LGBTİ+’lar hakkında bu hafta peş peşe tahliye kararları verildi. Ankara’da “müstehcenlik” suçlamasıyla iki aydır tutsak bulunan beş trans kadın, 12 Kasım’da Ankara 61. Asliye Ceza Mahkemesi’nde hakim karşısına çıktı. Sosyal medya hesaplarında paylaştıkları fotoğraflar nedeniyle yargılanan kadınlar, suçlamaları reddederek beraatlerini ve tahliyelerini talep etti.
Savcılık beş kadının tutukluluğunun devamını isterken Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı da davaya katılma talebinde bulundu. Mahkeme, Bakanlığın talebini reddetti ve beş trans kadının tamamının tahliyesine karar verdi. Davanın bir sonraki duruşması 28 Aralık’ta görülecek.
Kaos GL’nin üç denetim kurulu üyesi tahliye edildi
Tahliye kararlarının bir diğer adresi ise Kaos GL dosyası oldu. 11 Kasım’da derneğin denetim kurulu üyeleri Selin Berghan, Burçin ve Metin hakkında tahliye kararı verildi. Ancak derneğin yönetim kurulu üyeleri Nedime Erdoğan, Umut Derin, Janset Kalan ve Baran ile gazeteci Tuğba Tekerek’in tutsaklığının devamına karar verildi.
Kaos GL yöneticileri, üyeleri ve gazetecilerin de aralarında bulunduğu 17 kişi hakkında hazırlanan iddianamede, derneğin internet sitesinde ve sosyal medya hesaplarında yayınlanan LGBTİ+ haberleri, kültür-sanat içerikleri ve görseller “müstehcenlik” suçlamasına dayanak gösterildi. Davayı takip eden avukatlardan Oya Aydın, tahliye kararlarını olumlu bulmakla birlikte diğer kişilerin tutsaklığının devam etmesine tepki gösterdi. Aydın, tutukluluğun bir cezalandırma aracına dönüştürülmemesi gerektiğini belirterek herkesin serbest bırakılmasını istedi. Davanın ilk duruşması 24 Aralık’ta Ankara 27. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülecek.
Haftanın son tahliye haberi ise Lambdaİstanbul dosyasından geldi. 13 Kasım’da, derneğin kurucu üyesi olmaları nedeniyle tutsak yargılanan iki aktivist daha tahliye edildi.
Böylece bir yandan LGBTİ+ dernekleri hakkında kapatma davaları ve idari müdahaleler sürerken diğer yandan operasyonlarda tutsak edilen bazı hak savunucuları ve trans kadınlar özgürlüklerine kavuştu. Ancak tahliye kararları yargılamaların sona erdiği anlamına gelmiyor; dernekler hakkındaki fesih talepleri ve devam eden tutsaklıklar gündemdeki yerini koruyor.
Aile Bakanlığı bütçesi tartışıldı
LGBTİ+ derneklerine yönelik fesih talepleri ve devam eden yargılamalar, bu hafta Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin de gündemindeydi. TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi görüşülürken muhalefet milletvekilleri, iktidarın LGBTİ+’lara yönelik politikalarını eleştirdi.
DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki, “Ailem Güvende” operasyonlarını hatırlatarak iktidarın LGBTİ+’ları hedef aldığını söyledi. Saki, “Peki, Aile ve Nüfus On Yılı kapsamında iktidar kimi düşman belledi? LGBTİ+’ları” diyerek hak savunucularının ve derneklerin hedef gösterilmesine tepki gösterdi.
EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca da kadınların, çocukların ve emeklilerin karşı karşıya kaldığı yoksulluğa dikkat çekerek iktidarın LGBTİ+ karşıtı söylemlerini eleştirdi. Karaca, “Kadınlar yoksullukla baş etmek için birbirine borç veriyor, çocuklar çalışmak zorunda kalıyor, kadınlar şiddetten kaçacak yer bulamıyor. Siz hala çıkıp toplumu tehdit eden LGBTİ’ler diyorsunuz” ifadelerini kullandı
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Halide Türkoğlu ise LGBTİ+’ların eşit haklara ve sosyal güvencelere erişimini sağlayacak bir bütçe bulunmadığını belirterek kamu kaynaklarının kullanımını gündeme getirdi. Türkoğlu, Bakanlığa, “‘Ailem Güvende’ operasyonları adı altında farklı cinsel kimliklere yönelik yürütülen operasyonlara ne kadar bütçe ayrılıyor?” diye sordu. Türkoğlu ayrıca, “İnsan hakları, iktidarların ideolojik tercihlerine göre dağıtılabilecek bir ayrıcalık değildir” dedi.
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya da LGBTİ+’lara yönelik gözaltı ve tutuklamalara, derneklerin hedef alınmasına ve basına yönelik sansüre tepki gösterdi. LGBTİ+ kimliklerinin “özenti” olarak nitelendirilmesini eleştiren Kaya, “Böyle saçma sapan bahanelerle gençleri hapse göndermek, bu konuda çalışma yürüten kurumları hedef haline getirmek, gazetelere sansür getirmek doğru değil. Bundan vazgeçin” ifadelerini kullandı.
Böylece 2027 yılı bütçesinin görüşüldüğü komisyonda sadece Bakanlığın sosyal politika öncelikleri değil, LGBTİ+’lara yönelik operasyonlar ve söz konusu uygulamalarda kamu kaynaklarının kullanımı da tartışıldı.
Manifest’in menajeri Tolga Akış da tahliye edildi
“Müstehcenlik” suçlamasıyla yürütülen bir başka davada ise Manifest grubunun menajeri Tolga Akış hakkında tahliye kararı verildi. 77 gündür tutsak bulunan Akış, 12 Kasım’da İstanbul 43. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen ilk duruşmada yurt dışına çıkış yasağıyla tahliye edildi.
Akış, Manifest’in konserindeki sahne performansları nedeniyle “müstehcen yayınların yayımlanmasına aracılık etmek” suçlamasıyla yargılanıyor. Savcılığın tutuklamaya sevk yazısında, grubun sosyal medya paylaşımlarının insanları LGBTİ+ olmaya “özendirici ve teşvik edici” olduğu ileri sürülmüş, Anayasa’nın ailenin korunmasına ilişkin 41. maddesine atıf yapılmıştı. Davanın bir sonraki duruşması 18 Mart 2027’de görülecek.
Dört kentte Arya için adalet çağrısı
Haftanın bir diğer önemli gündemi ise Ankara’da TOBB ETÜ yurdunda intihara sürüklenen 19 yaşındaki trans öğrenci Arya için düzenlenen eylemlerdi. Arya’ya Ne Oldu İnisiyatifi’nin çağrısıyla Ankara, İstanbul, İzmir ve Adana’da bir araya gelen kadınlar ve LGBTİ+’lar, Arya’nın ölümüne giden süreçte maruz kaldığı transfobik şiddetin araştırılmasını istedi.
Ankara’da 8 Kasım’da Sakarya Caddesi’nde düzenlenen eylemde polis, pankart ve döviz açılmasına izin vermedi. İstanbul’da ise Kadıköy Kaymakamlığı, Arya için yapılmak istenen eylemi yasakladı. Süreyya Operası önünde bir araya gelen LGBTİ+’lar polis ablukasına alınırken inisiyatif, günün ilerleyen saatlerinde Kadıköy sokaklarında açıklama yaparak adalet talebini yineledi. İzmir’de Türkan Saylan Kültür Merkezi önünde, Adana’da ise 10 Kasım’da düzenlenen eylemlerde Arya’nın ölümünün aydınlatılması ve sorumluların hesap vermesi istendi. Transların ailede, eğitimde ve barınma alanlarında karşılaştığı ayrımcılığa dikkat çeken inisiyatif, “Bu talepler karşılanana dek ‘Arya’ya Ne Oldu’ diye sormayı sürdüreceğiz” dedi.
