Ayçiçek yağı fiyatlarının önlenemez yükselişi – Ali Ekber Yıldırım: “Ayçiçek eksek bile temmuzda hasat edebiliriz”

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş Türkiye’de ekonomik açıdan etkisini gösteriyor. Temel gıda ürünlerine yapılan zamlar savaşın ardından giderek arttı. Rusya ve Ukrayna’dan Türkiye’ye ham yağ ithalatı durdu. Yağ fiyatlarının artması sonucu vatandaşlar marketlere akın etti ve neredeyse izdiham yaşandı. Tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım konuya ilişkin Medyascope‘a konuştu. Türkiye’de ayçiçek yağı ile ilgili sorunun yeni olmadığını söyleyen Yıldırım, “Rusya- Ukrayna savaşı bunu tetikledi. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verilerine göre Türkiye, ayçiçek yağında yıllık olarak kendi ihtiyaçlarının yüzde 64’ünü üretiyor. Yüzde 36’sını da ithalat ile karşılıyor” dedi. 

Ham ayçiçeği ithalatının büyük çoğunluğunun yapıldığı Rusya ve Ukrayna’dan Türkiye’ye ham yağ ithalatı durdu.

Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği, ayçiçek yağı stoklarına ilişkin “Market rafları dahil, mart sonu veya nisan ortasına kadar yetecek düzeydedir” açıklamasında bulundu. Sektör temsilcilerinin açıklamaları üzerine vatandaşlar yağ alımına yöneldi. Bazı marketlerde neredeyse izdiham yaşandı.

5 litrelik yağın fiyatı markasına ve satıldığı markete göre değişiklik gösterse de yaklaşık 250 lira. Bazı internet sitelerinde ise 5 litre ayçiçek yağının fiyatı 350 liraya, 18 litre teneke yağın fiyatı 1000 liraya yükseldi.

Yağ taşıyan 16 gemi Türkiye’ye gelemiyor

Rusya, Azak Denizi’nde Türkiye’ye yağ taşıyan 16 geminin çıkışına izin vermiyor.

Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’ne yazı yazarak gemilerin Türkiye’ye getirilmesi için devreye girmelerini istedi.

Türkiye’nin yıllık 2,5-3 milyon yağlı tohuma ihtiyacı var. 1,7 milyona yakını Türkiye’de üretilebilirken kalanı Rusya ve Ukrayna başta olmak üzere Karadeniz havzasından getiriliyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre Türkiye’nin ayçiçeğinde kendine yeterlilik oranı yüzde 64. Yüzde 36 oranında ise ithalat yapılıyor.

Ham madde sıkıntısı var

Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği, 1 ton ham yağın fiyatının 1400 dolardan 2000 dolara yükseldiğini duyurdu. Yağın Türkiye’ye getirilmesi ve işlenmesiyle iç piyasada tonunun 2400-2500 dolara çıkması bekleniyor. Bu artış marketlerdeki fiyatları da etkileyecek.

Dernek, fiyat endişesini bir kenara bırakarak asıl meselenin ham madde sıkıntısı olduğunu belirtiyor.

Bakan Kirişci’den açıklama

Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişci sosyal medya hesabından, ayçiçek yağı gibi temel gıda ürünlerinde yeterli stok bulunmadığı iddialarına ilişkin paylaşımda bulundu.

Açıklama şöyle:

“Ayçiçek yağı gibi temel gıda ürünlerinde yeterli stok bulunmadığı yönünde paylaşılan bilgiler doğru değildir. Ülkemizin 1-1,5 aylık tüketimimize ancak yetecek kadar ayçiçek tohumu ve yağı stoku bulunduğu iddiaları tamamıyla gerçek dışıdır. Gerek üretimimiz gerek sektörün tedarikleri ve devir stoklarımız dikkate alındığında ülkemizin yeterli miktarda ayçiçeği yağı stoku bulunmaktadır.”

Emniyet’ten Twitter incelemesi

Vatandaşların yağ fiyatlarındaki artışa sosyal medyadan tepki göstermesi üzerine Emniyet Genel Müdürlüğü, bu paylaşımların bir kısmının provokatif amaçla yapıldığını ve 45 hesap hakkında inceleme başlatıldığını duyurdu.

Açıklama şöyle:

“Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ve bağlı il birimlerince, kanunların verdiği yetki ve sorumluluk çerçevesinde, suç ve suçlularla mücadele amacıyla internet ortamında 7/24 esasına göre sanal devriye faaliyetleri yürütülmektedir.

Yürütülen sanal devriye faaliyetleri kapsamında, Twitter isimli sosyal medya platformu üzerinde ‘Yağ fiyatları’ üzerinden provokatif ve dezenformasyon içeren paylaşımlarda bulunan 45 hesap hakkında işlemlere başlanılmıştır.”

Yeni bir sorun değil

Ayçiçek yağı pazarında yaşananları tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım’a sorduk.

Türkiye’de ayçiçek yağı ile ilgili sorunun yeni olmadığını söyleyen Yıldırım, “Sadece Rusya-Ukrayna savaşı bunu tetikledi. Uzun yıllardır Türkiye ayçiçeği üretiminde kendine yeterli değil. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verilerine göre Türkiye, ayçiçek yağında yıllık olarak kendi ihtiyaçlarının yüzde 64’ünü üretiyor. Yüzde 36’sını da ithalat ile karşılıyor” dedi. 

Türkiye, dünyanın en büyük ithalatçı ülkesi”

Rusya’nın şu anda dünyada en büyük ayçiçeği üreticisi olduğunu belirten Yıldırım, “Ukrayna da ikinci sırada. Ayçiçeğinde Türkiye, dünyanın en büyük ithalatçı ülkesi konumunda. Bu ithalatın çok önemli bir bölümünü ham yağ olarak Rusya ve Ukrayna’dan alıyoruz” diye konuştu.

Avrupa’da da yağ stokları azaldı”

Türkiye’ye yağ akışının durduğunu belirten Yıldırım, şöyle devam etti: “Şimdi savaş çıkınca Türkiye’ye ham yağ getirecek gemiler Azak Denizi’nde bekletiliyor. Bu akış durunca iç piyasada böyle bir sıkıntı ortaya çıktı. Bunun bir benzerini Avrupa da yaşıyor. Avrupa’daki yağ sanayicileri de yaptıkları açıklamada dört ve altı haftalık yağ stoklarının kaldığını dile getiriyorlar.”

Tonu 2400 dolara yükseldi

Türkiye’nin ayçiçeği üretimini artırması gerektiğini belirten Yıldırım, “Biz çekirdek olarak ithalat yapıyoruz. Ağırlıklı olarak Bulgaristan, Moldova ve Romanya gibi ülkelerden alıyoruz. Bazen çekirdek bulmakta sıkıntı oluyor. Dünyada da yağ sıkıntısı olunca talep çok fazla, fiyatlar da çok yükseldi. Savaş çıkmadan önce tonu 1400 dolardı, şu anda 2400 dolara geldi” dedi.

Azak Denizi’nde bekletilen gemilerin biran önce gelmesi için diplomatik görüşmelerin yapılması gerektiğini söyleyen Yıldırım, “Şu an yeni ayçiçeği eksek bile hasadı temmuz ayında yapabiliriz” diye konuştu.

Çiftçi desteklenmeli”

Yıldırım, devletin çiftçiyi ayçiçeğine yönlendirmesi için acilen adım atması gerektiğini de belirtti: “Çiftçiyi üretimde tutmak ve üretimi sürdürmek için ayçiçeğine ne kadar destekleme primi verecek, mazot ve gübre desteği ne kadar olacak? Bunu şimdiden açıklayıp öderse çiftçi üretim yapar ve biz dışa bağımlılıktan büyük oranda kurtulabiliriz.”

Bu yıl bazı tarım arazilerinin ekilmediğine değinen Yıldırım bir de öneride bulundu: “Sonbaharda gübre fiyatları çok yüksek olduğu için çiftçi buğday ekimini azalttı. Boş tarlalar çoğaldı. Buralara destek sağlanırsa ayçiçeği ekimi yapabiliriz.”

Medyascope'a destek olun.

Sizleri iyi ve özgür gazeteciliğe destek olmaya çağırıyoruz.

Medyascope sizlerin sayesinde bağımsızlığını koruyor, sizlerin desteğiyle 50’den fazla çalışanı ile, Türkiye ve dünyada olup bitenleri sizlere aktarabiliyor. 

Bilgiye erişim ücretsiz olmalı. Bilgiye erişim eşit olmalı. Haberlerimiz herkese ulaşmalı. Bu yüzden bugün, Medyascope’a destek olmak için doğru zaman. İster az ister çok, her katkınız bizim için çok değerli. Bize destek olun, sizinle güçlenelim.

Medyascope internet sitesinde çerezlerden faydalanılmaktadır.

Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul edersiniz. Ayrıntılı bilgi için Gizlilik Politikası ve Çerez Politikası'nı inceleyebilirsiniz.

  • Medyascope
  • Medyascope Plus