Cezayir Meclisi, Fransa’nın 1830-1962 yılları arasındaki sömürge yönetimini “suç” ilan eden Paris’ten özür ile tazminat talep eden yasayı oy birliğiyle kabul etti.
Cezayir Meclisi, Fransız sömürgeciliğini suç olarak tanımlayan ve Paris’ten özür ile tazminat talep eden yasayı oy birliğiyle kabul etti.
Cezayir Devlet Televizyonu’nun aktardığına göre, yeni yasayla birlikte sömürgeciliğin yüceltilmesi de cezai yaptırım kapsamına alındı.
Oylama, Cezayir ile Fransa arasında son dönemde giderek derinleşen diplomatik gerilimin yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor.
“Ulusal hafızamız silinemez”
AFP’nin aktardığına göre milletvekilleri, oylama sırasında Cezayir bayrağının renklerinde eşarplar takarak “Yaşasın Cezayir” sloganları attı.
Meclis Başkanı İbrahim Boughali, devlet ajansı APS’ye yaptığı açıklamada, yasanın “Cezayir’in ulusal hafızasının silinemeyeceği ve pazarlık konusu yapılamayacağına dair açık bir mesaj” taşıdığını söyledi.
Yasa metninde Fransa’nın sömürge döneminde neden olduğu “trajediler” nedeniyle “yasal sorumluluk” taşıdığı vurgulanırken, “tam ve adil” tazminatın “Cezayir devleti ve halkının devredilemez hakkı” olduğu ifade edildi. Metinde ayrıca nükleer denemeler, yargısız infazlar, fiziksel ve psikolojik işkence ile kaynakların sistematik yağmalanması sömürge suçları arasında sayıldı.
Tarihle hesaplaşma ve tazminat talebi
Fransa’nın 1830’dan 1962’ye kadar süren sömürge yönetimi, toplu katliamlar, zorunlu sürgünler ve 1954-1962 arasındaki kanlı bağımsızlık savaşıyla sonuçlanmıştı. Cezayir, bu süreçte 1,5 milyon kişinin hayatını kaybettiğini belirtirken, Fransız tarihçiler ölü sayısını yaklaşık 500 bin olarak veriyor.
Cezayirli milletvekilleri ayrıca, Fransız ordusunun 1830’da Cezayir’i işgal ettikten sonra sökerek Fransa’ya götürdüğü ve bugün Brest kentinde bulunan, “Baba Merzoug” olarak bilinen 16. yüzyıla ait bronz topun iadesini de talep ediyor.
Cezayir Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf, yasal bir çerçevenin iade sürecinin “bir lütuf ya da jest” olarak sunulmasının önüne geçeceğini söyledi.
Cezayir-Fransa ilişkileri: Gerilim neden tırmanıyor?
Cezayir-Fransa ilişkileri, son bir yılda ciddi biçimde gerildi. Bu gerilimin başlıca nedenlerinden biri, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Batı Sahra’da Fas egemenliğini tanıdığını açıklaması oldu. Cezayir, bölgede bağımsızlık yanlısı Polisario Cephesi’nin en güçlü destekçilerinden biri olarak biliniyor.
Macron daha önce Cezayir’in sömürgeleştirilmesini “insanlığa karşı işlenmiş bir suç” olarak tanımlamış ancak resmî bir özür dilemekten kaçınmıştı. Fransa Dışişleri Bakanlığı ise son oylamaya ilişkin yorum yapmaktan kaçındı. Uzmanlara göre yasa Fransa açısından bağlayıcı olmasa da, iki ülke arasındaki “hafıza krizinin” artık açık bir siyasi kopuşa dönüştüğünü gösteriyor.
Kaynak: Guardian
