TAHRAN/TEL AVİV (Ajanslar) – İsrail’in “dünyanın en gelişmiş hava savunma sistemlerinden biri” olarak tanımlanan Demir Kubbe ve çok katmanlı füze savunma ağı, İran ile 28 Şubat’tan bu yana süren savaşta yeni bir sınamayla karşı karşıya. İran’dan atılan misket bombaları, İsrail’in hava savunmasını zorluyor. Peki İsrail’in geliştirdiği bu savunma sistemi hakkında neler biliyoruz? Demir Kubbe nasıl çalışıyor?
İran’ın son haftalarda artan şekilde kullandığı misket bombası taşıyan balistik füzeler, İsrail hava savunma sistemlerinin zayıf noktalarını görünür hale getirdi.
Savaşın başından bu yana İsrail’e atılan füzelerin yaklaşık yarısı bu tür başlıklar taşıyor. Bu saldırıların bir kısmı hava savunma sistemlerini aşarak şehir merkezlerine ulaştı. En az dokuz kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı.
Misket bombaları Demir Kubbe’yi nasıl aşıyor?
Uzmanlara göre sorun yalnızca füzenin kendisi değil, taşıdığı mühimmatın doğası.
Misket bombaları, havada açılarak onlarca küçük mühimmat (submunition) yayıyor. Bu parçacıklar geniş bir alana dağıldığı için klasik önleme sistemleriyle tek tek durdurulmaları neredeyse imkânsız hale geliyor.
Bir füze savunma uzmanı, “Etkili olabilmek için önleyici sistemin, füze henüz parçalanmadan önce onu vurması gerekiyor” dedi ancak bu her zaman mümkün olmuyor. Füze parçalandıktan sonra ise en gelişmiş sistemler için bile müdahale kapasitesi ciddi şekilde düşüyor.
Misket bombalarının kullanımı uluslararası hukuk açısından da tartışmalı. Bu tür mühimmatlar, ayrım gözetmeyen etkileri nedeniyle birçok uluslararası sözleşmeyle yasaklanmış olsa da, İsrail ve İran bu sözleşmelere taraf değil.
İsrail, İran’ın balistik füze rampalarının yüzde 70’inden fazlasını imha ettiğini ve hava sahasında büyük ölçüde kontrol sağladığını açıklasa da son saldırılar Tahran’ın hâlâ İsrail hava sahasını aşabildiğinin kanıtı.
Bu gelişmeler, İsrail’in yıllardır güvenlik doktrininin merkezinde yer alan hava savunma sistemlerinin sınırlarını yeniden tartışmaya açtı.
Demir Kubbe ve diğer katmanlı savunma unsurları hâlâ yüksek başarı oranlarına sahip olsa da, savaşın değişen doğası bu sistemlerin her tehdide karşı mutlak koruma sağlayamadığını ortaya koyuyor.
Demir Kubbe nedir ve nasıl çalışır?
Demir Kubbe, roket, füze ve havan toplu gibi kısa menzilli saldırılara karşı koruma sağlıyor. Sistem, gece-gündüz her türlü hava koşullarına çalışıyor.
Sistemde tehdidi algılayan radar sistemi var. Radarlar, gelen roketin ne ölçüde bir tehdit oluşturduğunu tespit ediyor. Atılan roketlerin yerleşim yerlerine ya da önemli altyapı tesislerine yönelmesi halinde ise sistemden füze gönderiliyor ve roketler havada imha ediliyor.
Füzeler, mobil üniteler ya da sabit noktalardan ateşlenebiliyor.
İsrail bu füze savunma sistemini ilk ne zaman kullandı?
Demir Kubbe, 2006’da İsrail ile Hizbullah arasındaki savaşın ardından geliştirildi.
Hizbullah’ın üç İsrail askerini öldürüp ikisini kaçırmasıyla başlayan Temmuz Savaşı, 34 gün sürdü. Savaşta yaklaşık bin 200 Lübnanlı ve 158 İsrailli öldü. Savaş Lübnan’da 4 bin 400 kişi yaralanmasına neden oldu. Lübnan’da ölenlerin çoğu sivildi.
İsrail, bu saldırıya karşılık yeni bir füze savunma sistemi geliştireceğini duyurdu.
Demir Kubbe’yi, İsrailli savunma şirketi Rafael ve İsrail’in Hava ve Uzay Sanayileri Kurumu birlikte geliştirdi. Üretimi, İsrail’in kuzeyinde bulunan bir tesiste yapılıyor. Seri üretime geçmesinin ardından ABD’den alınan finansal destek karşılığında sistem bileşenlerinin yarısı ABD’de üretilmeye başlandı.
ABD’nin İsrail’e yıllık 500 milyon dolar destek veriyor.
İsrail sistem ilk kez 2011’de kullandı. Hamas tarafından Gazze Şeridi’nden atılan bir füzeyi etkisiz hale getirdi.
ABD, 2019’da sistemin bataryalarını satın alıp test edeceğini duyurdu.
Demir Kubbe ne kadar etkili?
Rafael internet sitesi bu hava savunma sistemini şöyle tanımlıyor:
“Etkinliği muharebe ortamında kanıtlanmış, dünyanın tek çok amaçlı sistemi.”
İsrail ordusuna göre başarı oranı yüzde 90.
Dolayısı ile bu sistem İsrail için çok önemli.
