İSTANBUL (Medyascope) – Dezenformasyon Yasası yürürlüğe girdiği tarihten beri 83 gazeteci, 114 kez “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” ile suçlandı. Yılda ortalama 29 gazeteci bununla suçlanırken, bu suçlamanın en çok yöneltildiği üç gazeteciden ikisi olan İsmail Arı ve Alican Uludağ ise şu an cezaevinde.
Haberin özeti
- Dezenformasyonla Mücadele Yasası yürürlüğe girdiğinden beri 83 gazeteci 114 kez “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamasıyla karşılaştı.
- Yılda ortalama 29 gazeteci bu suçlamalarla hedef alınıyor ve en çok suçlanan gazetecilerden ikisi cezaevinde bulunuyor.
- Yasa kapsamında 54 soruşturma açıldı, bunlardan 41’i takipsizlikle sonuçlandı.
- 11 gazeteciye adli kontrol uygulandı ve üç gazeteci hapis cezasına çarptırıldı.
- 6 Şubat depremleriyle ilgili haberlere yönelik suçlamalar ise gazeteciler için artış gösterdi.
“Dezenformasyonla Mücadele Yasası” kanun teklifini TBMM’ye sunan Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, yasa için “haberle, haberciyle bir meselesi yoktur” dedi.
Türk Ceza Kanunu’na (TCK) “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamasını ekleyen yasanın kullanımıyla ilgili veriler ise Yıldız’ı yalanlıyor.
Veriler ne diyor sitesinin aktardığına göre, yasanın yürürlüğe girdiği Ekim 2022’den bu yana, yaptıkları haberler nedeniyle en az 83 gazeteciye tam 114 kez “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlaması yöneltildi.
Şu ana dek bu suçlama kapsamında gazetecilere 54 kez soruşturma, 39 kez ise dava açıldı. 11 kez gözaltı işlemi uygulanırken, 10 kez de bu suçlama gerekçe gösterilerek tutuklama işlemi yapıldı.
Açılan 54 soruşturmanın 41’i takipsizlikle sonuçlandı. Beş soruşturma devam ederken, bir soruşturmada da gazeteciye imza ve yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol yasağı uygulandı. Yedi soruşturmanın akıbeti hakkında ise bilgi edinilemedi.
11 gazeteciye adli kontrol
Gazetecilere yönelik 11 gözaltı işleminde ise adli kontrol yaptırımları öne çıktı:
- 4 gazeteciye yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol,
- 3 gazeteciye hem karakola imza verme hem de yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol,
- 1 gazeteciye konutu terk etmeme ve yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol,
- 1 gazeteciye de basın özgürlüğünün sınırları hakkında iki kitap okuyup özetini çıkarma şeklinde adli kontrol uygulandı.
- 2 gazeteci ise yaptırımsız serbest bırakıldı.
Üç gazeteci hapis cezasına çarptırıldı
Dezenformasyon Yasası’nın yürürlüğe girdiği tarihten bu yana üç gazeteci ise “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamasıyla hapis cezasına çarptırıldı.
Her ne kadar istinafta bozulmuş olsa da bu cezaların ilki, Şubat 2023’te gazeteci Sinan Aygül’e verildi.
Aygül, 13 Aralık 2022’de yaptığı paylaşımla, Bitlis Tatvan’da bir çocuğun bir polis ve uzman çavuş tarafından istismar edildiğini yazdı. Bunun üzerine tutuklanan Aygül, 22 Aralık 2022’de tahliye edilse de 28 Şubat 2023’te 10 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Van Bölge Adliye Mahkemesine yaptığı istinaf başvurusu 26 Mayıs 2023’te reddedilen Aygül, dosyayı Yargıtay’a taşıdı. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, istinaf mahkemesinin Aygül hakkında verdiği hükmü oy birliğiyle bozdu. Bunun üzerine yeniden yargılanan Aygül beraat etti.
Bu suçlamayla hapis cezasına çarptırılan ikinci gazeteci, Mezopotamya Ajansı’ndan (MA) Yüsra Batıhan oldu.
6 Şubat depremleri hakkında enkaz bölgelerinden haber yapan Batıhan, X hesabından, AFAD’ın basını engellediği ve gönderilen yardımlara el koyduğuna yönelik iki paylaşım yaptı. Batıhan, bunun üzerine açılan davada 10 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Üçüncü gazeteci ise Sedef Kabaş.
Kabaş, 8 Şubat 2024’teki “Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan: ‘Elektrik ve doğalgazda seçimden sonra %150-%200 arası zam bekleyebiliriz.’ Artık vermeden yetkiyi görüyorsun etkiyi…” şeklindeki paylaşımı nedeniyle 4 Kasım 2025’te 10 ay hapis cezasına çarptırıldı.
En fazla suçlanan üç gazeteciden ikisi halihazırda cezaevinde
Bazı gazeteciler ise bu suçlamanın birden fazla kez hedefi oldu.
BirGün Gazetesi’nden İsmail Arı, 21 Mart akşamına kadar dördü soruşturma, biri de dava olmak üzere toplam beş kez “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” ile suçlanmıştı. Soruşturmaları takipsizlik, davası ise beraatla sonuçlanan Arı, 21 Mart akşamı bu suçlamaya altıncı kez maruz kaldı. Bu yönüyle “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamasının en fazla yöneltildiği gazeteci olan Arı, 22 Mart’ta tutuklandı.
Arı’nın ardından, dört soruşturmayla BirGün Gazetesi’nden Kayhan Ayhan ve Deutsche Welle (DW) Türkçe’den Alican Uludağ geldi. Ayhan’ın soruşturmalarının üçü takipsizlikle sonuçlandı, biri de sürüyor. Halihazırda “cumhurbaşkanına alenen hakaret” suçlamasıyla tutuklu bulunan Uludağ hakkındaki iki soruşturma ve iki dava ise devam ediyor.
Oktay Candemir, Ruşen Takva ve Timur Soykan üç kez; Aslıhan Gençay, Barış Pehlivan, Dinçer Gökçe, Evren Demirdaş, Fatih Altaylı, Furkan Karabay, Fırat Bulut, Gökhan Özbek, Medine Mamedoğlu, Mehmet Yetim, Sebahattin Yum, Seyhan Avşar, Zübeyde Sarı ve İsmail Saymaz ise iki kez bu suçlamanın hedefi oldu.
“Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlaması yılda ortalama 16 gazeteciye yöneltilirken; yılın son üç ayında çıktığı için 2022’yi, henüz sona ermediği için de 2026’yı saymadığımızda ise bu sayı 29’a çıkıyor.
6 Şubat Depremleri: 14 gazeteci suçlandı
6 Şubat 2023’te yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremlerle ilgili haberler ise gazetecilere yönelik suçlamalarda en çok konu edilenler oldu.
Öyle ki 9 Şubat 2023 ile 10 Ocak 2024 tarihleri arasında, 14 farklı gazeteci, yaptıkları deprem haberleri gerekçe gösterilerek yanıltıcı bilgi yaymakla suçlandı. Üstelik bu gazetecilerden MA muhabiri Mehmet Güleş, 8 Şubat 2023’te, deprem bölgesinde henüz röportaj yaparken, yayımlanmamış haberi nedeniyle suçlandı.
Hakkında dava açılan gazeteci Fırat Bulut’un, Kahramanmaraş Elbistan E Tipi Kapalı Cezaevindeki mahkumların deprem sonrası isyan çıkardığına yönelik 8 Şubat 2023 tarihli haberinin gerçek olduğu ise yargılama sırasında, cezaevinden gelen yazıyla doğrulandı.
Hatta gelen yazıya göre, Bulut hakkında dava açan Elbistan Cumhuriyet Başsavcılığı, isyan sonrası bir adli tahkikat başlatmıştı. Yani başsavcılık, aslında olayın doğru olduğunu biliyordu.
Osmaniyeli gazeteciler Ali İmat ile Murat İmat da depremzedelere gönderilen çadırların kentte bekletildiği iddiası hakkındaki sosyal medya paylaşımları nedeniyle 27 Şubat 2023’te tutuklandı. MA muhabiri Yüsra Batıhan ise 8 ve 13 Şubat 2023 tarihli paylaşımları nedeniyle hapis cezasına çarptırıldı.
Ahmet Sesli, Evrim Kepenek, Gökhan Özbek, Hasan Sivri, İlknur Bilir, Medine Mamedoğlu, Mehmet Yetim, Mir Ali Koçer ve Önder Algedik ise 6 Şubat 2023 depremlerine ilişkin haberlerin nedeniyle suçlanan gazeteci/yazarlardan oldu.
8 Nisan itibarıyla ise 2026’da sekiz gazeteciye “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlaması yöneltildi.
Furkan Karabay, 23 Ocak’ta gözaltına alınıp aynı gün adli kontrolle serbest bırakıldı. 10 Şubat’ta ise DW Türkçe’den Alican Uludağ hakkında bir soruşturma ve dava açıldı. Uludağ, 19 Şubat’ta da yine bu suçlamayla gözaltına alınıp “cumhurbaşkanına alenen hakaret” suçlamasıyla tutuklandı. 6 Mart’ta Ercan Küçük, 16 Mart’ta Bilal Özcan, 18 Mart’ta Latif Sansür, 21 Mart’ta ise İsmail Arı, bu yıl bu suçlamanın hedefi oldu.
