İSTANBUL (Medyascope, Bursa Muhalif) – Bursa’nın Yenişehir ilçesine bağlı Kirazlıyayla’da Meyra Madencilik’e ait tesiste atık havuzu çöktü, ardından bölgede zemin hareketleri görüldü. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tesisin faaliyetlerini durdurarak zemin hareketinin boyutunu belirlemek için teknik inceleme başlattı.
Bursa’nın Yenişehir ilçesine bağlı Kirazlıyayla köyünde Meyra Madencilik’e ait maden tesisindeki atık havuzu çöktü ve çökmenin ardından sahada zemin hareketleri gözlendi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bu gelişme üzerine tesisin faaliyetlerini durdurdu ve zemin hareketlerinin boyutunu ve olası etkilerini belirlemek için teknik inceleme başlattı.
Tesis sınırlarının dışında, Kirazlıyayla köyüne yakın kesimlerde de gözle görülür çatlaklar tespit edildi. İnceleme kapsamında zemin hareketinin hangi alanı ve derinliği kapsadığı araştırılırken, hareketin yerleşim alanlarına doğru ilerleyip ilerlemediği de sorgulanan konular arasında yer alıyor.
Zemin hareketi altyapıyı da etkileyebilir
Uzmanlara göre geniş ölçekli zemin hareketleri yüzeyde farklı oturma ve yer değiştirmelere yol açarak yolları, tarım arazilerini, su hatlarını ve diğer altyapı sistemlerini etkileyebiliyor. Hareketin yerleşim alanlarına ulaşması durumunda yapılarda deformasyon, taşıyıcı sistemlerde hasar ve altyapı hatlarında bozulma riski ortaya çıkabiliyor.
Bölgedeki su hareketleri de incelenen başlıklar arasında bulunuyor. Zeminde oluşan çatlaklar, yağmur ve yüzey sularının yeraltına ulaşmasını sağlayacak yeni yollar oluşturabiliyor ve zemin hareketi bu şekilde mevcut drenaj güzergahlarını değiştirerek bazı noktalarda su birikimine yol açabiliyor.
2023 raporunda risk kayıt altına alınmıştı
Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü, Haziran 2023’te sahaya ilişkin bir şev duraylılığı değerlendirme raporu hazırladı. Rapor, açık ocaktaki basamak şev açılarının genelde 40 derece olduğunu ancak bazı bölgelerde bu değerin aşıldığını belirtirken, bazı kademelerde çalışmalar sürdüğü için gerekli eğimin verilemediğini ve yeterli drenajın oluşturulamadığını da kaydetti.
Rapora göre yüzey suyunun drene edilemediği ve şev açısının 40 dereceyi aştığı bölgelerde “kritik denge” veya “duraysızlık” oluşuyor, şev yüzeylerinde de “ciddi erozyon” meydana geliyor. Kuru koşullarda hesaplanan güvenlik katsayısı 1,338 olarak belirlenirken kabul edilen sınır değer 1,20 olarak kaydedildi ancak şevlerin kısmen suya doygun olduğu senaryoda bu katsayının 1,24’e düştüğü hesaplandı.
Rapor mühendislik koşulları önermişti
Rapor, nihai şev açısının 32 derece, basamak şev açısının ise 40 derece olmasını önerirken, basamak yüksekliğinin 6 metre ve genişliğinin 2 metre olması gerektiğini belirtti. Her yedi kademede, yani yaklaşık her 42 metrelik derinleşmede, en az 6 metre genişliğinde emniyet-jeoteknik basamağı bırakılması istendi ve kurallara uygun olmayan üretim faaliyetleri sonucunda can ve mal güvenliği risklerinin ortaya çıkabileceği vurgulandı.
Bugün sürdürülen teknik değerlendirmede, 2023 raporunda tespit edilen drenaj sorunlarının giderilip giderilmediği ile şevlerin önerilen kriterlere uygun hale getirilip getirilmediği araştırılan sorular arasında bulunuyor.
