Erişime engellenen site sayısı 1,5 milyona ulaştı; yalnızca eylülde en az 1.270 X hesabı susturuldu. Hedef artık içerik değil, konuşan kişinin kendisi. 2022’de uyardığımız gidiş, bugün kurumsallaşmış bir düzen.
7 Ağustos 2022’de “Dijital Platformlarda Bilginin Kontrolü ve Tekelleşmesi” başlıklı bir yazı yayımlamıştım. Elektronik mühendisi olarak iletişim altyapısının, sayısal bilginin ve onu yönlendiren algoritmaların nasıl işlediği, mesleki olarak üzerine kafa yorduğum bir alan. O yazıda bu teknik bilgiyi siyasi bir soruya bağlamıştım: Bilgiyi kim kontrol ediyor, kim yönlendiriyor ve bundan kim kazanıyor?
Vardığım sonuç kısaydı: “Sermaye ve iktidar el ele.” Aradan dört yıl geçti. O gün bir eğilim olarak tarif ettiğim şey, bugün kurumsallaşmış bir düzene dönüştü. İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD) bu düzene bir ad koydu: “Dijital itaat rejimi”.
2022’de ne demiştik, 2026’da ne oldu?
| 7 Ağustos 2022’de yazdıklarım | Ekim 2026’da gelinen nokta |
| 5651 sayılı Kanun her değişiklikte kısıtlamayı artırıyor; 15 yılda 467 bin site erişime engellendi. | Engellenen site ve alan adı sayısı yaklaşık 1,5 milyona çıktı; engelleme yetkisi kullanan kurum sayısı 764’ten 875’e yükseldi. |
| “Dezenformasyonla mücadele” teklifi, kamuoyunun bildiği adıyla Sansür Yasası, Meclis’te bekliyor. | 7418 sayılı Kanun Ekim 2022’de kabul edildi. TGS’ye göre yalnızca ilk yılda en az 33 gazeteci 217/A maddesi kapsamında soruşturmayla karşılaştı. |
| Erişim engeli için çoğu zaman yargı kararına bile gerek kalmıyor. | Anayasa Mahkemesi 9. maddeyi iptal etti; engeller “milli güvenlik” gerekçeli 8/A idari tedbiriyle sürüyor. Kararlar ilgilisine tebliğ bile edilmiyor; Eylül’de engellenen 1.270 hesaptan yalnızca 115’inin dayanağı tespit edilebildi. |
| Sermaye ve iktidar el ele; platformlar ticari rant karşılığında iktidarın çizgisine uyuyor. | X itiraz ettiğini açıklıyor ama Eylül’de engellenen hesapların yüzde 90’ını Türkiye’den görünmez kıldı; kararları kamuoyuyla paylaşmayı bıraktı. TikTok taleplerin yüzde 90’ından fazlasını yerine getiriyor. |
| Davalar ve engeller toplumda otosansürü içselleştiriyor. | Hedef içerikten kişiye kaydı: 15 milyon yurttaşın oyuyla belirlenen muhalefetin cumhurbaşkanı adayının hesapları, gazeteciler, akademisyenler, sendikacılar susturuldu. Sırada yaş doğrulama adı altında kimlik eşleştirme riski var. |
Kaynaklar: Yazarın 7 Ağustos 2022 tarihli yazısı; İFÖD EngelliWeb 2020 ve 2025 raporları; İFÖD “Dijital İtaat Rejimi” raporu (Ocak 2026); TGS verileri (Teyit); İFÖD Eylül 2026 açıklaması (2 Ekim 2026).
Hedef artık konuşan kişi
Engellerin önemli bir bölümünün yasa dışı bahis ve korsan yayınla ilgili olduğunu teslim etmek gerekir. Ama İFÖD’ün 2025 raporu asıl kırılmayı başka yerde tespit ediyor: Engellemenin hedefi içerikten “kimin konuştuğuna” kaydı.
Kırılma noktası 19 Mart 2025’tir. İBB Başkanı ve Cumhurbaşkanı Adayı Ekrem İmamoğlu’nun, ön seçimden dört gün önce gözaltına alındığı gün sosyal medyaya bant daraltma uygulandı; yaklaşık 985 X hesabı engellendi. İmamoğlu’nun 10 milyon takipçili hesabı Mayıs 2025’te kapatıldı; ardından açılan her yeni hesap aynı akıbete uğradı. 26 Eylül 2026’da aralarında Kısa Dalga’nın, gazeteciler Hilmi Hacaloğlu, Razi Canikligil ve Alptekin Dursunoğlu’nun bulunduğu en az 80 hesap “milli güvenlik” gerekçesiyle engellendi. İFÖD’ün kurucusu Prof. Dr. Yaman Akdeniz’in hesabı da kendisine hiçbir karar tebliğ edilmeden kapatıldı.
Eylül ayı bu gidişin zirvesi oldu. İFÖD’ün 2 Ekim’de açıkladığı verilere göre yalnızca bir ayda en az 1.270 X hesabı erişime engellendi; bu sayı 2025’in tamamını geride bıraktı. Takipçi sayısına ulaşılabilen 1.227 hesabın toplam takipçisi 35 milyonu aşıyor. Kararlar ne kamuoyuna açıklanıyor ne de hesap sahiplerine tebliğ ediliyor: İFÖD, 1.270 hesaptan yalnızca 115’inin hangi karara dayanılarak engellendiğini tespit edebildi.
Hukuki zemin de buna göre düzenlendi. Anayasa Mahkemesi Ekim 2024’te 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesini iptal etti; engeller bu kez kararı idarenin verdiği, sulh ceza hâkimliğinin ise sonradan onayladığı 8/A tedbiriyle sürdü. Yetki fiilen yargıdan yürütmeye geçti. Oysa aynı Anayasa Mahkemesi, Eylül 2023’teki Artı Media kararında 8/A maddesinin keyfi müdahalelere karşı güvence içermediğini ve ihlalin doğrudan kanundan kaynaklandığını tespit etmişti. Mahkeme sorunu gösterdi; madde ise üç yıldır yerinde duruyor.
Fotoğraf net: Rejim, istemediği hiçbir sese ifade alanı tanımıyor. 15 milyon yurttaşın oyuyla belirlenen muhalefetin cumhurbaşkanı adayı da, gazeteciler de, akademisyenler de, bu engelleri yıllardır raporlayan hukukçunun kendisi de aynı karanlığın içinde. 1 Ekim’de, 2008’den bu yana sansürü kayıt altına alan EngelliWeb’in X hesabı da Türkiye’den görünmez kılındı. Artık sansürü kaydedenin de sesi kısılıyor.
Haklı çıktık, ama mesele bu değil
7418 sayılı Kanun kabul edildiğinde “Bu bir sansür yasasıdır” dedik. 19 Ekim 2022’de “Sansürü Tartışmadan Amasra’yı Tartışamazsınız” başlıklı yazımda, yasanın kabulünün hemen ardından yaşanan Amasra maden faciasında “provokatif paylaşım” gerekçesiyle 12 kişi hakkında işlem başlatıldığını yazmıştım.
Haklı çıktık. Ama haklı çıkarak kazanmadık; bu dört yılda hepimiz kaybettik. Derdimiz haklı çıkmak değil, bu karanlık gidişe dur demek.
Dur demenin yolu, karşı planı birlikte kurmaktan geçiyor. Bunun için ortak akıl oluşturmak, tartışmayı açmak ve güçlü bir karşı politika ortaya koymak gerekiyor. Bu yazıyı da o tartışmanın bir başlangıcı olarak görüyorum.
Yazının ikinci bölümünde platformların bu düzendeki rolünü, yaş doğrulama adı altında kurulan yeni denetim altyapısını ele alacak ve Yeni Parti Samsun İl Başkanı olarak önerilerimi tartışmaya açacağım.
