John Steinbeck, 1952 tarihli başyapıtı “Cennetin Doğusu” (East of Eden) hakkında şöyle der:
“Aslında bu iki kitaptan oluşacak: biri ülkemin hikâyesi, diğeri ise benim.”
Oscar ödüllü yönetmen Elia Kazan romanın yazımından üç yıl sonra eseri sinemaya uyarlamıştı. Elia Kazan o dönemde henüz ünlenmemiş James Dean’e filmin başrolünü vermiş ve romana tamamen sadık kalmıştı. Tam 71 yıl sonra Elia Kazan’ın torunu Zoe Kazan için ise Cennetin Doğusu’nu 21. yüzyıla uyarlamak Steinbeck’inki gibi artık kişisel bir öyküydü. Ancak Zoe Kazan farklı bir uyarlama yöntemi benimsedi. Netflix’te gösterilmek üzere yedi bölümün tamamını kendi kaleme aldı ve dizinin yapımcılığını üstlendi. Birkaç nesli ve 10 yılı kapsayan bir öyküden oluşan “East of Eden” Ekim 2026’da yepyeni bir solukla küresel beğeniye sunuldu.
Cathy basit bir şeytan mı?
Bu destansı aile hikâyesinin odağında, hiç kuşkusuz, edebiyat tarihinin en ilginç anti-kahramanlarından biri olan Cathy Ames bulunuyor. Yazıldığından bu yana Cathy Ames gözünü kırpmadan aile evini yakıp kül eden, birden fazla cinayet işleyen ve çocuklarını terk eden bir sosyopat olarak lanetlendi. Steinbeck’in dünyasında şüphesiz kötü bir figürdü ancak Zoe Kazan bu diziyle Cathy Ames’e hak ettiği derinliği ve ruhsal karmaşayı vermeyi hedeflemiş görünüyor. Steinbeck’in kurgusal dünyasında Cathy saf kötülüğün karikatürleşmiş bir sembolü olsa da, dizide bu kutuplaştırıcı figür bambaşka bir nüansla sunuluyor.
Cathy Ames’i canlandıran Florence Pugh kahramanı sempatik hale getirmiyor ancak yüzeysellikten kurtarıp ona derinlik ve bağlam katıyor. Pugh, bir an soğuk, bir an entrikacı, bir an da öfkeli olan Cathy rolünde büyüleyici bir performans sergiliyor. Kazan’ın bu çok tartışılan karakterinin ardında acımasız bir hayatta kalma mücadelesi ve çok küçük yaşlardan itibaren güvenmemesi gerektiği öğretilen dünyaya karşı kendini koruma içgüdüsü yatıyor ve bunun için de korkunç şeyler yapmaktan çekinmiyor. Öte yandan affedilme ya da acınma peşinde değil.
Kazan Cathy’ye 21. yüzyıl bakış açısıyla izleyici sunuyor. Onu önce yaşlı erkeklerin avı olan bir çocuk olarak görüyoruz. Doğduğu dünya olan 19. yüzyıl sonu Amerika’sında sesine kulak verilmediğini, onun da bir tür zırh giymek zorunda kaldığını ve kendine özgü bir adalet biçimi aradığını anlıyoruz. Kazan, Cathy’nin gençlik döneminde nasıl cinsel bir nesne olarak görüldüğünü incelememizi ve bunun davranışlarını nasıl etkilemiş olabileceğini düşünmemizi istiyor. Cathy doğuştan bir canavar mıydı? Belki. Peki, kadın düşmanı, ataerkil bir toplum da onun bir canavara dönüşmesine katkıda bulunmuş olabilir mi? Kuşkusuz. Onun eylemlerini o dönemin kadınlarının yaşadıkları bağlamın dışında ele almak, Cathy karakterine haksızlık olurdu. Kazan’ın bu uyarlama tercihi ise Cathy’nin eylemlerinin etkisini azaltmıyor.
Edebiyat eseri Netflix dizisine dönüşürken
“East of Eden” en temel anlamıyla bir aile hikâyesi. Hikâye, başlangıçta Adam (Christopher Abbott) ve Charles Trask (Mike Faist) kardeşleri konu alıyor; bu iki kardeşin hayatları, kapılarının önünde hırpalanmış ve kanlar içindeki bir kadın bulduklarında altüst oluyor. Kendisine Cathy (Pugh) demelerini söyleyen kadın, evlerinde iyileşiyor ve Charles’ın ona ve niyetlerine karşı açıkça sergilediği güvensizliğe rağmen Adam ile romantik bir ilişkiye giriyor.
Ardından, Trask ailesi ve diğer pek çok kişi, Cathy’nin hayatları üzerindeki uzun vadeli etkisiyle başa çıkmaya çalışırken, miras, köken, rekabet ve umut üzerine kurulu bir hikâye ortaya çıkıyor. Tahmin edilebileceği gibi, Netflix dizisindeki süre Steinbeck’in romanının muazzam hacmini kapsamaya yetmiyor ve bazı olay örgüleri dizinin dışına atılıyor. Kazan da bu çağdaş uyarlamada odağını Cathy’ye yöneltiyor.
Diziyi izlerken insan acaba John Steinbeck kendi yazdığı eserin uyarlamasını nasıl bulurdu diye düşünmeden edemiyor. Geriye dönüşlerle doğrusal anlatıyla oynandığı, doğuştan canavar diye geçiştirilen şeytani Cathy karakterine bağlam ve derinlik katıldığı, bazı yan öykülerin tamamen atıldığı, dünyada şu anda çılgınca izlenen bir popüler kültür anlatısına dönüştüğünü görmek Steinbeck’i mutlu eder miydi? Bunu asla bilemeyeceğiz ama klasik edebiyat eserlerinin çağdaş uyarlamaları üzerine tartışmalar kuşkusuz hiç bitmeyecek.
