İSTANBUL (Medyascope) – Fon krizi başladığından bu yana Borsa İstanbul’da neler oldu? Yatırım fonlarında eylül ortasında başlayan krizin ardından Borsa İstanbul’daki şirketlerin toplam piyasa değeri 6,4 trilyon lira azaldı. BIST 100 endeksi ise 11 Eylül’den bu yana yüzde 25,6 değer kaybetti.
Yatırım fonlarında eylül ortasında başlayan likidite krizinin ardından Borsa İstanbul’daki satışlar yedi haftadır sürüyor. Karar’ın derlemesine göre BIST 100 endeksi, 11 Eylül’deki 14 bin 467 puandan 30 Ekim’de 10 bin 759,56 puana gerileyerek, 1987’den bu yana ilk kez yedi haftayı üst üste düşüşle kapattı.
Gazete Oksijen’in hesabına göre borsadaki şirketlerin 15 Eylül’de 20,03 trilyon lira olan toplam piyasa değeri, 30 Ekim kapanışında 13,63 trilyon liraya indi. Yalnızca ekim ayındaki azalış 2,78 trilyon lira olurken 15 Eylül’den bu yana BIST 100 şirketlerinin toplam değeri 2,90 trilyon lira azalarak 10,63 trilyon liraya, BIST 30 şirketlerinin değeri ise 2,20 trilyon lira azalarak 7,73 trilyon liraya geriledi.
Borsa İstanbul 16 Eylül’de devre kesiciyi çalıştırdı
Kriz, Pusula Portföy’ün 15 Eylül’de Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) gönderdiği, bazı fonlarda iade ödemelerinde temerrüde düştüğünü bildiren açıklamayla kamuoyunun gündemine girdi. O gün yüzde 2,41 düşen BIST 100, ertesi gün yüzde 5,54 değer kaybederek 13 bin 122,58 puana indi. Borsa İstanbul, 16 Eylül’de saat 16.04’te endekse bağlı devre kesiciyi çalıştırdı. Bankacılık endeksinin aynı gün yüzde 6,38 gerilediği haftayı BIST 100, yüzde 8,18 kayıpla 13 bin 284,42 puandan kapattı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığındaki Finansal İstikrar Komitesi, 17 Eylül sabahı düzenlediği acil toplantının ardından Borsa İstanbul’un işleyişinde yapısal bir risk bulunmadığını açıkladı. Komite, sorunun fon piyasasının belirli bir bölümünde yoğunlaştığını belirterek durumu “geçici ve yönetilebilir” diye niteledi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) teminat iskonto oranlarını düşürüp haftalık repo fonlamasını artırırken Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyesine karar verdi. BIST 100, bu adımların ardından günü yüzde 2,95 yükselişle 13 bin 509 puandan kapattı.
BIST 100 eylül ayını yüzde 16,65 kayıpla tamamladı
BIST 100, 30 Eylül’de gün içinde 12 bin 84,30 puana kadar inerek 11 Mayıs’ta gördüğü 15 bin 204,92 puanlık rekorunun yüzde 20’den fazla altına geriledi. Forbes Türkiye, zirveden yüzde 20’yi aşan bu düşüşün borsanın teknik olarak ayı piyasasına girdiğini gösterdiğini yazdı. Eylülün son işlem gününü yüzde 2,79 kayıpla 11 bin 947 puandan kapatan endeks, ayı yüzde 16,65 düşüşle tamamladı. Reuters, bu sonucun endeksin 2008’den bu yana en kötü aylık performansı olduğunu aktardı.
Borsa İstanbul, 1 Ekim’de yürürlüğe giren dönemsel güncellemeyle BIST 100’deki 27 payın kapsamını değiştirirken Destek Finans Faktoring’i de BIST 30’dan çıkardı. Reuters’a göre bu değişiklikle krizle bağlantılı hisseler endekslerin dışında kaldı. BIST 100 aynı gün yüzde 2,53 artışla 12 bin 249,04 puana yükseldi.
- Fon soruşturmasında aralarında eski SPK yöneticilerinin de olduğu altı kişi hakkında gözaltı kararı verildi
- Akın Gürlek fon krizi hakkında konuştu: “Suç yapılanması tespit edildi”
- Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun tutuklandı
MSCI kararı ve faiz indiriminin ardından satışlar sürdü
Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, 16 Ekim’de Türkiye’ye yönelik bazı endeks değişikliklerini dondurarak Haziran 2027’ye kadar yeterli ilerleme görmemesi halinde Türkiye’nin statüsünü yeniden değerlendirebileceğini duyurdu. Bu değerlendirme, Türkiye’nin gelişmekte olan piyasa kategorisinden sınır ya da bağımsız piyasa kategorisine geçişini gündeme getirebilir. BIST 100, MSCI’ın açıklamasının ardından 16 Ekim’i yüzde 2,89 kayıpla kapattı.
TCMB’nin 22 Ekim’de politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36’ya çektiği gün BIST 100, yüzde 3,08 düşüşle 11 bin 220,37 puana, yani 2025 sonundaki seviyesinin altına geriledi. TBMM Genel Kurulu da aynı gün fon tasfiyesine ilişkin kanun teklifini kabul etti. Endeks, 23 Ekim’de gün içinde 11 bin puanın altına inerek Aralık 2025’ten bu yana en düşük seviyesini gördü.
Ekim ayında 628 hisseden 68’i yükseldi
Tasfiyedeki fonlarda 1 milyon liraya kadar ara ödemelerin başladığı 30 Ekim’de BIST 100, yaklaşık 112 milyar liralık işlem hacmiyle günü yüzde 3,64 düşüşle 10 bin 759,56 puandan kapattı. Endeks ekim ayını yüzde 9,94 kayıpla tamamlarken borsada işlem gören 628 hisseden 68’i ayı yükselişle kapattı.
15 Eylül’den bu yana yükseliş kaydeden hisse sayısı 12’de kalırken 16 şirketin hissesi yüzde 90’dan fazla değer kaybetti. Aynı dönemde kayıp 32 hissede yüzde 80’i, 135 hissede ise yüzde 50’yi aştı. Tera Yatırım Teknoloji Holding hisseleri bu dönemde yüzde 96,47, Bigen Enerji hisseleri ise yüzde 96,32 geriledi.
BIST 30’da ekim ayında iki hisse yükseldi
Düşüş, fonlarla doğrudan bağlantısı olmayan büyük şirketlerin hisselerinde de sürdü. BIST 30’da ekim ayında ASELSAN yüzde 3,12, Garanti BBVA yüzde 1,87 yükselirken endeksteki diğer hisseler değer kaybetti. Gübre Fabrikaları yüzde 38,57, TR Anadolu Metal Madencilik yüzde 29,97, Türk Altın İşletmeleri yüzde 26,64 gerilerken SASA’da yüzde 19,44, Tofaş’ta yüzde 19,39, Migros’ta yüzde 18,04 ve BİM’de yüzde 16,97 düşüş oldu. Havayolu şirketlerinden Pegasus yüzde 15,50, Türk Hava Yolları ise yüzde 14,49 değer kaybetti.
Sektör endekslerinde 15 Eylül’den bu yana en büyük kayıp yüzde 89,03 ile finansal kiralama ve faktoring endeksinde gerçekleşti. Halka arz endeksi yaklaşık yüzde 70, aracı kurumlar endeksi yüzde 63,12, BIST 100 dışındaki hisseleri kapsayan BIST Tüm-100 endeksi ise yüzde 50,98 geriledi. Bankacılık endeksinin aynı dönemdeki kaybı yüzde 9,73 oldu.
Yabancıların hisse portföyü beş haftada yüzde 20 azaldı
Nefes gazetesinin TCMB verilerine dayanan hesabına göre yabancıların 11 Eylül haftasında 42,4 milyar dolar olan hisse senedi portföyünün değeri, beş haftada yüzde 20’ye karşılık gelen 8,43 milyar dolar azaldı. Kriz öncesinde 277,7 milyon dolarlık net hisse alımı gerçekleştiren yabancı yatırımcıların 18 Eylül haftasından bu yana net satışı 278 milyon dolara ulaşırken devlet iç borçlanma senetlerinden net çıkış 601 milyon dolar oldu.
Ekonomist Mahfi Eğilmez, bazı fonların geri ödeme taleplerini karşılamak için portföylerindeki varlıkları satmasının özellikle işlem hacmi düşük hisselerde fiyat hareketlerini hızlandırdığını yazdı. Eğilmez, borsadaki düşüşün tamamını fon krizine bağlamanın mümkün olmadığını da vurguladı. Euronews ise petrol fiyatlarındaki artışı ve küresel hisse piyasalarındaki seyri, borsayı etkileyen diğer gelişmeler arasında aktardı.
