Bir Afgan fotoğrafçının ülkesindeki günlük hayata samimi bakışı

New York Times’ın haberinden alıntıdır.

Mart 2013’ün soğuk ve güneşli bir gününde Farşad Usyan, Agence France-Presse’de fotoğrafçı olmak için tıp eğitimini yarıda bıraktı. İyi ki o gün hemen eline kamerayı almamıştı.

Usyan, “Onu çalıştıramazdım bile” diyor.

Haber ajansı yine de, kamera kullanmayı kendi kendine öğrenip ajansta çalışan ağabeyi Kays’a olduğu gibi, 20 yaşındaki acemi Farşad’a da bir şans verdi. Abisi öldüğünde, annesi, üç erkek kardeşi ve yengesine bakmak için fotoğrafçılığa başladı. Ancak ağabeyi Kays gibi, fotoğrafçılığa olan tutkusu, Afganistan’da değişime yönelik arzularını iletmek için bir yol sağladığını fark ettiğinde daha da büyüdü.

O zamanlar ajansta Asya-Pasifik foto direktörü olan Pedro Ugarte, “İkisinin de fotoğraflarına bakıldığında, Kays’ın Farşad üzerinde ciddi etki bıraktığı görülüyor” diyor, “İkisinin de konularına dair özel bir hassasiyeti vardı. Bence Farşad’ın dünyaya bakma biçimi ağabeyinden geliyor.”

Afgan hacılar Nevruz’da Mezar-ı Şerif ziyaretinde.
25 yaşındaki Afgan doktor, bilardo oynuyor.
Afgan gençler içki içtikten sonra selfie çekerken.

Usyan Taliban’ın yönetimi altındaki Mezar-ı Şerif şehrinde büyüdü. Ailesi dindar değildi, fakat iş yedi çocuğunun eğitimine gelince taviz vermediler. Taliban’ın yasakladığı ne varsa amcaları, yağ lambasının aydınlattığı yer altındaki odada gizli gizli onları öğretti. Farsça, coğrafya, tarih, ne buluyorlarsa okuyorlardı.

Sonra Amerikalılar geldi.

Taliban Mezar-ı Şeriflilerden zafer için dua etmelerini istedi. Usyan bir sabah uyandığında, artık Taliban yoktu. Hırslı, cömert ve ailesine düşkün ağabeyi Kays’a baktı. Gençlik örgütleri kurup, yetim ve öksüzlere spor ve tiyatro dersleri veriyordu. Küçük kardeşini Che Guevara ve Marx okumaya yönlendirdi.

Tatlı fırınında Afgan emekçiler.

Ağabeyi Kays Afgan toplumu üzerine fikirlerini görselleştirmek için kamera kullanmayı öğrendiğinde Usyan, henüz lisedeydi. Fransız ajansı Kays’ı 2009’da işe aldı. İngilizcesi daha iyi olan Usyan ağabeyinin görüntüleri için altyazılar yazdı. Görüntüleri dosyaladıktan sonra Usyan’ın telefonuna baktıklarında, fotoğrafların ajans tarafından “en iyi çekimler” olarak seçildiğini gördüler.

2013 başlarında Kays’ı birden bir baş ağrısı tuttu. Hastaneye götürülse de iki gün sonra hayatını kaybetti. Usyan, ağabeyinin arkadaşları tarafından bir akşam içerken kasten zehirlendiğini düşünüyor; belki de, Kays’ın fotoğrafladığı yolsuz bir polis intikam almıştı, ya da onun mesleğini kıskanan bir arkadaşı. Bölgede merdivenaltı içkiden ötürü körlük ya da ölümler de gayet yaygın. Usyan bugüne kadar ağabeyinin genç yaşta ölümüne ilişkin kesin bir cevap bulamadı.

Afgan vücut geliştirici Mezar-ı Şerif’te bir yarışmaya hazırlanıyor.
8 yaşında bir kız çocuğu pamuk topluyor.
10 yaşındaki Nadya, babasının televizyon tamirhanesinde.

Yas tutmak için zaman yoktu. Önceki yıl babasının, o yıl da Kays’ın ölümüyle ailenin geçimi, Usyan ve ağabeyi Anil’in üzerine kalmıştı.

AFP bölge foto direktörü Ugarte, ajansın Afganistan’daki baş fotoğrafçısı -2018’de bir intihar saldırısında hayatını kaybeden- Şah Maray’ın hem taziyede bulunmak hem de yeni bir fotoğrafçı aramak için Mezar-ı Şerif’e gittiğini söylüyor.

“Döndüğünde, bana [Kays’ın] önceden hiç fotoğrafçılık yapmamış fakat kendine güvenen kardeşiyle tanıştığını söyledi.”

Atlar derede yıkanırken.

Birkaç hafta sonra hayatında hiç profesyonel kamera kullanmamış olan Usyan, Maray’ın teklifini kabul etti. Sonraki gün Mezar-ı Şerif’e 10 saatlik otobüs yolculuğu boyunca ağabeyinin kamerasının nasıl çalıştığını anlamaya çalıştı.

“Her şeyin fotoğrafını çektim. Hatta otobüsün içindeki tenekeleri bile.”

Fars yeni yılı Nevruz’dan üç gün sonra Maray, genç çırağının yetenekleri konusunda ikircikli, onunla kutlamaları haberleştirmek için Mezar-ı Şerif’e uçmuş.

Agence France-Press’in Güney Asya baş fotoğrafçısı Roberto Schmidt, Kays Usyan’ın ajansın Afganistan’daki “mücevheri” olduğunu söylüyor. Ona göre Farşad hakkında en şaşırtıcı olan nokta, bu kadar deneyimsiz olmasına rağmen hemen ayak uydurması.

Mezar-ı Şerif’te bir tuğla fabrikası.

Savaşı on yıllardır takip eden Schmidt “Çatışma koşullarında büyüyen fotoğrafçıların gazete manşetlerinde neler olduğunu görmesi zor” diyor. Ona göre çoğu, kendi ülkelerini dünyanın görmek istediği gibi göstermeye eğilimli. Fakat Farşad Usyan’ın içgüdüleri ona farklı bir bakış vermiş. Nazik, yumuşak tavrı onun sadece şiddet sahnelerine odaklanmasını engelleyip çocuk işçiliği, yoksulluk, küresel ısınmanın etkileri gibi konulara eğilmesini de sağlamış. Farşad’ın kadrajına Mezar-ı Şerif’in bilardo salonları, kuaförleri de girmiş.

Usyan hâlâ, arzu etmesine ailesinin müsaade ettiği bir gelecek için çalışıyor. Bu, o kamerayı eline almadan çok önce başlamış bir yolculuk.

“Kays,” diyor, “bana fotoğrafçılıktan çok hayat konusunda ilham verdi.”

Zehra Cevadi bowling oynarken.
Afgan çocuklar atlı karıncaya binerken bir yandan da yerdeki bozuk parayı almaya çalışıyor.
Kum fırtınası esnasında bir işportacı.
Bölgenin ünlü berberlerinden Razık dükkanında.

Medyascope'a destek olmak ister misiniz?

Yayınlarımızı sürdürebilmek ve daha kaliteli kılmak için desteğinize ihtiyacımız var

Merhabalar!

Medyascope olarak Ağustos 2015’ten itibaren, çölleşen haber ikliminde her kesimden herkese su verecek bir vaha olmaya çalışıyoruz. Özgürlüğümüzden, bağımsızlığımızdan, ve çok yanlı habercilik anlayışımızdan taviz vermemekte kararlıyız. Çoğunlukla gençlerden oluşan kadromuzla, dijital medyanın olanaklarını kullanarak yayın yapıyor ve her geçen gün hem içerik hem de teknik olarak büyüyoruz. Hedefimiz yayın gün ve saatlerimizi artırmak; içeriklerimizi daha da zenginleştirmek. Bu da sizin desteklerinizle mümkün. Çok teşekkürler.  

Öne Çıkanlar