52 yıl önce Che’yi öldürmüştü, şimdi Morales’in peşinde: “Bolivyalı küçük asker” yine işbaşında!

Bolivya’nın “yerli” Devlet Başkanı Evo Morales’in, ordu ve polis güçleri tarafından önce istifaya zorlanması, hakkında yakalama ve tutuklama kararı çıkarıldıktan sonra da ülkeyi terk ederek Meksika’ya gitmesi, Türkiye ve dünya kamuoyuna, Bolivyalı askerlerin, 52 yıl önce, CIA desteği ile Arjantinli-Kübalı sosyalist devrimci Ernesto “Che” Guevara’yı yakalayıp öldürmelerini hatırlattı.

Che, devrimden sonra Küba’da çeşitli yönetim görevleri üstlenmesinin ardından, sosyalist devrimin diğer ülkelere yayılması gerektiği düşüncesi ile 1965 yılında Küba’dan ayrıldı. Önce bir Afrika ülkesi olan Kongo’ya giden Che, burada yaşadığı başarısızlıktan sonra 1966 yılında Bolivya’ya geçti. Bolivya’da da hedeflediği başarıya ulaşamayan Che, 8 Ekim 1967’de, ABD ordusuna bağlı özel harekat birlikleri, Amerikan Merkezi Haberalma Teşkilatı (CIA) ajanları ve Bolivya ordusu askerleri tarafından, saklandığı La Higuera köyünde yakalandı. Che ertesi gün, köyün ilkokulunda Bolivyalı asker Mario Teran Salazar tarafından öldürüldü. Che’nin cesedi, öldüğünün kanıtlanması için Vallegrande şehrine götürülerek, şehir hastanesinin çamaşırhanesinde teşhir edildi.

Morales, katledildiği kentte Che’yi andı

Bolivya’nın devrik lideri Evo Morales, yakalanışının 40. yıldönümü olan 2007 yılında, Vallegrande’de, kendisi için ilham kaynağı olduğunu söylediği Che için anma etkinlikleri düzenledi. Che’yle Küba ve Bolivya’da birlikte savaşan eski Kübalı gerilla Urbano da bu etkinliğe katıldı.

Evo Morales ve Urbano, Vallegrande’deki “Che” anmasında.

Bu törenden kısa süre önce ise Küba Komünist Partisi’nin resmi yayın organı Granma gazetesi, Che’yi öldüren Mario Teran Salazar’ın Kübalı doktorlar tarafından ameliyat edilerek, gözlerinin katarakttan kurtarıldığını yazdı. Haberin başlığı şöyleydi: “Mario Teran’ın bir hayali ve düşünceyi yok etme girişiminden 40 yıl sonra, Che bir savaştan daha galip ayrıldı.”

 

Haberi, Mario Teran Salazar’ın oğlu da doğruladı. Küba’nın 2006 yılında Venezüela’yla birlikte Latin Amerika genelinde ortak yürüttüğü sağlık programı sırasında, Bolivya’daki Kübalı doktorların katarakt ameliyatı yaparak görmesini sağladığı hastalar arasında Che’nin katili Mario Teran Salazar da vardı.

Bolivyalı küçük asker

Che yakalandığında cebinde bulunan yeşil not defterinde, kendi el yazısıyla kağıda geçirdiği çeşitli şairlerden şiirler vardı. O şairlerden biri de Kübalı sosyalist şair Nicolás Guillén’di (1902–1989).

 

Nicolás Guillén

Tam adı “Nicolás Cristóbal Guillén Batista” olan Afrika kökenli Kübalı şair, Havana Üniversitesi’nde hukuk öğrenimi görmüştü. 1937’de Cumhuriyetçiler’in safında İspanya İç Savaşı’na katılan, aynı yıl Küba Komünist Partisi üyesi olan Guillén, Avrupa’da sürgünde yaşadığı yılların ardından, devrimin başarıya ulaşması üzerine Küba’ya döndü. Ülkesinde Sociedad de Estudios Afrocubanos’u (Afro-Küba Araştırmaları Topluluğu) kuran, UNEAC’ın (Union Nacional de Escritores y Artistas Cubanos – Kübalı Yazar ve Sanatçılar Ulusal Birliği) kurulmasına öncülük yapan şair, 1954’te Lenin Barış Ödülü’nü kazandı, 1961’de “ulusal ozan (poeta nacional)” unvanını aldı.

Nicolás Guillén, Che’nin öldürülmesinden bir yıl sonra, 1968’de, “Bolivyalı Küçük Asker” (Soldadito Boliviano) şiirini yazdı. Che hayranlarının ve dünya sosyalistlerinin dilinden düşmeyen şiirin, bir başka büyük şair Ülkü Tamer’in kaleminden Türkçe çevirisi şöyle: 

 Bolivyalı küçük asker,  
Bolivyalı küçük asker,  
sırtında tüfeğin, gidiyorsun  
tüfeğin Amerikan malı  
tüfeğin Amerikan malı  
Bolivyalı küçük asker  
tüfeğin Amerikan malı. 

Sinyor Barrientos verdi onu sana  
Bolivyalı küçük asker   
Mister Johnson'un armağanı  
kardeşini vurman için   
kardeşini vurman için  
Bolivyalı küçük asker   
kardeşini vurman için.  

Kim bu ölü, bilmiyor musun  
Bolivyalı küçük asker?  
Bu ölü Che Guevara,  
Arjantinliydi Kübalıydı  
Arjantinliydi Kübalıydı  
Bolivyalı küçük asker,  
Arjantinliydi Kübalıydı. 
 
En iyi dostundu senin,  
Bolivyalı küçük asker,  
yoksulların dostuydu  
doğudan dağlara kadar  
doğudan dağlara kadar  
Bolivyalı küçük asker   
doğudan dağlara kadar.  

Gitarım tepeden tırnağa  
Bolivyalı küçük asker 
yas tutuyor, ağlamıyor  
ağlamak insan işi  
ağlamak insan işi  
Bolivyalı küçük asker   
ağlamak insan işi.

Sırası değil ağlamanın   
Bolivyalı küçük asker   
ele mendil yakışmaz şimdi  
ele tırpan yaraşır  
ele tırpan yaraşır  
Bolivyalı küçük asker  
ele tırpan yaraşır.  

Para veriyorlar sana   
Bolivyalı küçük asker   
alıp satıyorlar seni   
bu iş zalimin işi  
bu iş zalimin işi  
Bolivyalı küçük asker  
bu iş zalimin işi.  

Vakti geldi uyanmanın  
Bolivyalı küçük asker   
dünya ayağa kalktı  
erkenden doğdu güneş  
erkenden doğdu güneş  
Bolivyalı küçük asker
erkenden doğdu güneş.

Doğru yolu tutmaya bak
Bolivyalı küçük asker
kolay bir yol değil bu
kolay değil, düzgün değil
kolay değil, düzgün değil
Bolivyalı küçük asker
kolay değil, düzgün değil.

Şunu öğrenmen gerek
Bolivyalı küçük asker
kardeş dediğin vurulmaz
kardeşini vurmaz insan
kardeşini vurmaz insan
Bolivyalı küçük asker
kardeşini vurmaz insan.

Nicolás Guillén’in şiiri pek çok sanatçı tarafından bestelendi. Bunlardan biri de gitarist-şarkıcı Mehmet Celal.

Bolivyalı Küçük Asker’i İspanyolca dinlemek isteyenler için de İspanyol gitarist-şarkıcı Francisco “Paco” Ibáñez’in performansını buraya bırakıyoruz:

Medyascope'a destek olmak ister misiniz?

Yayınlarımızı sürdürebilmek ve daha kaliteli kılmak için desteğinize ihtiyacımız var

Merhabalar!

Medyascope olarak Ağustos 2015’ten itibaren, çölleşen haber ikliminde her kesimden herkese su verecek bir vaha olmaya çalışıyoruz. Özgürlüğümüzden, bağımsızlığımızdan, ve çok yanlı habercilik anlayışımızdan taviz vermemekte kararlıyız. Çoğunlukla gençlerden oluşan kadromuzla, dijital medyanın olanaklarını kullanarak yayın yapıyor ve her geçen gün hem içerik hem de teknik olarak büyüyoruz. Hedefimiz yayın gün ve saatlerimizi artırmak; içeriklerimizi daha da zenginleştirmek. Bu da sizin desteklerinizle mümkün. Çok teşekkürler.  

Öne Çıkanlar