Yemen’deki iç savaş yedinci yılına girerken insani facia fotoğraflarla gözler önüne serildi

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print

Bu hafta altıncı yılını dolduracak olan Yemen’deki iç savaş, binlerce sivilin ölümüne neden olurken milyonlarca insanı açlık tehdidiyle karşı karşıya getirdi. Al Jazeera’nin haberi, savaşın insani boyutunu gözler önüne serdi.  

2014’te ülkedeki Şiiler’in desteğini alan Husi hareketi, ayaklanma ile başkent Sana dahil Yemen’in birçok bölgesinin kontrolünü ele geçirdi. Daha sonra Suudi Arabistan’ın ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin eski yönetimi geri getirmek amacıyla Yemen’e karşı başlattığı, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarafından desteklenen askeri operasyonlar, binlerce sivilin ölmesine yol açarken 10 milyon insanı açlık tehdidiyle karşı karşıya bıraktı. Ülkedeki 20 milyon insan gıda güvenliği problemi yaşıyor. Savaştan dolayı dört milyona yakın insan ise ülkeden kaçmak zorunda kaldı. 

Ülkedeki insani yardım kuruluşlarının önceliği Yemen’deki açlığın etkilerini dindirmek. Bu kapsamda koronavirüs salgını ile mücadele bile ikinci planda kalıyor. Suudi Arabistan’ın öncülüğünü yaptığı askeri koalisyon güçleri insani yardımların ülkeye girmesini engellerken her gün ülkenin farklı yerlerinde yapılan bombalamalar ve hava saldırıları, Yemen halkını bu insanlık felaketi karşısında yalnız bıraktı. Son zamanlarda yapılan ateşkes girişimleri henüz sonuç vermiş değil. Savaş mağdurlarıyla yapılan röportajlar ise altı yıldır devam eden felaketin çarpıcı sonuçlarını ortaya koydu.

Ahmed Abdullah, kız kardeşinin patlayıcı olduğunu bilmeden yerden aldığı nesneyi fırlatması sonucu görme yetisini ve sol elini kaybetti. (Fotoğraf: Mahmoud Al-Filastini/NRC)

Lahj şehrinde yaşayan Ahmed Abdullah, kız kardeşinin patlayıcı madde olduğunu bilmeden yerden aldığı nesneyi fırlatması sonucu görme yetisini ve sol elini kaybetti. Yemen’deki savaşta neredeyse her türden patlayıcı kullanılıyor. Şimdi 17 yaşında olan Abdullah, savaş şartları altında görme engelli çocuklara yönelik bir eğitim olanağının olmaması nedeniyle öğrenimine devam edemiyor. Yemen’de mayınlardan ölen insanların üçte birini çocuklar oluşturuyor, Abdullah’ın kardeşi de onlardan biri.

Maher Al-Shaibani, eskiden beş dakika süren yolun bugün beş saatte alındığını belirterek, “Kapalı yollar, un fiyatlarının yükselmesinde büyük rol oynuyor” diyor. (Fotoğraf: Khaled Al-Banna/NRC)

Savaşın başlamasından bu yana birçok insanın açlıktan öldüğü Yemen’de, un taşıma maliyeti dört katına çıktı. Esnaf Maher Al-Shaibani, “Taiz şehrine giden ana yollar tıkalı, bu yüzden mallarımızı büyük kamyonların hareket edemeyeceği vadilerden ve dağlardan geçirmek zorundayız” dedi ve ekledi: “Şehirden Al-Hawban’a giden yol beş dakika sürüyordu, şimdi ise beş saat sürüyor. Yolların yeniden açılmasını umuyoruz, böylelikle daha önce olduğu gibi güvenle seyahat ederek malları getirebiliriz. Kapanmış olan yollar, gıda fiyatlarının yükselmesinde büyük rol oynuyor ve birçok insan bu fiyatları ödeyecek durumda değil.”

Yemen’de elektrik sıkıntısı nedeniyle çalışmayan buzdolaplarında artık elbiseler saklanıyor. (Fotoğraf: Khaled Al-Banna/NRC)

Savaştan önce Muhsanah Al-Odaini’nin kocası Suudi Arabistan’da çalışıp eve para gönderirdi. “Buzdolabı gibi aletler eskiden çok yaygındı. Ancak savaş başladığından beri elektrik denen şeyin ne olduğunu unuttuk” diyor Muhsanah Al-Odaini, yıllardır çalıştırılmayan buzdolabını açarken: “Ev ışıkları için güneş panelleri aldık ancak bunlar buzdolabını, çamaşır makinesini ve diğer aletleri çalıştırmıyor. Buzdolabını artık giysilerimiz ve diğer eşyalarımızı koymak için kullanıyoruz. Kocam aletlerimizi satmaya çalıştı ama kimse almak istemiyor.”

Savaşta bacağından yaralanan Dr. Muhammed el-Fakih, her şeye rağmen mesleğini yapmaya devam ediyor. (Fotoğraf: Khaled Al-Banna/NRC)

Yemen’deki savaş şartları altında doktorlar ve hemşireler de güvende değil. Taiz şehrinde bir laboratuvar işleten Dr. Muhammed el-Fakih, savaş sırasında laboratuvarını ve yaşadığı yeri terk etmek zorunda kaldı. Daha sonra kontrol etmek için laboratuvara geri döndüğünde, bacağından vuruldu. “İnsanlar beni El-Thawrah Hastanesine götürdüler. Ama yine de bacağımdaki yaradan dolayı normal yürüyemiyorum. Sağlık sistemi zarar gördü ve bu savaşın çok fazla kurbanı var.” Dr. el-Fakih yarasına rağmen hala El-Thawra Hastanesinde çalışıyor. Son zamanlarda annesi ve en küçük erkek kardeşiyle birlikte laboratuvarı yeniden açtı. El-Fakih, “Laboratuvar daha önceki gibi bir gelir elde getirmiyor ancak evde kalmak yerine bir şeyler yapmaya çalışıyoruz” dedi.

15 yaşındaki Mona Ali Ayyaş ailesiyle birlikte evini terk etmek zorunda kaldı. (Fotoğraf: Mahmud el-Filstini/NRC)

On beş yaşındaki Mona Ali Ayyaş ve ailesi, iki yıl önce Hodeidah’daki evlerinden kaçtı. Baba Ali Ayyaş, ailesi için hayatın nasıl değiştiğini anlattı: “Savaştan önce rahat bir hayatın tadını çıkarırdık ve günde üç öğün yemek yerdik. Ama şimdi bir güne yetecek kadar yiyecek bile bulamıyoruz. Buraya geldiğimizden beri yerde uyuyoruz. Altımıza koyacak battaniyemiz ya da şiltemiz bile yok. Tek bir eşeğim vardı ama biz kaçarken bir kurşunla öldü. Sürekli başımızın üzerinden mermilerin uçtuğu bir evde nasıl kalabilirim?”

Yemen’in kültür başkenti Taiz, altı yılın sonunda harabeye dönmüş durumda. (Fotoğraf: Khalid Al-Banna/NRC)

Savaşın sebep olduğu yıkım her yerden görülüyor. Bir zamanlar Yemen’in kültür başkenti olarak bilinen Taiz şehrinde mahallelerin tamamı harabeye döndü. Savaş boyunca Yemen’de hastaneler, okullar, evler ve su şebekeleri vuruldu, kamu hizmetleri sekteye uğradı ve ekonomi çöktü. 

Baharat satıcısı Naci Ahmed, iç savaşta altı kardeşini kaybetti. (Fotoğraf: Mohammed Hassan/NRC)

Savaştan önce Suudi Arabistan sınırında baharat satan Naci Ahmed, evine düzenlenen hava saldırısında altı kardeşini kaybettikten sonra Amran’a kaçtı. Ahmed, “Amran’a vardığımızda bir hafta sokakta uyuduk. Sonra insanlar bize plastik çarşaflarla yardım ettiler ve bu kampa yerleştik. İş aramaya çalıştım ama sonunda çocuklarımdan pazarda dilenmelerini istemek zorunda kaldım. Restoran artıkları bizim ana besin kaynağımız” dedi. 

İç savaş Yemen’de eğitimi de vuruyor. (Fotoğraf: Khaled Al-Banna/NRC)

Bu derme çatma okulda çocuk sayısının fazlalığından ötürü bazı dersler açık havada ve yerde yapılıyor. Penceresi, kapısı, sandalyesi ve masası olmayan sınıflarda dersler ise koronavirüs önlemleri gözetilmeksizin yapılıyor. 

Derleyen: Aydın Ulu

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print

Medyascope internet sitesinde çerezlerden faydalanılmaktadır.

Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul edersiniz. Ayrıntılı bilgi için Gizlilik Politikası ve Çerez Politikası'nı inceleyebilirsiniz.

  • Medyascope
  • Medyascope Plus