RSF, 2021 Basın Özgürlüğü Endeksi’ni açıkladı: Koronavirüs salgını sırasında dünyanın dörtte üçünde gazetecilik engellendi, Türkiye 180 ülke içinde 153’üncü sırada

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print

Uluslararası Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütü, 2021 yılı Basın Özgürlüğü Endeksi’ni açıkladı. RSF, dezenformasyona karşı “aşı görevi üstlenen” gazeteciliğin, koronavirüs salgını sırasında dünyanın dörtte üçünde kısmen veya tamamen engellendiğini duyurdu. Türkiye listede 180 ülke içinde 153’üncü sırada yer aldı. 

Uluslararası Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütü, her yıl dünyadaki 180 ülkenin basın özgürlüğünü incelediği 2021 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’ni kamuoyu ile paylaştı. Endeks verilerinin, insanların bilgiye erişimindeki gerilemeyi ve doğru haberlerin yayınlanmasının önündeki engellerin artışını yansıttığı belirtildi.

Endeksi “Gazetecilik, Dezenformasyonun Aşısı” başlıklı metin ile paylaşan RSF, gazeteciliğin dünyanın yüzde 73’ünde (130 ülkede) kısmi veya ağır kısıtlamalar altında yapıldığını vurguladı.

Koronavirüs salgınının hükümetler için basın özgürlüğünü kısıtlamak adına bir fırsat olduğunu vurgulayan RSF Genel Sekreteri Christophe Deloire, “Gazetecilik dezenformasyona karşı en etkili aşı olsa da haber üretimi ve iletimi ne yazık ki çoğu kez politik, ekonomik, teknolojik ve bazen de kültürel aktörler tarafından engelleniyor. Gazetecilik, dezenformasyonun dijital platformlar ve sosyal ağlar üzerinden hızlı yayılımına karşı, kamuoyu tartışmasının doğrulanmış bilgi çeşitliliğine dayanması için başlıca güvencedir” dedi.  

Dezenformasyon ve gazetecilere baskı artış gösterdi

Raporda, 111’inci sıradaki Brezilya’da, Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun ve 148’inci sıradaki Venezüela’nın Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun “koronavirüs inkârını” desteklediği belirtilirken liderlerin yanlış iddialarının Brezilya’daki ve Venezüela’daki araştırmacı gazeteciler tarafından çürütüldüğünün de altı çizildi.

Listenin 174’üncü sırasındaki İran’da yetkililerin, koronavirüse bağlı gerçek ölümlerin sayısını kamuoyuna daha düşük sayılarla duyurmaları için gazetecilerin üzerindeki baskıyı artırdığı belirtildi. 166ıncı sıradaki Mısır’da ise Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi hükümetinin, Mısır Sağlık Bakanlığı dışındaki kaynaklar tarafından paylaşılan koronavirüs rakamlarını yayınlamayı yasakladığı hatırlatıldı. 130’uncu sıradaki Zimbabve’de ise araştırmacı gazeteci Hopewell Chin’ono’un, aşı faturalarını ortaya çıkardıktan sonra tutuklandığı belirtildi. 

İskandinav ülkelerinin başarısı

Raporun ilk dört sıralamasında İskandinav ülkeleri yer alıyor. Listenin birinci sırasındaki Norveç, endekste beş yıldır üst üste birinciliğini koruyor. Listenin ikinci sırasında Finlandiya, üçüncü sırasında İsveç ve dördüncü sırasında Danimarka bulunuyor. 2021 Endeksi, İskandinav ülkelerinin basın özgürlüğünü korumaya yönelik yaklaşımının başarılı olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. 

Avrupa ve Balkanlar’da neler oluyor?

Endekste Fransa 34, İtalya 41, Polonya 64, Yunanistan 70, Sırbistan 93 ve Bulgaristan 112’nci sırada. 13’üncü sırasında yer alan Almanya’da ise gazetecilerin koronavirüs salgınına yönelik kısıtlama karşıtı mitingler sırasında göstericiler tarafından saldırıya uğradığına dikkat çekildi.  

RSF raporunda, “Avrupa, habercilere yönelik şiddetteki artışa karşın basın özgürlüğü ile en uyumlu kıta olarak kaldı. Diğer yandan, Avrupa Birliği’nin (AB) temel haklar için getirdiği koruma mekanizmaları Viktor Orban rejiminin Macaristan’da medyaya el koymasına çözüm getirmede ve diğer bazı Orta Avrupa ülkelerinin özgürlük karşıtı müdahalelerini durdurmada gecikiyor”değrelendirmesinde bulunuldu.  

ABD’de gerileme

Kuzey Amerika ve Güney Amerika ise basın özgürlüğü endeksinde gerileyen kıtalardan. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) endekste 44’üncü sırada yer bulurken RSF’nin raporunda eski ABD Başkanı Donald Trump dönemine atıfta bulunuldu. Trump’ın son yılında gazetecilere yönelik şiddetin rekor seviyelere ulaştığı belirtildi.

Asya Pasifik’te sansür Çin’in ötesine geçti

Raporda, Asya Pasifik bölgesinde “sansür virüsü”nün Çin’in ötesine yayılma eğilimi gösterdiği belirtildi. Çin endekste 177’nci sırada yer aldı. Raporda, Pekin’in dayattığı ulusal güvenlik yasasının Hong Kong’da gazeteciler için ciddi bir tehdit oluşturduğu vurgulanırken Hong Kong endekste 80’inci sırada yer buldu.

Ortadoğu ve Kuzey Afrika, gazeteciler için en baskıcı bölge

Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesi raporda, “gazeteciler için baskının en yoğun olduğu bölge” olarak nitelendirildi. Listenin sonlarında yer alan Suudi Arabistan, Mısır ve Suriye’de ise durumun günden güne kötüleştiğine vurgu yapıldı.

Türkiye raporun neresinde?

Türkiye endekste Bangladeş, Rusya ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti gibi ülkelerin ardından 153’üncü sırada yer aldı. 

2019 yılında 157’nci ve 2020 yılında 154’üncü sırada gösterilen Türkiye, son iki yılda sıralamada bir ilerleme kaydediyor. Bu ilerleme, uzmanlar tarafından Türkiye’nin önünde yer alan ülkelerde basın özgürlüğü şartlarının ağırlaştırılmasına karşılık Türkiye’de yapılan çeşitli reformların ardından gazetecilerin tahliye edilmesi ile açıklanıyor.

Raporun Türkiye kısmında, iktidarın medyaya yönelik baskıcı tutumundan ve kendilerini eleştirenleri kriminalize ettiğinden bahsedildi. Cumhurbaşkanı ve Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın çoğulculuğu ortadan kaldırmak için mümkün olan tüm imkanları kullandırdığı vurgulanırken “Yeni Türkiye”de internet sansürünün daha önce görülmemiş boyutlara ulaştığı belirtildi.

Raporda ayrıca yargı bağımsızlığına dair ağır sorunlar, habercilere yönelik keyfi tutuklamalar, çevrimiçi haberciliğe yönelik ağır müdahaleler, eleştirel haberciliği hedef alan idari yaptırımlar ve gazetecilere gösterilen şiddetin cezasız kalması Türkiye’ye dair temel sorunlar olarak sıralandı.

2021 endeksinde 153’üncü sıraya yükselen Türkiye, ülkedeki gösterilerde habercilere yönelik uygulanan baskılar nedeniyle beş basamak birden gerileyen Belarus’un yerine yerleşmiş oldu. Belarus ise listede 158’inci sırada. 

Sıralamaya buradan ulaşabilirsiniz.

Raporu, Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü Türkiye Temsilcisi Erol Önderoğlu ile konuştuk. Önderoğlu, Türkiye’nin bir sıra yükselmesini Belarus’ta yaşananlara bağlarken, “Gazetecilerle uğraşılan toplumların çeşitli tehlikelerle yüz yüze kalmaya mahkûm olduğunu bu yıl da gördük” dedi.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print
  • Medyascope
  • Medyascope Plus