Uluslararası Af Örgütü: “İlaç şirketleri benzersiz bir insan hakları krizini körüklüyor”

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print

Uluslararası Af Örgütü, koronavirüs aşısı üreten şirketlerin eşi benzeri olmayan bir insan hakları krizini körüklediğini açıkladı. Örgütün hazırladığı rapora göre, düşük gelirli ülkelerde yaşayan insanların yüzde 1’inden azı tam aşılandı. Uluslararası Af Örgütü yıl sonuna kadar 2 milyar aşının düşük ve orta-gelirli ülkelere ulaştırılması için çağrıda bulunurken, aşı şirketleri küresel aşı arzını artıracak girişimlerde yer almayı reddediyor.

AstraZeneca, BioNTech, Johnson & Johnson, Moderna, Novavax ve Pfizer küresel aşı arzını artıracak girişimlerde yer almayı reddetti. Düşük gelirli ülkelerde yaşayan insanlar aşılanamazken BioNTech, Moderna ve Pfizer’in 2022 sonu itibarıyla 130 milyar ABD Doları kazanması bekleniyor.

Uluslararası Af Örgütü, fikri mülkiyet haklarından feragat etmeyi ve aşı teknolojisini paylaşmayı reddeden bu şirketlerin yoksul ülkelere aşı ulaştırmaya öncelik vermediğini belirtti. Raporda, insan haklarına saygı göstermekte yetersiz kalan ilaç sanayisine ilişkin iç karartıcı bir tablo çizilidi.

Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard konu hakkında, “Bu krizden tek çıkış yolumuz tüm dünyayı aşılamaktır. Aşıları bu denli hızla bulan bu şirketlere ‘kahramanlar’ diye seslenmenin zamanı gelmiş olmalıydı. Ama onun yerine, onlar açısından utanç verici bizim açımızdansa kaygı verici bir şekilde, büyük ilaç şirketlerinin bilgi transferini kasten engellemesi ve varlıklı ülkelerle iş çevirmesi, çok sayıda insan için öngörülebilir ve düpedüz yıkıcı bir aşı kıtlığına zemin hazırladı. Düşük gelirli ülkelerin birçoğunda sağlık çalışanları ve risk altındaki kişiler bile aşılanmadı. Bir yanda bu devasa eşitsizlikler yaşanırken, diğer yanda BioNTech, Moderna ve Pfizer 2022 sonunda toplam 130 milyar ABD Doları kazanmış olmayı planlıyor. Kâr hiçbir koşulda insan hayatından önce gelmemelidir” diye konuştu.

Aşı şirketleri insan hakları yükümlülüklerinde yetersiz kaldı

Uluslararası Af Örgütü, aşı şirketlerinin insan hakları politikasını, aşı fiyatlandırma sistemini, fikri mülkiyet, bilgi ve teknoloji paylaşımındaki sicilini, mevcut aşı dozlarının adil paylaşım çerçevesini ve şeffaflığını inceledi. Bunun sonucunda, aşı geliştiren altı şirketin tamamının insan hakları yükümlülüklerine uymakta yetersiz kaldığını tespit etti

Tüm dünyada uygulanan 5 milyar 760 milyon dozdan yüzden 0,3 gibi cüzi bir miktarı düşük gelirli ülkelere gönderilirken, yüzde 79’undan fazlası üst-orta ve yüksek gelirli ülkelere gönderildi.

Aşıların küresel çapta adil dağıtımını amaçlayan COVAX’ın, önceliklendirme ve işbirliğinde bulunma çağrılarına rağmen, değerlendirilen şirketlerin bir kısmı, aşı istiflediği bilinen ülkeler için aşı depolamaya devam etti.

Değerlendirilen şirketlerin hepsi, bugüne kadar bilgi ve teknoloji paylaşımıyla küresel arzı arttırmak için tasarlanmış uluslararası koordinasyona dayalı girişimlerde yer almayı reddetti. Fikri mülkiyet haklarını geçici olarak kaldırma önerilerine de karşı çıktı.

Pfizer ve Biontech bugüne kadar yalnızca 10 milyon nüfusa sahip İsveç’e, düşük gelirli diğer ülkelerin toplamına verdiğinden dokuz kat daha fazla aşı verdi ve bu miktar bugüne kadarki üretiminin yüzde 1’inden daha azına karşılık geliyor.

Aşı geliştiren şirketlerin birçoğu milyarlarca dolarlık devlet fonu ve ön siparişler aldığı halde fikri mülkiyeti tekeline aldı, teknoloji transferini engelledi ve aşıların küresel çapta üretimini artıracak uygulamalara karşı devletler ile yoğun lobi faaliyetleri yürüttü.

Af Örgütünden düşük gelirli ülkelere aşı çağrısı

Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Callamard, “Bugün itibarıyla yıl sonuna 100 gün kalıyor. Devletleri ve ilaç şirketlerini, gidişatı büyük ölçüde değiştirmeye ve bugünden başlayarak düşük ve düşük-orta gelirli ülkelere 2 milyar aşı göndermek için gerekli tüm adımları atmaya çağırıyoruz. Hiç kimse bir yıl daha ıstırap çekmemeli ve korku içinde yaşamamalıdır” dedi.

Örgüt bugün (22 Eylül), raporun yayımlanmasıyla aynı anda Dünya Sağlık Örgütü ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin de desteği ile devletlerden ve büyük ilaç şirketlerinden hesap sormayı amaçlayan bir kampanya başlatıyor. “100 Günlük Geri Sayım: 2 Milyar Covid-19 Aşısı Hemen Şimdi” başlıklı kampanya düşük ve düşük-orta gelirli ülkelerin nüfusunun yüzde 40’ını aşılama hedefine ulaşılmasını talep ediyor. Devletlere, atıl durumda 100 milyonlarca doz aşı fazlasını acilen dağıtma, aşı geliştiren şirketlere ise üretilen dozların yarısının bu ülkelere gönderilmesini sağlama çağrısında bulunuyor.

Uluslararası Af Örgütü, raporun yayımlanmasından önce beş şirket ile yazılı iletişim kurdu. Bu şirketler, özellikle düşük gelirli ülkelerde adil ve hakkaniyete uygun dağıtımın hayati önem taşıdığını kabul etti ancak bu şirketlerin hepsi bu amaca ulaşmakta ve insan hakları yükümlülüklerinin gereğini yerine getirmekte yetersiz kaldı.

Derleyen: Ayhan Eren

Share on facebook
Share on twitter
Share on pocket
Share on email
Share on print

Medyascope internet sitesinde çerezlerden faydalanılmaktadır.

Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul edersiniz. Ayrıntılı bilgi için Gizlilik Politikası ve Çerez Politikası'nı inceleyebilirsiniz.

  • Medyascope
  • Medyascope Plus