Arjantin ekonomisinde tablo karmaşık: Büyüme var, enflasyon düşmüyor

İSTANBUL (Medyascope) – Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei’nin iktidara gelişinin üzerinden iki buçuk yıl geçti. Enflasyon yüzde 211’den yüzde 31,5’e indi ancak düşüş durdu, istatistik kurumu sarsıldı, işsizlik pandemi sonrasının en yüksek düzeyine ulaştı. Hükümet tabloyu başarı olarak sunarken ekonomistler başka sorular soruyor. Peki ülkede dezenflasyon süreci neden yavaşladı?

---

---

---

Dünya siyasetinin en tartışmalı isimlerinden biri olan Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, iktidara geldiği günden beri uyguladığı radikal politikalarla öne çıkıyor. Peki Milei’nin uyguladığı radikal politikalar ne kadar işe yaradı, Arjantin’de dezenflasyon süreci neden yavaşladı?

• Aşırı sağcı Javier Milei Arjantin’de ara seçimlerden zaferle çıktı
• Musk, Milei’nin hediye ettiği altın testereyle sahneye çıktı: “Bu, bürokrasi için”
• Arjantin’de kripto para skandalı büyüyor: Cumhurbaşkanı Milei dolandırıcılıkla suçlanıyor

Milei, iktidara geldiğinde ülke ekonomisi resesyondaydı, enflasyon yüzde 150’den fazlaydı. Kamu borç stokunun GSYİH’ye oranı yüzde 160’ı zorluyordu. Milei göreve başlar başlamaz iki temel adım attı: Kamu harcamalarında derin kısıntı ve pesoda yaklaşık yüzde 50 oranında ani bir devalüasyon.

Strateji netti. Mali disiplini sertleştirmek, para politikasını sıkılaştırmak ve kur şokuyla orta vadede fiyat istikrarını sağlamak. Devalüasyonun ilk etkisi ağır oldu. Göreve geldiğinde yoksulluk oranı yüzde 41,7 düzeyindeyken 2024’ün ilk yarısında bu oran yüzde 52,9’a fırladı. Yıllık enflasyon 2025 sonu itibarıyla yüzde 31,5’e geriledi. Milei bu düşüşü Wall Street’teki bir sunumda “testere” yaklaşımının zaferi olarak anlattı. Ancak aynı süreçte işsizlik koronavirüs salgını sonrasının en yüksek düzeyine ulaştı ve istatistik kurumunun direktörü tartışmalar arasında istifa etti. İki buçuk yıllık şok terapisi, birbirinden farklı verilerin iç içe geçtiği ve tartışmanın kapanmadığı bir tablo ortaya koyuyor.

Hükümet enflasyondaki düşüşü uygulanan programın başarısı olarak gösterdi. Ancak pek çok ekonomist ve araştırmacı bu yoruma karşı çıktı. Londra Üniversitesi’nden misafir araştırmacı Can Çınar’a göre enflasyondaki düşüş, üretkenlik artışından değil, ücretlerdeki bilinçli ve sistematik çöküşten kaynaklanıyor. Çınar, “Milei, Arjantin ekonomisinin motorunu onarmadı, sadece motoru kapattı” dedi.

Arjantin dezenflasyon süreci: Aylık enflasyon sekiz ayda iki katına çıktı

Arjantin’de aylık enflasyon Mayıs 2025’te yüzde 1,5’e kadar gerilemiş ancak o tarihten bu yana düşüş durmuştu. Ocak ve Şubat 2026’da yüzde 2,9 olarak gerçekleşen aylık enflasyon Mart’ta yüzde 3,4’e yükseldi. Bu rakam piyasa beklentileri olan yüzde 3’ün de üzerinde kaldı. Düzenlenmiş fiyatlar bu artışa en fazla katkıyı yapan kalem oldu. Kamu hizmetleri, ulaşım ve eğitim tarifelerindeki ayarlamalarla düzenlenmiş fiyatlar yüzde 5,1 arttı. Eğitim ise okulların açılmasıyla birlikte yüzde 12,1’lik artışla en yüksek kalemi oluşturdu.

JPMorgan analistine göre mal fiyatlarındaki dezenflasyon ticaret serbestisi sayesinde güçlü seyretse de hizmet fiyatları kur yerine ücret dinamiklerine bağlı hareket ettiğinden yapışkan olmayı sürdürüyor. Petrol fiyatlarındaki küresel yükseliş de bu tabloya eklendi. Ekonomistler enflasyonun yeniden hız kazanacağını öngörürken benzin fiyatları ay başından bu yana en az yüzde 15 arttı.

İstatistik kurumunun müdürü istifa etti, güven sarsıldı

Enflasyonun yeniden yükseldiği süreçte Arjantin’de bir istatistik krizi de patlak verdi. Ulusal istatistik kurumu INDEC’in direktörü Marco Lavagna, hükümetin enflasyon hesaplama metodolojisindeki güncellemeyi ertelemesi konusundaki görüş ayrılığını gerekçe göstererek istifa etti. Beş piyasa kaynağı Reuters’a, güncellenen formülün büyük olasılıkla enflasyonu biraz daha yüksek göstereceğini söyledi. Ekonomi Bakanlığı ise konu hakkında yorum yapmayı reddediyor.

Tüm bu süreçte muhalefet cephesinden gelen eleştiriler de sertleşti. Geçmişte Kirchner hükümeti döneminde INDEC’in siyasi amaçlarla kullanıldığını bizzat yaşamış olan 65 yaşındaki emekli Liliana Pastor, “Bu tür şeylerin siyasi ihtiyaçlara göre düzenlendiğini biliyoruz” dedi.

Büyüme var ama istihdama yansımıyor

Makroekonomik göstergelerde kısmen olumlu bir tablo da var. IMF, 2025 yılı için Arjantin’de yüzde 4,5 büyüme öngörmüştü. 2026 ve sonrası için büyümenin yüzde 3 ila 3,5 bandında süreceği tahmin ediliyor. Bütçe açığını sıfırlayan Arjantin’de 2025 bütçesinin fazla verdiği açıklandı. Cari dengede de fazla sürdü.

Ancak büyüme istihdama yansımadı. İmalat üretimi yıllık bazda yüzde 8,7 azalırken perakende sektörü yüzde 7 daraldı. Bu iki sektör ülkede en geniş istihdam alanlarını oluşturuyor. İşsizlik oranı 2025’in son çeyreğinde yüzde 7,5’e yükseldi. Bir önceki yılın aynı dönemine göre 1,1 puanlık artış kaydeden bu oran, pandemi döneminden bu yana en yüksek dördüncü çeyrek verisi olarak kayıtlara geçti. Ekonomi Bakanı Caputo, büyümenin tarım, finans ve madencilik gibi en az istihdam yaratan sektörlerde yoğunlaştığını kabul etti. İmalat ve inşaat gibi işgücüne yoğun sektörlerde ise durgunluk sürdü.

Yoksulluk düştü ama verilerin güvenilirliği tartışılıyor

Resmi istatistik kurumu INDEC’e göre yoksulluk oranı 2025’in ikinci yarısında yüzde 28,2’ye geriledi. Bu oran 2018’in ilk yarısından bu yana kaydedilen en düşük düzey. Milei hükümeti bu sonucu ekonomi programının meyvesi olarak değerlendirdi. Uzmanlar ise temkinli bir okuma yapılmasını öneriyor. Bazı araştırmacılar veri toplanmasındaki eksikliklerden kaynaklanan bir “istatistiksel yanılsama”dan söz ederken diğerleri iyileşmenin enflasyonun yavaşlaması ve sosyal yardım politikasındaki değişikliklerle açıklanabileceğini savundu.

Sosyolog Daniel Schteingart, yoksulluk oranındaki düşüşün “her zaman iyi haber” olduğunu belirtmekle birlikte ivmenin 2025’in son çeyreği ve 2026’nın başında kademeli olarak hızlanan enflasyon nedeniyle yavaşladığını öne sürdü.

Milei’nin onay oranı görev süresinin en düşüğüne indi

Ekonomik görünümdeki belirsizlikler siyasi alanda da karşılık buldu. AtlasIntel’in Bloomberg için yürüttüğü LatAm Pulse anketine göre Milei’nin onay oranı Mart 2026’da yüzde 36’ya inerek göreve geldiği günden bu yana kaydedilen en düşük seviyeye ulaştı. Kabine Şefi Manuel Adorni etrafındaki tartışmalar, eyalet valileriyle yaşanan gerilimler ve işçi sendikaları ile muhalefet milletvekilleriyle sürtüşmeler hükümetin reform gündemini zorlaştırıyor.

Önümüzdeki dönem için de ciddi riskler sıralanıyor. PIIE’den ekonomistler, Arjantin’in benimsediği yeni döviz kuru düzenlemesinin fiyat istikrarına giden yolu gereksiz yere daralttığı uyarısında bulundu. Arjantin’in yalnızca 2026 yılı içinde IMF ve özel alacaklılara yaklaşık 20 milyar Amerikan Doları tutarında borç ödemesi yapması gerekiyor.

Milei “son aylar zordu” dedi, sabır istedi

Tüm bu tablonun ortasında Milei, 9 Nisan’da X hesabından uzun bir açıklama yayımladı. Milei açıklamasında “Son ayların zor geçtiğini biliyoruz, bu yüzden sabır istiyoruz. Bu doğru yol” dedi. Muhalefeti “sorumsuz psikopat” olarak niteleyen Milei, basını ekonominin sorunlarını abartmakla suçladı.

Ardından gelen mart enflasyon verisinin üzerine AmCham zirvesinde de konuştu. Yüzde 3,4’lük aylık enflasyonun Mayıs 2025’teki yüzde 1,5’ten bu yana art arda on ay yükseldiğini kabul eden Milei, iş insanlarına “Bu rakamı beğenmedim, tiksindim” dedi ve enflasyondaki artışı muhalefete ile İran savaşının yakıt fiyatları üzerindeki etkisine bağladı.

Milei para politikasını gevşetme önerilerini reddederek “Çaresizleşince kötü kararlar alırsınız, ekonomi teorisine aykırı davranmayacağız ve değerlerimizden taviz vermeyeceğiz” dedi. Arjantin’in 2023’e kıyasla “çok ama çok daha iyi” durumda olduğunu öne süren Milei, “Bu herkesin daha iyi durumda olduğu anlamına gelir mi? Hayır. Bunu doğrulamak entelektüel açıdan dürüst olmaz” diye ekledi.

Milei’nin çağrısına yanıt ise uzmanlardan geldi. Bir uzman Wall Street Journal’a “Arjantinliler alışılmadık biçimde sabırlı davrandı, ancak bu sabır tükeniyor” dedi.